Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 | CEO Chánh Thu Ngô Tường Vy: Nâng tầm nông sản Việt, phải bắt đầu từ người nông dân

Doanh nghiệp cần đồng hành từ vùng nguyên liệu, đầu tư công nghệ, bảo đảm chất lượng đến kết nối thị trường, giúp nông sản Việt nâng cao giá trị và tăng sức cạnh tranh quốc tế.

Chia sẻ với Nông thôn Việt nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu Ngô Tường Vy cho rằng, nông nghiệp xanh chỉ có thể phát triển bền vững khi mang lại lợi ích kinh tế thiết thực cho người nông dân.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu để nâng giá trị nông sản

Từ góc nhìn doanh nghiệp, theo* bà, để phát triển nông nghiệp bền vững thì cần mở ra những cơ hội nào để nâng cao giá trị nông sản Việt Nam, đồng thời phải vượt qua rào cản gì trong tổ chức sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường?*

Từ góc nhìn doanh nghiệp, chúng tôi cho rằng nông nghiệp bền vững không chỉ là một yêu cầu bắt buộc từ thị trường, mà đang mở ra một cơ hội rất lớn để nâng tầm giá trị nông sản Việt Nam.

Thị trường quốc tế ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, phát thải và trách nhiệm xã hội. Đây chính là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ tư duy xuất khẩu sản lượng sang xuất khẩu giá trị, từ bán một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần sang xây dựng những sản phẩm có thương hiệu, có tiêu chuẩn và có câu chuyện về vùng nguyên liệu.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là sản xuất còn phân tán, quy mô hộ nhỏ, mức độ đồng đều về chất lượng chưa cao và việc tuân thủ quy trình giữa các vùng nguyên liệu chưa thực sự ổn định. Bên cạnh đó, chi phí để chuyển đổi sang các mô hình sản xuất xanh, đầu tư công nghệ, truy xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế là không nhỏ.

Vì vậy, bài toán bền vững không thể chỉ đặt lên vai người nông dân. Doanh nghiệp phải tham gia sâu hơn, cùng tổ chức lại sản xuất, đầu tư công nghệ, xây dựng vùng nguyên liệu và kết nối thị trường để những yêu cầu của thị trường trở thành động lực thay đổi sản xuất.

Doanh nghiệp không thể chỉ đến khi cần mua hàng

Chánh Thu đã có nhiều năm kinh nghiệm gắn kết với nông dân, vùng trồng, vậy những yếu tố nào quyết định sự bền vững của mối liên kết với người nông dân, từ minh bạch thông tin, cam kết sản xuất đến chia sẻ lợi ích và rủi ro, thưa bà?

Theo chúng tôi, điều quan trọng nhất là niềm tin và sự minh bạch trong mối liên kết.

Người nông dân cần biết doanh nghiệp cần gì, tiêu chuẩn ra sao, mua với sản lượng bao nhiêu và cơ chế giá như thế nào. Ngược lại, doanh nghiệp cũng cần người nông dân cam kết về quy trình sản xuất, chất lượng và tính ổn định của vùng nguyên liệu.

Một mối liên kết chỉ thực sự bền vững khi hai bên cùng nhìn về một mục tiêu dài hạn, thay vì chỉ hợp tác trong một mùa vụ.

Doanh nghiệp không thể chỉ xuất hiện khi cần mua hàng. Chúng tôi cần đồng hành từ trước mùa vụ: hướng dẫn quy trình, kiểm soát chất lượng, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, chia sẻ thông tin thị trường và cùng người nông dân xử lý những vấn đề phát sinh trong sản xuất.

Và quan trọng nhất, khi thị trường thuận lợi, người nông dân phải được hưởng lợi; khi thị trường khó khăn, doanh nghiệp và người nông dân cũng cần có cơ chế để cùng chia sẻ rủi ro. Có như vậy, liên kết mới thực sự trở thành quan hệ hợp tác lâu dài.

Sản xuất xanh phải đem lại lợi ích kinh tế cho nông dân

Theo* bà, làm thế nào để sản xuất xanh, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực, giúp** người nông dân giảm chi phí, nâng chất lượng và gia tăng giá trị nông sản**?*

Theo chúng tôi, muốn người nông dân thực sự tham gia vào sản xuất xanh thì trước hết phải chứng minh được rằng sản xuất xanh tạo ra giá trị kinh tế.

Không thể chỉ nói với người nông dân rằng phải giảm phân bón, giảm nước, giảm phát thải hay thay đổi quy trình vì thị trường yêu cầu. Chúng ta phải giúp họ thấy rằng khi làm đúng quy trình, sản phẩm có chất lượng tốt hơn, ổn định hơn, có khả năng truy xuất và tiếp cận những thị trường có giá trị cao hơn thì chính nông dân là người được hưởng lợi.

Ví dụ, với một vùng nguyên liệu được quản lý tốt, doanh nghiệp có thể kiểm soát chất lượng từ đầu vào, giảm tỷ lệ hàng không đạt chuẩn, giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao khả năng đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu. Khi đó, chi phí đầu tư cho sản xuất bền vững không còn chỉ là một khoản chi phí, mà trở thành khoản đầu tư để nâng giá trị sản phẩm.

