Chăn nuôi trước áp lực môi trường: [Bài 4] Siết quản lý, rõ trách nhiệm

Thời gian gần đây, các trang trại chăn nuôi quy mô lớn có thể đầu tư chuồng kín, hệ thống xử lý chất thải và công nghệ tuần hoàn, nhưng hiệu quả bảo vệ môi trường chỉ được xác định khi các công trình này vận hành đúng yêu cầu.

Công nghệ phải đi cùng hiệu quả xử lý

Tại Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, bài toán đặt ra không chỉ là phát triển đàn vật nuôi mà còn là kiểm soát chất thải, bảo vệ nguồn nước và bảo đảm trách nhiệm môi trường của từng dự án. Các địa phương đang khuyến khích ứng dụng công nghệ, tổ chức sản xuất theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, để những khoản đầu tư này phát huy hiệu quả, hệ thống xử lý phải phù hợp với quy mô chăn nuôi và được vận hành đúng quy trình.

Theo ông Phan Đình Thịnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Khánh Hòa, tỉnh định hướng phát triển chăn nuôi quy mô vừa và lớn theo hướng an toàn sinh học, khép kín, ứng dụng công nghệ trong sản xuất và xử lý chất thải. Các giải pháp được khuyến khích gồm chuồng kín, hệ thống cho ăn, uống tự động, thiết bị ép phân, công nghệ sinh học và tuần hoàn nước.

Những giải pháp này hỗ trợ kiểm soát quy trình chăn nuôi, giảm sức lao động và xử lý chất thải. Dù vậy, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào cách tổ chức vận hành tại từng trang trại. Nếu hệ thống xử lý hoạt động không đúng quy trình hoặc chất thải không được kiểm soát, việc đầu tư thiết bị chưa thể bảo đảm mục tiêu bảo vệ môi trường.

Cùng với định hướng ứng dụng công nghệ, Khánh Hòa đang xây dựng dự thảo nghị quyết quy định khu vực không được phép chăn nuôi, nhằm quản lý hoạt động này phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Việc xác định khu vực chăn nuôi cũng cần tính đến khoảng cách với khu dân cư, điều kiện nguồn nước và khả năng đáp ứng của môi trường.

Ở Lâm Đồng, yêu cầu phát triển chăn nuôi gắn với bảo vệ môi trường được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 7599 ngày 21/11/2025 về phát triển chăn nuôi giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, các dự án phải phù hợp quy hoạch, sử dụng đất đúng quy định và đáp ứng điều kiện về khu vực, mật độ, khoảng cách an toàn trong chăn nuôi.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, từ quy hoạch đến quá trình vận hành, các yêu cầu môi trường cần được thực hiện xuyên suốt. Hệ thống xử lý phải hoạt động đúng quy trình, chất thải và nước thải được kiểm soát, các sự cố phát sinh phải được phát hiện và khắc phục kịp thời. Vì vậy, công tác quản lý không thể chỉ tập trung vào hồ sơ hoặc công trình tại thời điểm dự án bắt đầu hoạt động, mà cần tiếp tục theo dõi trong suốt quá trình sản xuất.

Liên kết sản xuất, rõ trách nhiệm từng dự án

Bên cạnh công nghệ và điều kiện môi trường, tổ chức sản xuất cũng là vấn đề được ngành nông nghiệp Gia Lai quan tâm. Tỉnh thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người chăn nuôi, đồng thời tăng cường hướng dẫn các cơ sở thực hiện an toàn sinh học, phòng chống dịch bệnh và bảo vệ môi trường.

Theo ông Đoàn Ngọc Có, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, ngành tiếp tục rà soát quy mô đàn, đôn đốc các dự án đang xây dựng sớm đi vào hoạt động, tăng cường tiêm phòng, vệ sinh, tiêu độc và giám sát dịch bệnh, nhất là dịch tả heo Châu Phi. Các cơ sở cũng được hướng dẫn thực hiện an toàn sinh học, bảo vệ môi trường và phát triển liên kết sản xuất.

Liên kết giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và người chăn nuôi phối hợp trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, liên kết chuỗi không thay thế trách nhiệm của từng trang trại trong xử lý chất thải, sử dụng tài nguyên và chấp hành quy định môi trường. Mỗi cơ sở vẫn phải bảo đảm các điều kiện này trong suốt quá trình hoạt động.

Với các dự án chăn nuôi, yêu cầu về hiệu quả kinh tế cũng phải đi cùng điều kiện môi trường và khả năng đóng góp cho địa phương. Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh việc đánh giá dự án cần xem xét cả tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội và nguồn thu ngân sách, thay vì chỉ nhìn vào vốn đăng ký hoặc công suất thiết kế.

Ông yêu cầu các dự án chăn nuôi phải đảm bảo được ba yếu tố về an ninh, nguồn nước và môi trường. Quan trọng nhất các dự án là phải đóng góp được vào cho ngân sách của tỉnh.

“Tỉnh khuyến khích dự án chăn nuôi có chế biến sâu, rồi các dự án có phương án để liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người chăn nuôi. Hình thành các dự án mà có giá trị liên kết chuỗi để có giá trị gia tăng cho tỉnh. Cần chứng minh được đóng góp của dự án đó đối với việc phát triển của địa phương”, ông nói.

Về môi trường, ông Huy yêu cầu các dự án thực hiện nghiêm đánh giá tác động môi trường, đầu tư hệ thống xử lý chất thải khép kín, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ hiện đại và quan trắc tự động. Khi xem xét, triển khai dự án, tỉnh cũng lưu ý nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm, ảnh hưởng khu dân cư và các khu vực địa hình dốc.

“Đối với các dự án liên quan đến đất rừng, tỉnh yêu cầu rà soát hiện trạng, làm rõ diện tích rừng tự nhiên và hoàn thiện hồ sơ để xử lý theo quy định. Những dự án đang hoạt động phải thực hiện đúng chủ trương đầu tư được phê duyệt, kiểm soát chất thải và bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý”, ông khẳng định.

Ngày 6/11, tại Đắk Lắk, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, Cục Chăn nuôi và Thú y, Cục Môi trường và Hội Chăn nuôi Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững gắn với bảo vệ môi trường khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên”.

Diễn đàn diễn ra theo hình thức trực tiếp và trực tuyến với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, UBND các xã, hợp tác xã, chủ trang trại, người dân và cộng đồng doanh nghiệp chăn nuôi, xử lý môi trường chăn nuôi. Chương trình tập trung trao đổi, tìm kiếm giải pháp xử lý môi trường chăn nuôi, giảm ô nhiễm và giải pháp phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững.

Thời gian: 8h ngày 6/11/2026. Địa điểm: Khách sạn Sài Gòn - Ban Mê, phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

Tham gia cuộc họp Zoom: ID cuộc họp: 965 1869 0746 Mật mã: N6

Quý độc giả cũng có thể theo dõi trực tiếp tại nongnghiepmoitruong.vn.

Thông tin liên hệ: Nhà báo Thiều Ngọc Khanh, Trưởng Văn phòng đại diện Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Báo Nông nghiệp và Môi trường. Điện thoại: 0914 143 560. Hoặc Nhà báo Trần Thọ, Phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường thường trú tại Đắk Lắk. Điện thoại: 0964 149 798.