Tìm nguyên nhân thủy sản chết ở Vũng Áng, Thiên Cầm

Sau khi nhận thông tin cá nuôi bị chết tại một số hộ nuôi lồng bè ở thôn Hải Phong 2, phường Vũng Áng và thủy sản chết tại vùng biển thuộc xã Thiên Cầm, ngày 29/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản phối hợp Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường cùng chính quyền địa phương kiểm tra.

Tại vùng nuôi cá lồng bè thôn Hải Phong 2, đối tượng thủy sản chết gồm cá bớp, cá mú, cá vảu, trong đó chủ yếu là cá bớp. Số cá này được thả nuôi từ tháng 6/2026, đến thời điểm kiểm tra khoảng 100 ngày nuôi. Con giống được mua từ Nha Trang - Khánh Hòa. Cá chết tại 25 hộ nuôi, các hộ này là người dân phường Sông Trí, với tổng thể tích lồng nuôi 612,15 m³, trung bình khoảng 24 m³/hộ. Tổng số giống thả khoảng 13.510 con, kích cỡ cá hiện tại từ 2,5-4 kg/con.

Theo thông tin từ các hộ nuôi, cá bắt đầu chết rải rác cách đây khoảng một tháng, mỗi lần chết 5-7 con. Tình trạng cá chết nhiều từ ngày 29/9/2026.

Tại thời điểm kiểm tra, đoàn công tác không ghi nhận cá chết hoặc cá có biểu hiện yếu, bất thường trong các lồng nuôi. Tuy nhiên, bên ngoài khu vực lồng nuôi còn một số cá chết đã phân hủy, trôi nổi trên mặt nước nhưng chưa được thu gom, xử lý.

Qua kiểm tra bước đầu, chưa ghi nhận các dấu hiệu lâm sàng, bệnh tích điển hình của một số bệnh nguy hiểm, truyền nhiễm trên các mẫu cá được kiểm tra. Các chỉ tiêu môi trường tại khu vực lồng nuôi được ghi nhận gồm độ mặn 27,3‰, nhiệt độ 31,5°C, oxy 5,5 mg/l và pH 7,7.

Tại xã Thiên Cầm, thủy sản tự nhiên chết được phát hiện tại khu vực bãi biển từ 4 giờ sáng ngày 29/9/2026. Các đối tượng được ghi nhận gồm cá mòi, cá thờn bơn, cá mỏ neo, ghẹ và ngao.

Thời điểm kiểm tra, một số mẫu thủy sản chết trên bãi biển chưa phát hiện các dấu hiệu, bệnh tích đặc trưng của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Màu nước biển cũng không có dấu hiệu bất thường. Kết quả kiểm tra các chỉ tiêu môi trường tại khu vực biển có thủy sản chết cho thấy độ mặn 25‰, nhiệt độ 31,9°C, oxy 6,5 mg/l và pH 8,0.

Để xác định nguyên nhân, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản lấy 1 mẫu cá bớp tại vùng nuôi cá lồng thôn Hải Phong 2 và 1 mẫu cá tự nhiên gồm cá mỏ neo, cá thờn bơn tại xã Thiên Cầm gửi Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Bệnh Thủy sản miền Bắc xét nghiệm. Cùng với đó, Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường lấy 3 mẫu nước biển tại vùng nuôi cá lồng thôn Hải Phong 2 và 1 mẫu nước biển tại Thiên Cầm để phân tích chất lượng nước.

Bà Nguyễn Thị Hoài Thúy, Trưởng phòng Quản lý nuôi trồng thủy sản - Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh cho biết: Trước mắt, đối với cá nuôi lồng bè tại thôn Hải Phong 2, phường Vũng Áng, các địa phương tiếp tục hướng dẫn người nuôi thực hiện biện pháp phòng, chống dịch bệnh; cử cán bộ chuyên môn thường xuyên theo dõi, thông tin diễn biến cá chết và báo cáo cơ quan chuyên môn nếu cá tiếp tục chết hoặc chết nhiều để phối hợp xử lý.

Đối với thủy sản chết ven bờ biển tại các xã Yên Hòa, Thiên Cầm, Cẩm Trung, các địa phương tiếp tục theo dõi, kiểm tra, ghi nhận địa điểm, phạm vi, số lượng, chủng loại và diễn biến. Khi hiện tượng thủy sản chết tiếp tục xảy ra hoặc có chiều hướng gia tăng, phải báo cáo ngay Sở Nông nghiệp và Môi trường qua Chi cục Thủy sản để phối hợp xử lý.

Các địa phương cũng được yêu cầu tổ chức thu gom, xử lý thủy sản chết bảo đảm vệ sinh môi trường; tuyên truyền, khuyến cáo người dân không thu gom, mua bán, vận chuyển hoặc sử dụng thủy sản chết không rõ nguyên nhân làm thực phẩm.

Bên cạnh đó, Chi cục phối hợp với lực lượng Biên phòng, Kiểm ngư tuyên truyền, vận động người dân bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nghiêm cấm các phương thức khai thác mang tính hủy diệt; tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác hải sản tại vùng biển ven bờ, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm. Đối với các vùng nuôi thủy sản ven biển, tiếp tục theo dõi sức khỏe thủy sản và môi trường nuôi; khi phát hiện thủy sản nuôi chết bất thường, kịp thời báo cáo cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn xử lý.

Cũng liên quan tới vụ việc trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị UBND các xã, phường Thiên Cầm, Vũng Áng và Sông Trí hướng dẫn các hộ nuôi thu gom thủy sản chết, chôn lấp cùng với vôi bột hoặc các loại hóa chất có tính diệt khuẩn cao nhằm tránh ô nhiễm môi trường, hạn chế mầm bệnh lây lan.

Sở cũng yêu cầu không sử dụng thủy sản chết không rõ nguyên nhân làm thực phẩm cho người; không sử dụng làm thức ăn cho thủy sản nuôi, gia súc, gia cầm hoặc các mục đích khác. Đối với cá nuôi, các hộ được hướng dẫn cắt giảm 50-80% khẩu phần ăn hoặc ngừng cho cá ăn để tránh thức ăn dư thừa gây ô nhiễm nguồn nước. Đồng thời, sử dụng vôi bột (CaO) hòa tan, té đều khắp lồng bè với liều lượng 1-2 kg/100 m³ nước để khử trùng, có thể kết hợp treo túi vôi tại khu vực cho cá ăn.

Sau khi sát khuẩn khoảng 5-7 ngày, sử dụng chế phẩm sinh học để cải thiện chất lượng nước. Khi cá bắt đầu ăn trở lại, bổ sung Vitamin C, khoáng chất và men tiêu hóa vào thức ăn để tăng cường hệ miễn dịch.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị các địa phương tiếp tục theo dõi tình hình sản xuất thủy sản, thường xuyên kiểm tra, nắm bắt thông tin về dịch bệnh động vật thủy sản và báo cáo về Sở qua Chi cục Thủy sản để phối hợp chỉ đạo, hướng dẫn.

Các địa phương được yêu cầu tăng cường thông tin, tuyên truyền, hướng dẫn người nuôi thả nuôi theo khung lịch thời vụ; sử dụng con giống có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn dịch bệnh và có giấy chứng nhận kiểm dịch kèm theo lô hàng nếu lấy giống từ ngoài tỉnh. Đồng thời, tổ chức kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về điều kiện nuôi trồng, phòng chống dịch bệnh, phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định.

Hiện các mẫu cá và nước đang được xét nghiệm, phân tích để xác định nguyên nhân thủy sản chết tại các khu vực trên.