Kinh tế tuần hoàn cũng cần được nhìn theo hướng tạo thêm giá trị từ những gì trước đây được xem là phụ phẩm. Trong ngành trái cây, nhiều bộ phận của nông sản có thể được nghiên cứu để tạo ra sản phẩm chế biến, nguyên liệu hoặc các giá trị mới.

Khi người nông dân nhìn thấy rằng mỗi thay đổi trong sản xuất có thể giúp họ giảm chi phí, nâng chất lượng và bán được sản phẩm với giá trị tốt hơn, lúc đó sản xuất xanh mới thực sự trở thành động lực tự thân.

** Cần một hệ sinh thái cùng đầu tư, cùng hưởng lợi**

Doanh nghiệp* nói chung và Chánh Thu nói riêng** đang tích hợp** công nghệ, nguồn **vốn, định hướng **thị trường và quản trị dữ liệu như thế nào để đưa phát triển bền vững vào toàn bộ hoạt động và biến yêu cầu này *thành lợi thế cạnh tranh?

Chúng tôi xác định phát triển bền vững phải được đưa vào trong toàn bộ hệ thống vận hành của doanh nghiệp, chứ không phải là một chương trình riêng lẻ.

Về công nghệ, doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ chế biến, bảo quản, truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu vùng nguyên liệu và các giải pháp giúp giảm tổn thất, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên. Công nghệ phải giúp doanh nghiệp kiểm soát được chất lượng từ vùng trồng đến nhà máy và từ nhà máy đến thị trường.

Về vốn, cần có cách tiếp cận dài hạn hơn. Đầu tư vào vùng nguyên liệu, công nghệ và chuyển đổi xanh thường cần thời gian mới tạo ra hiệu quả. Do đó, doanh nghiệp rất cần các nguồn vốn phù hợp với chu kỳ đầu tư của nông nghiệp, cũng như các chính sách tín dụng khuyến khích chuyển đổi xanh.

Về thị trường, chúng tôi cho rằng phải đi từ thị trường để quay trở lại tổ chức sản xuất. Khi biết thị trường cần sản phẩm gì, tiêu chuẩn gì và phân khúc nào có giá trị cao, doanh nghiệp mới có thể cùng nông dân xây dựng vùng nguyên liệu phù hợp.

Về quản trị, dữ liệu ngày càng trở nên quan trọng. Chúng ta cần quản trị bằng dữ liệu về vùng trồng, sản lượng, chất lượng, mùa vụ, đơn hàng và thị trường để đưa ra quyết định chính xác hơn.

Khi những yếu tố này được kết nối với nhau, phát triển bền vững không còn là chi phí tuân thủ, mà trở thành một phần của năng lực cạnh tranh và năng lực xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp.

Để xây dựng nền nông nghiệp Việt Nam bền vững, có giá trị cao và đủ sức cạnh tranh quốc tế*, CEO Ngô Tường Vy** và Chánh Thu** kỳ vọng Nhà nước, người nông dân, các tổ chức khoa học và các đối tác trong chuỗi sẽ đảm nhận vai trò gì**?*

Chúng tôi cho rằng để xây dựng một nền nông nghiệp bền vững, không một chủ thể nào có thể đi một mình. Đây phải là một quá trình cùng làm – cùng đầu tư – cùng chia sẻ trách nhiệm và cùng hưởng lợi.

Với Nhà nước, doanh nghiệp kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện chính sách về đất đai, vùng nguyên liệu, tín dụng xanh, hạ tầng logistics, tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc; đồng thời tạo môi trường chính sách ổn định để doanh nghiệp có thể mạnh dạn đầu tư dài hạn vào nông nghiệp.

Với người nông dân, điều quan trọng nhất là cùng thay đổi tư duy từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn, theo nhu cầu thị trường và theo định hướng dài hạn.

Với các tổ chức khoa học, chúng tôi kỳ vọng những nghiên cứu, công nghệ và giải pháp mới có thể đi nhanh hơn vào thực tiễn sản xuất, giải quyết những bài toán rất cụ thể của doanh nghiệp và người nông dân.

Với các đối tác trong chuỗi, cần xây dựng một hệ sinh thái liên kết minh bạch, trong đó mỗi bên đều có trách nhiệm và đều được hưởng lợi tương xứng với giá trị mình tạo ra.

Và với doanh nghiệp, chúng tôi xác định vai trò của mình không chỉ là người mua – người bán, mà phải trở thành một mắt xích dẫn dắt và kết nối: kết nối người nông dân với công nghệ, kết nối vùng nguyên liệu với thị trường, kết nối sản xuất với tiêu chuẩn quốc tế và kết nối giá trị của nông sản Việt Nam với người tiêu dùng toàn cầu.

Chúng tôi tin rằng, khi doanh nghiệp, người nông dân, Nhà nước, nhà khoa học và các đối tác cùng nhìn về một hướng, nông nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ lợi thế về sản lượng sang lợi thế về chất lượng, giá trị và thương hiệu. Đó mới là nền tảng để nông nghiệp Việt Nam phát triển bền vững và cạnh tranh lâu dài trên thị trường quốc tế.

Xin cảm ơn bà!