CẬP NHẬT Tọa đàm 'Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?'

(Chinhphu.vn) - Tiềm năng, lợi thế cho xuất khẩu nông, lâm thủy sản của nước ta là gì? Những khó khăn, thách thức, vướng mắc nào cần tháo tháo gỡ? Cần những giải pháp mang tính căn cơ, chiến lược gì để thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam trong thời gian tới?… Đây là những vấn đề được phân tích, luận bàn tại Tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức lúc 9h sáng 9/7.

Việt Nam đang bước vào thời kỳ phát triển mới với những mục tiêu đầy tham vọng, tăng trưởng đạt được hai con số trở lên, người dân ngày càng ấm no hạnh phúc.

Để thực hiện được mục tiêu này, xuất khẩu là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, trong đó xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ngày càng khẳng định vị trí quan trọng. Hàng hóa của nước ta đã có mặt ở hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, nhiều mặt hàng giữ vị trí dẫn đầu thế giới về sản lượng và kim ngạch. Năm 2025, tổng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng hơn 70 tỷ USD.

Xuất khẩu nông, lâm thủy sản dư địa còn rất lớn. Chúng ta đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cán đích 100 tỷ USD trước năm 2030. Với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, với tư duy đổi mới và đột phá, với tiềm năng, cơ hội, lợi thế sẵn, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng đạt được mục tiêu này sớm hơn, phấn đấu vào cuối năm 2027.

Có thể khẳng định, những lợi thế, tiềm năng về xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của nước ta là rất lớn; quyết tâm chính trị của các cấp, các ngành, các địa phương là rất cao; người dân và doanh nghiệp rất nỗ lực để có được các sản phẩm nông, lâm, thủy sản đạt yêu cầu, tiêu chuẩn cho xuất khẩu. Tuy nhiên trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, có nhiều khó khăn, thách thức và biến động khó lường cùng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường, yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, phát triển bền vững và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu đang đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với ngành nông nghiệp Việt Nam, từ đó đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, mang tính chiến lược và sự chung tay của Nhà nước, các cơ quan chức năng, doanh nghiệp, các nhà khoa học, các hiệp hội ngành hàng và người sản xuất. Đây cũng chính là con đường để nông, lâm, thủy sản Việt Nam phát triển bền vững trong dài hạn, cải thiện đời sống nhân dân và góp phần quan trọng vào tăng trưởng hai con số.

Tiềm năng, lợi thế cho xuất khẩu nông, lâm thủy sản của nước ta là gì? Những khó khăn, thách thức, vướng mắc nào cần tháo tháo gỡ? Cần những giải pháp mang tính căn cơ, chiến lược gì để thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam trong thời gian tới?… Những vấn đề này sẽ được phân tích, đánh giá, luận bàn tại Tọa đàm "**Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" **do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức hôm nay (9/7) với sự tham dự của các vị khác mời là Đại biểu Quốc hội, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, chuyên gia kinh tế, kỹ thuật.

Các vị khách mời tham dự chương trình Tọa đàm có:

Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính)
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) (tham dự trực tuyến từ Thành phố Hồ Chí Minh)
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP)
Ông Đặng Kim Sơn, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển Nông nghiệp, nông thôn
Ông Tô Nguyễn Thành, chuyên gia khoa học công nghệ về truy xuất nguồn gốc nông thủy sản
TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, điều phối chương trình.

**TS. Nguyễn Sĩ Dũng: ***Trước hết, các vị khách mời đánh giá thế nào về công tác chỉ đạo điều hành của Chính phủ nhiệm kỳ này để cho thấy quyết tâm đổi mới một cách thực chất nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số? *

*Lĩnh vực nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế, đồng thời cho thấy tiềm năng lớn đối với sản xuất, nuôi trồng để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt mục tiêu 100 tỷ USD trong năm 2027. *Chúng ta có lãng mạn quá không khi đặt ra mục tiêu xuất khẩu này? Các ông đánh giá cơ hội và thách thức để đạt mục tiêu này như thế nào?

**Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit): **Về kỳ vọng 100 tỷ đô trong xuất khẩu nông lâm thủy sản, tôi cho rằng đây là một kỳ vọng khá cao. Hiện nay ngành rau quả cũng như ngành nông lâm thủy sản của chúng ta đang gặp một số khó khăn. Sản xuất nội tại của nông nghiệp Việt Nam hiện nay tuy có tốc độ tăng trưởng tốt nhưng trong 6 tháng đầu năm 2026 cũng bộc lộ một số vấn đề "điểm nghẽn", ví dụ như chất lượng, kiểm dịch, kiểm nghiệm các mặt hàng nông sản xuất khẩu. Điều này làm cho việc thực hiện kế hoạch năm 2026 của chúng ta gặp nhiều khó khăn. Cho nên mục tiêu 100 tỷ là tương đối cao nhưng với những tiềm năng, năng lực sản xuất cũng như các thị trường của nông lâm thủy sản Việt Nam, tôi cho rằng chúng ta cũng có thể đạt được.

**TS. Nguyễn Sĩ Dũng: ***Xin nghe ý kiến ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tổ chức của một ngành hàng kim ngạch xuất khẩu rất lớn. *

**Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP: **Với vấn đề này, ở góc độ đại diện ngành hàng, chúng tôi cũng thấy khá áp lực. Bởi vì với mức tăng trưởng như thế này vào cuối năm tới, tức là 2027, phải đạt khoảng 30% con số kỳ vọng. Tuy nhiên, ở góc độ ngành hàng, chúng tôi thấy rằng cũng phải có một mục tiêu và chúng tôi tin là Chính phủ cũng như các bộ, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có những giải pháp cho một mô hình tăng trưởng để đạt con số ấy. Với áp lực như vậy thì cần một giải pháp cộng với thực thi từ góc độ doanh nghiệp, địa phương và Chính phủ, các Bộ ngành. Tôi tin là sẽ có giải pháp và chúng tôi mong được tham gia vào quá trình thiết kế hoặc góp ý cho giải pháp. Với mức tăng trưởng này phải có một mô hình mới, khác biệt chứ nếu vẫn theo những công thức hiện tại chỉ xoay quanh khoảng 15-20% thì con số 100 tỷ năm tới sẽ khó khăn. Chúng ta phải có một giải pháp mới và một mô hình mới.

Là một ngành hàng trong cộng đồng nông nghiệp, chúng tôi mong muốn được đóng góp trong đó. Năm nay chúng tôi đang tính tăng khoảng 10%, hơn 12 tỷ đô. Nhưng để đồng hành với mục tiêu này, toàn ngành phải đạt mức tăng lên đến 30% và như vậy phải có nhiều việc phải làm. Chúng tôi tin là sẽ được đồng hành với Chính phủ và với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong câu chuyện này.

**TS. Nguyễn Sĩ Dũng: **Ông Nam cho rằng thách thức, phải cố gắng vươn lên và có giải phá thì có thể đạt được. Xin ông Sơn chia sẻ về vấn đề này!

**Ông Đặng Kim Sơn, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng viện Chính sách và Chiến lược phát triển Nông nghiệp, nông thôn: **Hôm nay chúng ta nói đến một chỉ tiêu rất cao là đưa xuất khẩu hiện nay của nông nghiệp 70 tỷ đô la năm ngoái lên đến 100 tỷ trong thời gian tới.

Cách đây hơn chục năm, Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn là người đầu tiên nói với tôi về ước mơ xuất khẩu 100 tỷ nông sản Việt Nam. Suốt thời gian qua, có thể nói chúng ta đã đạt một bước phát triển ngoạn mục về xuất khẩu nông sản. Đấy là một trong những điểm sáng nhất trong xuất khẩu của Việt Nam. Và liên tục trong nhiều năm, chúng ta xuất khẩu tăng trưởng trên hai con số. Tuy nhiên, tôi hoàn toàn nhất trí ý kiến của ông Bình và ông Nam nói thời gian gần đây chúng ta chậm lại. Những khó khăn cũ như là sản xuất nhỏ lẻ, chia cắt, cộng thêm những khó khăn mới về yêu cầu gắt gao của thị trường, sự thay đổi trong hệ thống tổ chức của chúng ta... tất cả làm cho tăng trưởng của chúng ta chậm lại. Nhưng tôi cũng hoàn toàn tin tưởng rằng nếu chúng ta quyết tâm đổi mới một cách đột phá, thay đổi một cách làm hoàn toàn khác biệt so với trước thì chúng ta sẽ đạt được mục tiêu này, có thể là trước hoặc có thể là đúng quãng thời gian chúng ta đã đặt ra. Và 100 tỷ đô la xuất khẩu không phải là ngoài tầm với của nông sản Việt Nam.

**TS. Nguyễn Sĩ Dũng: **Xin nghe ý kiến ông Âu Anh Tuấn, người theo dõi rất sát tình hình xuất khẩu.

**Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan: **Như TS. Nguyễn Sĩ Dũng đã đề cập, năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của chúng ta đạt trên 70 tỷ USD, đóng góp khoảng 20 tỷ USD xuất siêu cho nền kinh tế. Theo thống kê của ngành Hải quan, từ năm 2021 đến nay, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân khoảng 10-12%/năm.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn duy trì đà tăng, đạt khoảng 35,88 tỷ USD. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã chậm lại, chỉ tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm 2025.

Dù vậy, một số mặt hàng vẫn đạt mức tăng trưởng 2 con số. Như ông Sơn vừa đề cập, thủy sản tăng 11,4%, rau quả tăng 17,7%. Một số nhóm hàng khác tăng mạnh hơn, như sản phẩm chăn nuôi tăng 34%.

Theo đánh giá của cơ quan Hải quan, thời gian tới, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam vẫn được dự báo tăng trưởng, nhưng tốc độ sẽ chậm lại do chịu tác động của nhiều yếu tố. Đặc biệt là các yếu tố bên ngoài như tăng trưởng toàn cầu chậm, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, biến động tỉ giá và chi phí logistics. Đây là những yếu tố ảnh hưởng khá lớn đến ngành xuất khẩu nông, lâm, thủy sản.

Bên cạnh đó, các rào cản từ thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe hơn, nhất là về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và giảm phát thải. Điều này thể hiện rõ tại các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số thị trường khác.

Đối với mục tiêu đạt kim ngạch 100 tỷ USD vào năm 2027, theo đánh giá của cơ quan Hải quan, đây là thách thức rất lớn. Nếu năm nay dự kiến đạt khoảng 75 tỷ USD, thì để sang năm đạt 100 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu phải tăng trên 15%. Đây là mục tiêu không dễ trong bối cảnh thị trường khó khăn hơn và cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, ngay từ đầu năm 2026, nhiều giải pháp đã được triển khai như cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số. Những giải pháp này sẽ hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu nói chung, cũng như xuất khẩu nông, lâm, thủy sản nói riêng.

Với sự cải cách quyết liệt và thay đổi phương thức thực hiện, tôi hy vọng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2027 có thể tiệm cận mục tiêu 100 tỷ USD. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần rất nhiều nỗ lực từ cả Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp.

**TS. Nguyễn Sĩ Dũng: **Ông Âu Anh Tuấn đã nêu nhiều ý kiến dựa trên số liệu thực tế. Có thể thấy, nếu có các giải pháp đột phá, chúng ta có thể tiến tới mục tiêu này, nhưng thách thức là rất lớn. Xin mời chuyên gia Tô Nguyễn Thành, cho ý kiến!

Ông Tô Nguyễn Thành, chuyên gia khoa học công nghệ về truy xuất nguồn gốc nông thủy sản: Theo tôi, mục tiêu 100 tỷ USD là con số rất thách thức và không dễ dàng. Tuy nhiên, thời gian qua, chúng tôi có tham gia một số dự án liên quan đến truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Qua đó, chúng tôi nhận thấy việc đưa công nghệ vào từng hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, cũng như trong công tác điều hành vĩ mô, sẽ tạo điều kiện thúc đẩy chuyển đổi sản xuất. Đây có thể là một tiền đề quan trọng để từng bước đáp ứng mục tiêu đặt ra.

Tất nhiên, vẫn còn rất nhiều rào cản. Nhưng với những kết quả bước đầu, tôi cho rằng mục tiêu này tuy thách thức, nhưng cũng là mục tiêu để chúng ta phấn đấu. Để đạt được, cần có sự phối hợp của các bộ, ngành, đặc biệt là sự chủ động từ phía doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải nhìn nhận đây là thách thức lớn và cùng với Chính phủ thúc đẩy mục tiêu này. Khi các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp cùng vào cuộc, mục tiêu đó mới có khả năng đạt được.

**TS. Nguyễn Sĩ Dũng: **Như vậy, các chuyên gia tham dự tọa đàm đều thống nhất rằng mục tiêu 100 tỷ USD là rất thách thức, nhưng có thể đạt được nếu có các giải pháp đột phá. Ông Nam, ông Sơn cũng đều nhấn mạnh rằng phải có đột phá thực sự thì mới có thể đạt mục tiêu này.

Theo tôi, đột phá trước hết phải bắt đầu từ thay đổi tư duy. Nếu chỉ sản xuất nông nghiệp để xuất khẩu thì sẽ khó đạt được mục tiêu. Chúng ta chỉ có thể đạt được nếu chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Điều quan trọng không chỉ là tăng sản lượng, mà phải nâng được giá trị. Đó phải là một chuỗi giá trị được kết nối đồng bộ. Chúng ta không chỉ bán sản phẩm, mà phải bán chất lượng, bán thương hiệu, bán sự tin cậy và bán cả câu chuyện của sản phẩm. Những điều đó không thể chỉ người nông dân hay ngư dân có thể làm được, mà cần sự tham gia của cả một chuỗi trong nền kinh tế.

Hiện nay, nhiều mặt hàng của Việt Nam đang đứng đầu thế giới về sản lượng, nhưng giá trị còn thấp. Nếu với sản lượng xuất khẩu hiện nay, chúng ta nâng được giá trị sản phẩm lên, thì mục tiêu 100 tỷ USD sẽ trở nên khả thi hơn.

Vấn đề là chuỗi giá trị hiện nay chưa được kết nối hiệu quả. Có những mắt xích thuộc trách nhiệm của Chính phủ và các cơ quan công quyền, như truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch, kiểm nghiệm. Đây không phải là việc người nông dân hay doanh nghiệp có thể tự làm được, mà cần sự tham gia của cơ quan Nhà nước.

Nếu thiết kế được chuỗi giá trị hiệu quả và chuyển sang bán giá trị thay vì chỉ bán sản lượng, thì với sản lượng hiện nay, giá trị xuất khẩu hoàn toàn có thể tăng mạnh. Tuy nhiên, đó là bài toán liên kết tổng thể. Qua trao đổi, có thể thấy rằng chỉ khi có đột phá thực sự, chúng ta mới có thể đạt được mục tiêu này.

Là những chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, các ông có nhìn nhận và đánh giá sâu về vai trò của hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong đóng góp vào tăng trưởng, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Để có những kết quả như vậy, chúng ta đã nắm bắt, tận dụng được các cơ hội, lợi thế, tiềm năng như thế nào? Bên cạnh thuận lợi, xin các ông phân tích thêm về những khó khăn, vướng mắc cần tập trung tháo gỡ, ứng phó, giải quyết, nhất là những nhiệm vụ mà các bộ, ngành, địa phương phải làm về cơ chế, chính sách hiện nay liên quan đến hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Những mặt hàng nông, lâm, thủy sản nào được coi là thế mạnh, là chủ lực cần được duy trì, đầu tư, tăng cường cho xuất khẩu? Trước tiên, xin được nghe ý kiến của ông Đặng Kim Sơn!

Tiếp tục cập nhật...