Cây mắc ca phù hợp với điều kiện khí hậu nào?

Cây mắc ca phù hợp với khí hậu mát mẻ, có mùa khô và mùa mưa rõ rệt, nhiệt độ trung bình vừa phải, không quá nóng và không có sương muối nặng. Ở Việt Nam, vùng thích hợp thường là các cao nguyên có độ cao trung bình ở Tây Nguyên và một số vùng núi phía Bắc, đất sâu, thoát nước tốt và ít gió bão. Mắc ca rất nhạy với nắng nóng lúc ra hoa và gió mạnh, nên chọn sai vùng thì cây vẫn sống nhưng ra hoa nhiều mà đậu quả rất ít.

Yêu cầu về nhiệt độ

• Mắc ca ưa khí hậu ôn hòa; nhiệt độ quá cao (nắng nóng gay gắt) lúc ra hoa làm hoa khô, đậu quả kém.
• Cây cần một giai đoạn mát mẻ để phân hóa mầm hoa; vùng nóng quanh năm thường ra hoa kém.
• Sương muối, rét đậm kéo dài có thể làm hại cây non và chồi non.

Yêu cầu về lượng mưa và nước

• Cần lượng mưa phân bố tương đối đều trong mùa sinh trưởng, có mùa khô để phân hóa hoa.
• Giai đoạn ra hoa, đậu quả và nuôi hạt cần đủ ẩm; vùng khô hạn dài cần có nước tưới bổ sung.
• Không chịu úng: đất đọng nước làm rễ thối.

Yêu cầu về đất

• Đất sâu, tơi xốp, thoát nước tốt; đất đỏ bazan, đất feralit phù hợp.
• Độ chua nhẹ đến trung tính.
• Tránh đất trũng, đất sét nặng, đất có tầng đá nông.

Độ cao và địa hình

• Vùng cao nguyên có độ cao trung bình thường cho khí hậu mát, phù hợp mắc ca hơn vùng thấp nóng.
• Nên chọn sườn đồi thoải, tránh nơi gió lùa mạnh.

Gió và bão

• Mắc ca có bộ rễ không bám sâu ở một số giống, tán lớn, cành giòn nên dễ gãy đổ khi gió mạnh.
• Vùng hay có gió lớn, bão cần trồng đai chắn gió và tạo tán thấp.

Vùng trồng mắc ca ở Việt Nam

• Tây Nguyên: nhiều vùng cao nguyên có khí hậu phù hợp, mắc ca được trồng thuần hoặc xen với cà phê.
• Tây Bắc và một số vùng núi phía Bắc: những nơi có độ cao phù hợp, ít sương muối.

Tuy nhiên điều kiện từng tiểu vùng rất khác nhau. Trước khi đầu tư, nên tham khảo kết quả khảo nghiệm, mô hình thực tế tại địa phương và khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.

Chọn giống phù hợp vùng

• Mỗi dòng mắc ca thích nghi khác nhau với nhiệt độ, độ cao.
• Chọn cây giống ghép từ dòng đã được công nhận, phù hợp vùng trồng, có nguồn gốc rõ ràng.
• Trồng kết hợp nhiều dòng giống để tăng thụ phấn chéo, tăng đậu quả.

Những rủi ro khi trồng sai vùng

• Cây phát triển tán lá tốt nhưng ra hoa ít hoặc đậu quả rất thấp.
• Quả nhỏ, nhân lép, tỷ lệ nhân thấp.
• Thời gian hoàn vốn kéo dài vì mắc ca cần nhiều năm mới cho thu hoạch ổn định.

Câu hỏi thường gặp

Trồng mắc ca ở vùng thấp, nóng có được không? Cây vẫn có thể sống nhưng thường ra hoa, đậu quả kém, năng suất thấp. Nên tìm hiểu kỹ mô hình thực tế ở vùng có điều kiện tương tự trước khi trồng.

Mắc ca trồng xen cà phê có phù hợp không? Ở vùng khí hậu phù hợp, mắc ca trồng xen cà phê có thể làm cây che bóng và tăng thu nhập. Cần bố trí khoảng cách hợp lý để không che quá nhiều nắng của cà phê.

Bao lâu mắc ca cho thu hoạch? Cây ghép thường bắt đầu cho quả bói sau vài năm và cần thêm thời gian để đạt năng suất ổn định. Đây là cây đầu tư dài hạn.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc cơ quan chuyên môn tại địa phương trước khi đầu tư trồng mắc ca.