Công nghệ số nâng sức cạnh tranh nông sản Hà Tĩnh

Bước đệm thay đổi phương thức sản xuất

Theo Đề án phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Hà Tĩnh xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Tại thôn Xuân Sơn, xã Toàn Lưu - “thủ phủ” nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của Hà Tĩnh với gần 60 nhà màng trên diện tích gần 3ha đang chứng minh rõ nét cho quá trình chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang sản xuất hiện đại. Hệ thống nhà màng khép kín kết hợp công nghệ tưới nhỏ giọt, điều tiết dinh dưỡng tự động và quy trình chăm sóc khoa học đã giúp cây trồng phát triển ổn định, hạn chế tác động của thời tiết cực đoan, đặc biệt là nắng nóng kéo dài.

Gia đình anh Trần Văn Tuấn là một trong những hộ tiên phong áp dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ vào sản xuất dưa lưới. Toàn bộ diện tích được canh tác theo hướng hữu cơ, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt của Israel kết hợp châm phân tự động, giúp kiểm soát chính xác lượng nước và dinh dưỡng cung cấp cho cây. Các khâu chăm sóc, theo dõi sinh trưởng và phòng trừ sâu bệnh đều được thực hiện theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm.

Theo anh Tuấn, việc ứng dụng công nghệ không chỉ giảm chi phí lao động, tiết kiệm nguồn nước, vật tư nông nghiệp mà còn nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Với thời gian sản xuất khoảng 3 tháng/vụ, giá bán dao động từ 28.000 - 30.000 đồng/kg, mỗi vụ anh có lợi nhuận bình quân gần 30 triệu đồng. Quan trọng hơn, sản phẩm đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn nên đầu ra khá ổn định, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Theo UBND xã Toàn Lưu, hiệu quả từ các mô hình nhà màng đang tạo nền tảng để địa phương tiếp tục nhân rộng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích mà còn góp phần hình thành nền nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Không chỉ lĩnh vực trồng trọt, khoa học công nghệ cũng đang tạo chuyển biến rõ rệt trong chăn nuôi. Tại HTX Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ - Du lịch Xuyên Sơn ở xã Cẩm Hưng, quy trình chăn nuôi hươu được tổ chức theo hướng hiện đại với việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật từ tuyển chọn giống, quản lý khẩu phần ăn, chăm sóc sức khỏe đến vệ sinh chuồng trại.

“Chúng tôi đang tiếp tục số hóa việc xây dựng khẩu phần dinh dưỡng và theo dõi quá trình sinh trưởng của đàn hươu, góp phần nâng cao tỷ lệ sinh trưởng, độ đồng đều của đàn hươu giống và chất lượng sản phẩm nhung”, ông Hoàng Trung Thông, Giám đốc HTX thông tin.

Ông Thông cho biết từ quy mô ban đầu khoảng 50 con, đến nay HTX đã phát triển tổng đàn hươu lên hơn 100 con, trong đó nhiều cặp nhung đạt khối lượng từ 2 - 3kg. Hiệu quả sản xuất là cơ sở để HTX tiếp tục đầu tư mở rộng quy mô, tuyển chọn các cá thể khỏe mạnh nhằm xây dựng trại giống chất lượng cao, cung ứng con giống cho thị trường.

Nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm

Bên cạnh đổi mới trong sản xuất, nhiều doanh nghiệp và HTX trên địa bàn Hà Tĩnh đã và đang tập trung đầu tư công nghệ chế biến, số hóa quy trình quản lý và xây dựng thương hiệu nhằm gia tăng giá trị cho nông sản.

Năm 2013, sau một thời gian tham khảo thị trường và học hỏi kinh nghiệm kinh doanh, vợ chồng anh Lê Văn An và chị Phan Thị Hào ở xã Việt Xuyên thành lập Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ An Phát (Công ty An Phát). Thời điểm đó, Công ty chủ yếu kinh doanh vật tư nông nghiệp như giống, phân bón. Từ năm 2014 - 2016, doanh nghiệp bắt đầu chế biến các sản phẩm từ gạo như cốm gạo lứt, trà gạo lứt..., tuy nhiên làm gia công nên hiệu quả kinh tế chưa cao.

Trong quá trình sản xuất, kinh doanh, vợ chồng anh An nhận thấy nhu cầu của người tiêu dùng đối với sản phẩm hữu cơ, tốt cho sức khỏe và tiện dụng ngày càng lớn, trong khi doanh nghiệp chế biến sâu sản phẩm từ lúa gạo trên địa bàn Hà Tĩnh chỉ đếm trên đầu ngón tay nên vợ chồng anh làm hồ sơ xin thuê đất mở rộng quy mô chế biến.

Trên diện tích gần 7.000m2 đất tại Cụm công nghiệp Phù Việt, Công ty An Phát đầu tư hơn 30 tỷ đồng xây dựng hệ thống nhà xưởng kiên cố với dây chuyền thiết bị chế biến và đóng gói sản phẩm gạo, cốm, bột dinh dưỡng, trà hòa tan và trà túi lọc từ mầm lá lúa non, rau má theo công nghệ cao mang thương hiệu Omega An Phát.

Theo anh Lê Văn An, Giám đốc Công ty An Phát, việc ứng dụng công nghệ hiện đại giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm từng công đoạn, từ tiếp nhận nguyên liệu, chế biến, đóng gói đến bảo quản. Hệ thống máy móc tự động góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, bảo đảm đồng đều về chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.

Sau yếu tố chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, hệ thống nhận diện thương hiệu và xây dựng vùng nguyên liệu ổn định.

Hiện sản phẩm của Công ty An Phát đã vào được các thị trường yêu cầu cao như chuỗi siêu thị của Mường Thanh, hệ thống siêu thị ở Hà Nội, các quán trà, cửa hàng OCOP… tại các tỉnh Quảng Bình, Nghệ An. Ngoài ra, sản phẩm cũng được quảng bá, bán qua kênh Facebook, Zalo, góp phần nâng doanh thu bình quân lên hơn 1 tỷ đồng/tháng, tạo việc làm ổn định cho 26 - 28 lao động địa phương.

Ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh cho biết, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát những sản phẩm có lợi thế, lựa chọn mô hình phù hợp để ưu tiên hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ và công nghệ số để chuẩn hóa quy trình sản xuất, tăng cường truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển thương hiệu và kết nối thị trường tiêu thụ.

Cùng với đó, tỉnh sẽ khuyến khích doanh nghiệp, HTX đầu tư đổi mới công nghệ, thúc đẩy chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, xây dựng các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, lấy doanh nghiệp làm hạt nhân dẫn dắt để nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Hà Tĩnh.