Đắk Lắk: Nâng tầm sầu riêng “Chuyển từ bán quả sang xây dựng chuỗi giá trị cùng doanh nghiệp Trung Quốc” - Tạp chí Điện tử Luật sư Việt Nam

Là địa phương sở hữu khoảng 45.000 ha sầu riêng cùng sản lượng dự kiến đạt 500.000 tấn trong năm nay, Đắk Lắk đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải thay đổi tư duy sản xuất. Thay vì duy trì phương thức giao dịch mua bán theo mùa vụ đơn thuần, tỉnh đang chủ động chuyển dịch từ "bán quả tươi" sang hợp tác toàn diện, xây dựng chuỗi giá trị bền vững cùng các đối tác Trung Quốc. Sự kiện đánh dấu bước ngoặt quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và vị thế của ngành hàng sầu riêng Tây Nguyên trên thị trường quốc tế.

Tỉnh Đắk Lắk hiện sở hữu diện tích sầu riêng lớn nhất cả nước với khoảng 45.000 ha, dự kiến thu hoạch khoảng 500.000 tấn trong niên vụ 2026, tập trung từ tháng 8 đến tháng 11. Nhờ sở hữu vùng đất đỏ bazan màu mỡ, nguồn nước dồi dào cùng khí hậu thuận lợi, địa phương có đầy đủ thế mạnh để phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn. Không dừng lại ở ranh giới hành chính, quy mô này còn mở ra khả năng liên kết vùng chặt chẽ với Gia Lai, Lâm Đồng và Khánh Hòa, tạo tiền đề hình thành một không gian liên kết bền vững từ vùng trồng, hệ thống kho lạnh đến hạ tầng logistics và chế biến chuyên sâu.

Tuy nhiên, thực tế phát triển cho thấy quy mô sản lượng lớn không đồng nghĩa với giá trị kinh tế cao. Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ chủ lực, tiếp nhận khoảng 70% tổng sản lượng sầu riêng của Đắk Lắk. Toàn tỉnh đã được cấp 280 mã số vùng trồng với khoảng 7.500 ha cùng 41 cơ sở đóng gói xuất khẩu chính ngạch. Dù dư địa thị trường còn rất lớn, song phía Trung Quốc ngày càng thắt chặt các quy chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và khả năng truy xuất nguồn gốc. Trước áp lực đó, việc mở rộng diện tích thuần túy không còn là giải pháp tối ưu, đòi hỏi ngành nông nghiệp địa phương phải chuyển dịch từ tư duy "trồng bao nhiêu, bán bấy nhiêu" sang "sản xuất theo nhu cầu thị trường".

Nhận thức rõ thách thức này, ngành sầu riêng Đắk Lắk đang đặt chất lượng, tính đồng đều và độ an toàn của sản phẩm làm trọng tâm phát triển. Phát biểu tại chương trình, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, nhấn mạnh mối quan hệ giao thương lâu đời giữa hai quốc gia và khẳng định thị trường Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược đối với người trồng cùng doanh nghiệp Việt Nam. Ông chia sẻ quan điểm then chốt: "Muốn đi nhanh có thể dựa vào cơ hội thị trường, nhưng muốn đi xa thì phải dựa vào chất lượng, uy tín và niềm tin giữa các đối tác". Từ định hướng đó, Đắk Lắk mong muốn đưa quan hệ hợp tác vượt khỏi các giao dịch thương mại ngắn hạn để tiến tới liên kết sâu trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Sự hợp tác này được kỳ vọng sẽ phát huy tối đa thế mạnh bổ trợ giữa hai bên. Trong khi Đắk Lắk sở hữu dư địa nguyên liệu dồi dào, lực lượng lao động giàu kinh nghiệm cùng hệ thống hợp tác xã và doanh nghiệp phụ trợ đang dần hoàn thiện, thì các doanh nghiệp Trung Quốc lại vượt trội về công nghệ chế biến, hạ tầng phân phối, thương mại điện tử và kinh nghiệm thị trường. Việc kết nối trực tiếp sẽ mở ra các cơ hội đầu tư dài hạn vào hệ thống cấp đông, kho lạnh, bảo quản sau thu hoạch, số hóa truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam bài bản tại thị trường tiêu thụ.

Đồng quan điểm về định hướng nâng cấp ngành hàng, đại diện Tập đoàn Chứng nhận và Giám định Trung Quốc (CCIC) nhận định chuỗi cung ứng sầu riêng Việt - Trung đang đứng trước thời cơ chuyển mình mạnh mẽ. Đại diện CCIC khuyến nghị hai bên cần tích cực chuẩn hóa vùng trồng từ khâu đầu vào, đẩy mạnh giám sát công nghệ số, số hóa quy trình truy xuất nguồn gốc và phát triển chuỗi lạnh hiện đại. Đây là những nền tảng kỹ thuật bắt buộc để đưa trái sầu riêng đi sâu vào hệ thống phân phối cao cấp và tiếp cận bền vững người tiêu dùng Trung Quốc.

Thông điệp cốt lõi được thống nhất tại hội nghị là sự thay đổi toàn diện trong cách đo lường sự thành công của ngành hàng sầu riêng. Tương lai của sầu riêng Đắk Lắk không thể tiếp tục đo đếm bằng số lượng hecta hay sản lượng hàng tấn, mà phải được đánh giá qua giá trị gia tăng tạo ra trên từng kilogram sản phẩm và hiệu quả của toàn bộ chuỗi cung ứng. Thay vì các thương lái chỉ tìm đến thu mua theo mùa vụ, mục tiêu mới là thu hút các đối tác cùng đầu tư, đồng hành trong các chiến lược phát triển có tầm nhìn từ 5 đến 10 năm, đưa sầu riêng Đắk Lắk phát triển chuyên nghiệp và vững chắc

LAM SƠN