Canxi có vai trò gì đối với cây trồng?

Canxi là dưỡng chất trung lượng giữ vai trò như "xi măng" trong thành tế bào: giúp mô cây, vỏ quả, cuống quả chắc khỏe, rễ và đọt non phát triển bình thường, quả ít nứt, ít thối, bảo quản lâu hơn. Canxi còn giúp điều hòa độ chua của đất (khi bón dạng vôi) và tăng sức chống chịu bệnh. Đặc điểm quan trọng: canxi di chuyển rất kém trong cây, nên thiếu canxi thường biểu hiện ở bộ phận non (đọt, lá non, quả) dù đất không hẳn thiếu, nhất là khi tưới không đều.

Vai trò chính của canxi

1. Cấu tạo thành tế bào

• Canxi liên kết các tế bào với nhau, làm mô cây chắc, cứng.
• Quả đủ canxi: vỏ dày, chắc, ít nứt, ít dập khi vận chuyển, bảo quản lâu.

2. Phát triển rễ và đọt non

• Cần cho sự phân chia tế bào ở đầu rễ, đầu đọt.
• Thiếu canxi: đầu rễ chết, đọt non biến dạng, khô đầu.

3. Hạn chế rụng hoa, quả

• Cuống hoa, cuống quả chắc giúp hạn chế rụng (thường phối hợp với bo).

4. Tăng sức chống chịu

• Thành tế bào chắc khó bị nấm, vi khuẩn xâm nhập.
• Giúp cây chịu nóng, chịu mặn tốt hơn.

5. Cải tạo đất

• Khi bón ở dạng vôi, canxi giúp giảm độ chua, cải thiện cấu trúc đất, tăng hiệu quả hấp thu lân và các dưỡng chất khác.

Dấu hiệu cây thiếu canxi

• Đọt non, lá non biến dạng, xoăn, mép lá non cháy, đầu đọt khô.
• Rễ ngắn, đầu rễ thâm.
• Quả:
  • Thối đít quả ở cà chua, ớt, dưa hấu.
  • Nứt quả ở sầu riêng, bưởi, cà chua.
  • Sượng cơm sầu riêng (một trong các nguyên nhân).
  • Quả mềm, mau hỏng sau thu hoạch.
• Rụng hoa, rụng quả non nhiều.

Vì sao cây thiếu canxi dù đất có canxi?

• Canxi di chuyển theo dòng nước từ rễ lên lá; tưới không đều, khô hạn làm canxi không đến được quả, đọt.
• Ẩm độ không khí cao, cây thoát hơi nước kém cũng làm giảm vận chuyển canxi.
• Bón quá nhiều kali, magie, đạm dạng amoni cạnh tranh hấp thu canxi.
• Rễ yếu (úng, bệnh rễ) không hút được.

Bổ sung canxi như thế nào?

• Bón vôi (vôi bột, dolomite) cho đất chua: vừa cung cấp canxi vừa nâng pH.
• Phân có canxi: canxi nitrat, lân nung chảy, thạch cao (canxi sunfat – dùng khi không muốn nâng pH).
• Phun qua lá canxi – bo vào giai đoạn ra hoa, quả non, quả đang lớn; phun nhiều lần vì canxi không di chuyển từ lá sang quả nhiều.
• Tưới đều, giữ ẩm ổn định để canxi vận chuyển tốt.
• Cân đối kali, magie, đạm.

Cây nào cần chú ý canxi?

• Cây ăn trái: sầu riêng, xoài, bưởi, cam, bơ, thanh long.
• Rau ăn quả: cà chua, ớt, dưa, bầu bí.
• Cây có củ, đậu phộng (canxi cần cho quá trình tạo hạt).

Câu hỏi thường gặp

Bón vôi có đủ canxi cho cây không? Vôi cung cấp canxi cho đất, nhưng để canxi đến được quả cần tưới đều và đôi khi phải phun bổ sung qua lá ở giai đoạn quả đang phát triển.

Canxi và bo có liên quan gì nhau? Bo giúp vận chuyển và sử dụng canxi trong cây; thiếu bo, canxi cũng kém hiệu quả. Vì vậy thường bổ sung canxi – bo cùng nhau.

Thừa canxi có hại không? Bón vôi quá nhiều làm đất kiềm, cây khó hút sắt, kẽm, mangan, lân; lá vàng. Nên đo pH đất trước khi bón vôi.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.