Công bố bản đồ ranh giới rừng hỗ trợ ba ngành hàng đáp ứng EUDR

Ngày 20/10, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tổ chức cuộc họp kỹ thuật công bố và hướng dẫn sử dụng Bản đồ ranh giới rừng năm 2020 phiên bản 1.0 (VFM2020.v1), nhằm hỗ trợ các ngành hàng gỗ, cao su và cà phê chứng minh sản phẩm không gây mất rừng, suy thoái rừng theo Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

Phát biểu tại cuộc họp, ông Nguyễn Văn Diện - Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, thành viên nhóm công tác chung EUDR - nhấn mạnh Quy định này đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với tính hợp pháp, khả năng truy xuất nguồn gốc và bằng chứng chứng minh hàng hóa không có nguồn gốc từ diện tích đất bị mất rừng sau ngày 31/12/2020.

“Đối với Việt Nam, việc đáp ứng các yêu cầu này vừa đặt ra thách thức cho doanh nghiệp xuất khẩu, vừa tạo động lực đổi mới công tác quản lý, chuyển đổi số dữ liệu tài nguyên rừng và nâng cao uy tín nông, lâm sản trên thị trường quốc tế”, ông Diện cho biết.

Trong thực tế, doanh nghiệp đang sử dụng nhiều nguồn bản đồ khác nhau để đối chiếu thông tin phục vụ EUDR. Sự khác biệt giữa các nguồn dữ liệu có thể gây khó khăn trong xác định hiện trạng rừng tại thời điểm tham chiếu, đặc biệt ở những vùng sản xuất cây công nghiệp lâu năm.

Đặc biệt, ba ngành hàng gỗ, cao su và cà phê có thể sử dụng bản đồ như công cụ hỗ trợ quá trình thu thập, đối chiếu và xác minh thông tin phục vụ thực hiện trách nhiệm giải trình theo EUDR.

Hơn 4,2 triệu lô rừng được đối chiếu từ nhiều nguồn dữ liệu

Trình bày về quá trình xây dựng bản đồ, TS. Phạm Văn Duẩn, Viện Sinh thái Môi trường Rừng, cho biết VFM2020.v1 được phát triển trên nguyên tắc kế thừa dữ liệu quản lý rừng của địa phương, kết hợp các phương pháp phân tích khoa học và đối chiếu với nguồn thông tin tham chiếu quốc tế.

Theo đó, dữ liệu hiện trạng rừng năm 2020 do các địa phương cung cấp được sử dụng làm nền tảng đầu vào. Nhóm chuyên gia tiếp tục phân tích ảnh viễn thám đa thời gian, đối sánh các nguồn dữ liệu và xác định những khu vực có sự khác biệt cần được kiểm chứng.

Quá trình xây dựng bản đồ cũng có sự phối hợp với cơ quan kiểm lâm địa phương nhằm rà soát, điều chỉnh và bổ sung thông tin, bảo đảm dữ liệu sau khi hoàn thiện vừa có cơ sở khoa học, vừa phản ánh thực tiễn quản lý rừng tại Việt Nam.

Theo TS. Duẩn, một trong những nguồn tham chiếu quan trọng là dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu chung thuộc Ủy ban châu Âu (Joint Research Centre - JRC), được sử dụng để đối chiếu, nhận diện những khu vực có sự khác biệt giữa các hệ thống thông tin về rừng.

Việc kết hợp nhiều nguồn dữ liệu giúp hạn chế phụ thuộc vào một phương pháp xác định duy nhất, đồng thời tạo điều kiện phát hiện những khu vực có khả năng sai lệch để tập trung rà soát.

Theo kết quả tổng hợp, trong hơn 4,28 triệu lô rừng được đánh giá trên phạm vi cả nước. Để phục vụ quá trình rà soát, nhóm chuyên gia đã chuyển giao cho các địa phương nhiều lớp dữ liệu, gồm bản đồ rừng đầu vào, bản đồ tổng hợp với các trường thông tin thuộc tính, lớp dữ liệu lô rừng có biến động và ảnh vệ tinh phục vụ đối chiếu.

Các cơ quan kiểm lâm địa phương được hướng dẫn sử dụng dữ liệu, kiểm tra từng trường hợp, đối chiếu hồ sơ quản lý và đề xuất hiệu chỉnh kèm bằng chứng. Mỗi địa phương được cung cấp đường dẫn dữ liệu riêng, trong khi những nội dung phản hồi và điều chỉnh được lưu vết để phục vụ cập nhật các phiên bản tiếp theo.

Theo nhóm chuyên gia, sự tham gia của địa phương không chỉ góp phần nâng cao độ tin cậy của bản đồ mà còn tạo cơ sở để thống nhất phương pháp quản lý, trao đổi và cập nhật dữ liệu rừng trên phạm vi cả nước.

Công cụ hỗ trợ rà soát bản đồ rừng

Cùng với việc công bố bản đồ, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm hướng dẫn các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp khai thác dữ liệu thông qua hệ thống trực tuyến tại địa chỉ eudr.vnforest.gov.vn.

Thông qua nền tảng này, người sử dụng có thể tra cứu thông tin ranh giới rừng năm 2020 và đối chiếu với vị trí địa lý của khu vực sản xuất, từ đó bước đầu nhận diện nguy cơ chồng lấn giữa vùng nguyên liệu với diện tích rừng được thể hiện trên bản đồ.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu gỗ, cao su và cà phê, việc tiếp cận một nguồn dữ liệu không gian thống nhất có thể hỗ trợ quá trình kiểm tra vùng nguyên liệu, xác định những vị trí cần bổ sung thông tin và tổ chức xác minh thực địa khi cần thiết.

Đây cũng là cơ sở để tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp, người sản xuất và cơ quan quản lý địa phương trong việc chuẩn hóa thông tin vùng trồng, vùng nguyên liệu, góp phần giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn lưu ý VFM2020.v1 chỉ là nguồn dữ liệu tham khảo hỗ trợ đánh giá nguy cơ, không phải căn cứ duy nhất để kết luận một sản phẩm đáp ứng EUDR.

Việc xác định hàng hóa có tuân thủ quy định hay không vẫn phải căn cứ vào đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc, thông tin vị trí địa lý, bằng chứng về hiện trạng sử dụng đất, tính hợp pháp của hoạt động sản xuất và các yêu cầu trách nhiệm giải trình liên quan.

Từ phiên bản đầu tiên, Bản đồ ranh giới rừng năm 2020 được kỳ vọng từng bước phát triển thành cơ sở dữ liệu không gian phục vụ quản lý rừng và hỗ trợ các chuỗi cung ứng nông, lâm sản đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy sản xuất bền vững của Việt Nam.