Cạnh tranh khốc liệt trên thị trường trứng gia cầm

Nguồn cung vượt cầu

Thị trường trứng gia cầm đang đứng trước thực trạng nan giải: sản lượng trứng liên tục tăng và giá bán tại trại chịu sức ép giảm mạnh. Sau khi đạt khoảng 19,22 tỉ quả năm 2023, sản lượng trứng gia cầm của VN tiếp tục tăng lên hơn 20 tỉ quả năm 2024 và khoảng 21,4 tỉ quả năm 2025. Đà tăng vẫn chưa dừng lại trong năm 2026. Trong nửa đầu năm nay, sản lượng vượt 10,8 tỉ quả, tiếp tục tăng khoảng 4,8 - 5%.

Theo các doanh nghiệp trong ngành chăn nuôi, với đặc thù của gia cầm lấy trứng, khi đàn gà đã được đưa vào khai thác thì người nuôi rất khó lập tức cắt giảm sản lượng, ngay cả khi thị trường xuất hiện dấu hiệu dư thừa. Trong khi đó, sức mua không tăng đủ nhanh để hấp thụ toàn bộ lượng trứng được sản xuất thêm. Nguồn cung vì thế liên tục tạo áp lực lên thị trường, đặc biệt tại những thời điểm nhu cầu tiêu dùng giảm.

Diễn biến giá trứng trong 2 năm qua đã cho thấy rõ sức ép này. Cuối năm 2025, giá trứng gà tại trại có thời điểm lên khoảng 2.500 - 3.000 đồng/quả. Sang đầu năm 2026, giá bắt đầu giảm và đến tháng 5 - 6 có thời điểm chỉ còn khoảng 1.200 - 1.500 đồng/quả tại một số khu vực. So với vùng giá cao cuối năm 2025, mức giảm có lúc lên tới gần một nửa. Đáng nói là có lúc, trứng giá rẻ xuất hiện tràn lan khắp vỉa hè khiến hàng loạt trang trại, doanh nghiệp gánh lỗ mỗi ngày.

"Chỉ cần giá trứng giảm 500 đồng, với sản lượng 1 triệu quả/ngày, doanh nghiệp chăn nuôi sẽ lỗ ngay mỗi ngày nửa tỉ đồng", đại diện một doanh nghiệp chăn nuôi bộc bạch.

Ông Trương Chí Thiện, Tổng giám đốc Công ty Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt, giải thích: "Giá trứng năm 2025 tăng lên do thị trường Campuchia tăng mua của VN. Nhiều người thấy giá tăng đã đổ vào tăng đàn. Nhưng sau đó thị trường Campuchia đã dần chủ động được nguồn cung và hạn chế nhập khẩu, dẫn đến thị trường trong nước dư thừa trứng. Sản lượng càng tăng thì áp lực tiêu thụ càng lớn vì trứng tươi không tồn trữ lâu được".

Các doanh nghiệp chăn nuôi thừa nhận phần lớn trứng sản xuất trong nước vẫn phải tiêu thụ ở thị trường nội địa, khả năng xuất khẩu còn rất hạn chế. Vì vậy, khi cung tăng nhanh hơn cầu, giá tại trại trở thành "van điều tiết" đầu tiên, người nuôi phải chấp nhận giảm giá để đẩy hàng ra ngay cả khi chi phí sản xuất không giảm tương ứng.

"Giá thức ăn chăn nuôi, con giống, điện, nhân công, thuốc thú y và chi phí vốn tạo ra một mức giá thành nhất định, nhưng khi giá bán xuống dưới giá thành, người chăn nuôi phải chịu lỗ và bắt buộc phải giảm đàn", đại diện một doanh nghiệp cho biết.

Không thể tiếp tục mở rộng quy mô

Một lãnh đạo Hiệp hội Gia cầm VN lý giải nguyên nhân trực tiếp nhất khiến thị trường gia cầm chao đảo, đặc biệt trong nửa đầu năm 2026, là do từ cuối năm ngoái, các doanh nghiệp FDI, tập đoàn chăn nuôi lớn và doanh nghiệp sản xuất cám liên tục mở rộng quy mô tổng đàn, tăng công suất sản xuất. Hậu quả là có thời điểm giá gà công nghiệp lông trắng lao dốc, chạm đáy 22.000 - 24.000 đồng/kg, gà lông màu 45.000 - 48.000 đồng/kg; giá trứng tại trại rơi sâu xuống 1.200 - 1.300 đồng/quả, đều nằm dưới giá thành sản xuất, khiến người nuôi càng nuôi càng lỗ. Tuy thị trường có cải thiện nhẹ vào giai đoạn tháng 8 - 9 năm nay nhưng sức mua nội địa phục hồi chậm và bất ổn đầu ra; nhu cầu tại các bếp ăn tập thể, khu công nghiệp và trường học phục hồi chậm, làm mất cân đối nghiêm trọng cán cân cung - cầu.

