Chuyển đổi nghề khai thác, mở hướng sinh kế cho ngư dân

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Văn bản số 11173 /BNNMT-TSKN cập nhật kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri tỉnh Nghệ An về các chính sách hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề khai thác hải sản, trong đó có đề xuất hỗ trợ lãi suất vốn vay và đầu tư trang thiết bị khai thác.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngày 10/3/2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 208/QĐ-TTg phê duyệt Đề án chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái. Quyết định giao UBND các tỉnh, thành phố chủ động bố trí ngân sách địa phương, ban hành cơ chế, chính sách phù hợp để hỗ trợ ngư dân chuyển từ các nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản, môi trường và hệ sinh thái sang nghề thân thiện với môi trường hoặc lĩnh vực sản xuất khác phù hợp với điều kiện địa phương.

Thực hiện chủ trương này, gắn với định hướng cơ cấu lại đội tàu, giảm cường lực khai thác theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, HĐND tỉnh Nghệ An đã ban hành Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND ngày 12/12/2025, quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Nghị quyết quy định cụ thể chính sách hỗ trợ chủ tàu cá đang hoạt động nghề lưới kéo chuyển sang các nghề khai thác thân thiện với môi trường hoặc giải bản tàu cá để chuyển sang nghề khác không khai thác thủy sản. Chính sách góp phần giảm áp lực khai thác, bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản, đồng thời tạo điều kiện để ngư dân chuyển đổi sinh kế phù hợp.

Đối với kiến nghị hỗ trợ lãi suất vốn vay chuyển đổi nghề, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết hiện chưa có chính sách tín dụng riêng của Trung ương hỗ trợ lãi suất cho hoạt động này. Việc xây dựng chính sách tín dụng có hỗ trợ của Nhà nước cần phù hợp với định hướng quản lý cường lực khai thác thủy sản, quy định của pháp luật hiện hành và các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam, trong đó có Hiệp định về Trợ cấp thủy sản của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, Bộ cho rằng chưa có cơ sở để đề xuất ban hành chính sách tín dụng riêng của Trung ương hỗ trợ lãi suất vốn vay chuyển đổi nghề khai thác thủy sản. Ngư dân có nhu cầu vốn có thể vay theo các chính sách tín dụng hiện hành và quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng; đồng thời, những trường hợp thuộc đối tượng và đáp ứng đủ điều kiện có thể tiếp cận chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề của tỉnh Nghệ An theo Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND.

Ngoài ra, Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND chính sách hỗ trợ đầu tư trang thiết bị phục vụ khai thác, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo quản sản phẩm trên tàu, phù hợp với định hướng ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao hiệu quả khai thác, giảm tổn thất sau thu hoạch và cơ cấu lại đội tàu khai thác thủy sản.

Theo đó, tỉnh hỗ trợ 50% chi phí lắp đặt hệ thống tời thủy lực cho tàu cá nghề lưới chụp, tối đa 250 triệu đồng/hệ thống/tàu; hỗ trợ 50% chi phí đầu tư hầm bảo quản bằng vật liệu PU, tối đa 200 triệu đồng/hầm/tàu.

Đối với bóng đèn LED sử dụng trong nghề vây rút chì, máy lọc nước và các trang thiết bị phục vụ sinh hoạt, làm việc của thuyền viên, hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường chưa đề xuất chính sách hỗ trợ riêng từ ngân sách Trung ương. Việc xem xét hỗ trợ ở địa phương cần căn cứ vào quy định pháp luật, nhu cầu thực tế, hiệu quả đầu tư và khả năng cân đối ngân sách, đồng thời bảo đảm phù hợp với định hướng cơ cấu lại đội tàu, không làm gia tăng cường lực khai thác, góp phần bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản.