Chanh dây bị vàng lá và rụng trái do đâu?

Chanh dây (chanh leo) bị vàng lá và rụng trái thường do bệnh virus (lá khảm vàng, nhăn, biến dạng; trái nhỏ, sần, rụng – lây qua rệp, bọ phấn và cây giống nhiễm bệnh), bệnh nấm hại rễ, thân (thối rễ, héo rũ, chết dây khi úng nước), đốm nâu, thán thư trên lá, trái, thiếu dinh dưỡng (đạm, magie, kali, canxi, bo), thiếu hoặc thừa nước, giàn quá rậm, thiếu ánh sáng và cây mang quá nhiều trái. Bệnh virus là nguyên nhân nguy hiểm nhất, không có thuốc chữa, nên phòng bằng cây giống sạch bệnh và quản lý côn trùng môi giới là chính.

1. Bệnh virus

Dấu hiệu

• Lá khảm vàng xanh loang lổ, nhăn, xoăn, nhỏ lại.
• Ngọn chùn, dây phát triển kém.
• Trái nhỏ, méo, vỏ sần cứng, dễ rụng, ít nước.

Phòng ngừa

• Dùng cây giống sạch bệnh từ cơ sở uy tín (cây ghép, cây nuôi cấy mô kiểm soát bệnh).
• Quản lý rệp, bọ phấn (côn trùng truyền virus) bằng bẫy dính vàng, thuốc theo khuyến cáo.
• Nhổ bỏ, tiêu hủy cây bệnh sớm.
• Khử trùng dụng cụ cắt tỉa.
• Vệ sinh cỏ dại quanh vườn (nơi trú của côn trùng, ký chủ phụ).

2. Bệnh nấm hại rễ, gốc

Dấu hiệu: lá vàng, héo rũ, dây chết dần, gốc thối, rễ thâm đen; nặng sau mưa, khi đất úng.

Phòng trị: trồng trên mô cao, thoát nước tốt; bón vôi, phân hữu cơ, Trichoderma; xử lý thuốc theo khuyến cáo khi bệnh xuất hiện; không tưới đọng gốc.

3. Bệnh đốm lá, thán thư, đốm trái

Dấu hiệu: đốm nâu, đen trên lá, trái; lá vàng rụng, trái thối, rụng.

Phòng trị: tỉa giàn thông thoáng, cắt bỏ lá trái bệnh, phun phòng mùa mưa theo khuyến cáo.

4. Thiếu dinh dưỡng

• Đạm: lá vàng đều, nhỏ.
• Magie: lá già vàng giữa gân.
• Kali, canxi, bo: trái nhỏ, rụng, kém chất lượng.
• Khắc phục: bón cân đối NPK, bổ sung magie, canxi – bo; tăng phân hữu cơ.

5. Nước

• Thiếu nước mùa khô: lá héo, vàng, rụng trái non.
• Úng nước mùa mưa: thối rễ, vàng lá, chết dây.
• Giữ ẩm đều, tưới gốc, thoát nước tốt.

6. Giàn quá rậm, mang quá nhiều trái

• Tỉa bớt dây già, dây yếu, dây bệnh; tạo giàn thông thoáng.
• Tỉa bớt trái khi cây quá sai.

Quy trình xử lý khi vườn bị vàng lá, rụng trái

1. Kiểm tra lá (khảm, đốm), gốc rễ (thối), côn trùng (rệp, bọ phấn).
2. Nhổ bỏ cây có triệu chứng virus rõ.
3. Thoát nước, xử lý nấm rễ nếu có.
4. Bón bổ sung dinh dưỡng cân đối, phun canxi – bo.
5. Tỉa giàn thông thoáng, phòng nấm lá.

Câu hỏi thường gặp

Chanh dây bị virus có cứu được không? Không có thuốc chữa khỏi virus. Cây bệnh nặng nên nhổ bỏ để tránh lây lan; trồng lại bằng cây giống sạch và quản lý côn trùng.

Chanh dây nên trồng lại sau bao lâu khi vườn cũ bị bệnh? Nên dọn sạch vườn, xử lý đất, diệt côn trùng môi giới và cỏ dại; tốt nhất luân canh một thời gian trước khi trồng lại.

Vì sao vườn chanh dây chỉ cho trái tốt vài năm đầu? Chanh dây là cây có tuổi khai thác tương đối ngắn, dễ nhiễm bệnh tích lũy theo thời gian. Chăm sóc tốt, giống sạch giúp kéo dài thời gian cho trái.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc bảo vệ thực vật tại địa phương.