TS Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm VN, khuyến nghị trong bối cảnh nguồn cung dư thừa, giá bán thấp trong khi chi phí đầu vào vẫn ở mức cao, ngành gia cầm không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng. Thay vào đó, cần chuyển sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, tập trung nâng cao hiệu quả sản xuất trên từng đơn vị vật nuôi.

Theo ông Sơn, các doanh nghiệp và người chăn nuôi cần chú trọng ứng dụng công nghệ di truyền, dinh dưỡng chính xác, nâng cao hiệu quả phòng bệnh và tối ưu năng suất trên mỗi con vật nuôi. Cùng với đó là chủ động hơn trong việc tổ chức chuỗi cung ứng, thay vì chỉ tập trung mở rộng quy mô đàn. Một trong những giải pháp quan trọng là tổ chức lại toàn bộ chuỗi giá trị gia cầm, từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến giết mổ, chế biến và phân phối. Các doanh nghiệp lớn cần xây dựng chuỗi liên kết khép kín, ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, đồng thời cung cấp đồng bộ giống, thức ăn và thuốc thú y cho các hộ chăn nuôi. Mô hình này giúp kiểm soát chất lượng, giảm rủi ro về đầu vào và đầu ra, đồng thời nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Ông Sơn cũng lưu ý cần giảm các tầng nấc trung gian trong chuỗi phân phối. Thay vì chủ yếu đưa sản phẩm tươi ra thị trường, ngành cần đẩy mạnh chế biến sâu để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Đây cũng là giải pháp góp phần thu hẹp khoảng cách giữa giá bán tại trang trại và giá đến tay người tiêu dùng. Thực tế, thị trường xuất hiện tình trạng giá thu mua tại trang trại giảm sâu, nhưng giá bán lẻ sản phẩm thịt, trứng tại các chợ truyền thống và siêu thị vẫn giữ ở mức cao. Điều này vô hình trung kìm hãm nhu cầu kích cầu tiêu dùng từ người dân.

Nhìn tổng thể, hướng đi được Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm VN đề xuất là chuyển từ tư duy tăng đàn, tăng sản lượng sang tăng năng suất, giảm giá thành và nâng giá trị sản phẩm. Cùng với đó là tổ chức lại chuỗi liên kết, giảm khâu trung gian, đẩy mạnh chế biến sâu, chuyên nghiệp hóa người chăn nuôi và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp đề xuất cơ quan quản lý thị trường và ngành chăn nuôi kiểm soát chặt hơn tiêu chuẩn trứng gia cầm đưa ra thị trường. Có những loại trứng quá hạn sử dụng vẫn được đưa ra bán "xả" cho công nhân, người thu nhập thấp. Hoặc với trứng xuất khẩu không đạt chất lượng bị trả về cũng cần phải tăng cường kiểm soát để phòng ngừa đưa ra bán trên thị trường nội địa.

Giá tại trại giảm sâu, giá đến tay người tiêu dùng giảm chậm

Một nghịch lý khác đang xuất hiện trên thị trường trứng gia cầm là giá trứng tại trại giảm mạnh hơn đáng kể so với giá bán đến tay người tiêu dùng. Khi nguồn cung dư thừa, người chăn nuôi phải hạ giá để tiêu thụ sản phẩm nhưng mức giảm này không được phản ánh tương ứng ở khâu bán lẻ. Đơn cử, vào thời điểm trứng rớt giá sâu vào tháng 5.2026, tại khu vực phía nam, giá trứng gà tại trại phổ biến chỉ khoảng 1.400 - 1.500 đồng/quả. Trong khi đó, giá bán lẻ trên thị trường vẫn khoảng 2.200 - 2.800 đồng/quả. Như vậy, khoảng cách giữa giá tại trại và giá bán lẻ đã lên tới khoảng 700 - 1.400 đồng/quả. Nếu so sánh diễn biến mới nhất ngày 2.10, giá trứng ở miền Nam ở mức 1.730 đồng/quả, thấp hơn 448 đồng/quả so với cùng kỳ năm trước, giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng vẫn trên 2.700 đồng/quả. Mức chênh lệch là khoảng 970 đồng/quả, tương đương giá bán lẻ cao hơn khoảng 56% so với giá tại trại.