Đắk Lắk phát triển nông sản theo chuỗi giá trị

Phụ phẩm nông sản như vỏ cà phê, rơm, lõi ngô cùng mùn cưa tại Công ty Cổ phần Thực phẩm Xanh Thành Đồng, xã Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk được tận dụng làm nguyên liệu trồng nấm rất hiệu quả, bảo vệ sức khoẻ người tiêu dùng.

Tận dụng phụ phẩm, nâng giá trị nông sản

Không chỉ tạo ra sản phẩm hàng hóa có giá trị, doanh nghiệp còn sử dụng giá thể sau thu hoạch để sản xuất phân vi sinh, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm chất thải trong sản xuất nông nghiệp.

Ông Đoàn Xuân Trường, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Xanh Thành Đồng, cho biết nguyên liệu sau khi làm sạch được xử lý bằng nước vôi ở nhiệt độ 70°C, kiểm tra độ ẩm và độ pH trước khi đưa vào sản xuất. Trang trại áp dụng ISO 22000:2018, VietGAP và hệ thống tưới, phun sương tự động bằng công nghệ IoT.

Năm 2023, doanh nghiệp có 4 sản phẩm OCOP, gồm nấm linh chi, nấm mèo đạt 4 sao; nấm bào ngư, nấm sò đạt 3 sao. Năm 2024, nấm vân chi được công nhận OCOP3 sao, nâng tổng số sản phẩm OCOP của công ty lên 5.

Theo ông Đoàn Quốc Chinh, Phó Tổng Giám đốc công ty, doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng hạng các sản phẩm 3 sao. Năm 2024, doanh thu ước đạt 5 tỉ đồng, lợi nhuận khoảng 30%. Giá bán lẻ nấm tươi dao động 60.000-70.000 đồng/kg, nấm linh chi khoảng 2 triệu đồng/kg và nấm vân chi lên đến 4 triệu đồng/kg.

Từ năm 2023, công ty liên kết với 5 hộ dân lân cận, cung cấp phôi nấm, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu đầu ra. Bà Đỗ Thị Tươi, một hộ tham gia mô hình, cho biết gia đình có thêm khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng từ trồng nấm. “Công việc nhẹ nhàng, linh hoạt về thời gian, rất phù hợp với phụ nữ và người lớn tuổi. Trong lúc rảnh rỗi vẫn có thể tranh thủ làm để tăng thu nhập”, bà Tươi nói và cho biết, ngoài sản xuất, trang trại còn được công nhận là điểm du lịch sinh thái cấp tỉnh, mỗi năm đón hàng chục nghìn lượt khách tham quan, tìm hiểu quy trình trồng nấm.

Ở ngành hàng yến sào, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Yến sào Thành Dung tại xã Krông Pắc lựa chọn hướng phát triển thông qua thu mua, chế biến và kiểm soát chất lượng. Tháng 11/2023, doanh nghiệp được phía Trung Quốc phê duyệt đủ điều kiện xuất khẩu tổ yến. Đầu năm 2024, công ty xuất khẩu chính ngạch 300 kg tổ yến sang thị trường này, với trị giá lô hàng 12 tỉ đồng.

Thành Dung hiện có 8 sản phẩm OCOP, gồm 5 sản phẩm 3 sao và 3 sản phẩm 4 sao. Theo đại diện doanh nghiệp, xuất khẩu đòi hỏi phải đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch và an toàn thực phẩm. Do đó, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất và đào tạo nhân sự.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho rằng, việc xuất khẩu tổ yến sang Trung Quốc mở ra cơ hội để sản phẩm OCOP của tỉnh tiếp cận thị trường quốc tế. Tuy nhiên, mở rộng đầu ra không chỉ phụ thuộc vào khả năng tìm kiếm khách hàng mà còn gắn với chất lượng, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.

Chuyển đổi số từ vùng nguyên liệu

Không chỉ ở khâu chế biến, việc quản lý vùng nguyên liệu cũng đang được đưa lên nền tảng số. Tại xã Cuôr Đăng, ông Y Chân Niê có 1,3 ha cà phê được đưa lên bản đồ nông nghiệp số của Tổng Công ty Simexco 2-9 Đắk Lắk. Sau khi được tập huấn, ông sử dụng điện thoại để tra cứu thông tin sâu bệnh, phân bón và giá cà phê.

“Giờ mình có thể dùng điện thoại để tra cứu thông tin về sâu bệnh, cách sử dụng phân bón và theo dõi giá cà phê. Mới đây, thấy giá cà phê trên Zalo được cập nhật ở mức 100.000 đồng, mình rất phấn khởi”, ông Niê chia sẻ.

Theo thông tin từ chương trình, Simexco 2-9 Đắk Lắk đã số hóa dữ liệu khoảng 50.000 nông hộ. Bản đồ số giúp doanh nghiệp quản lý vùng nguyên liệu, lưu trữ thông tin sản xuất và phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Simexco 2-9 Đắk Lắk, cho biết chuyển đổi số giúp minh bạch thông tin với nhà nhập khẩu, tạo điều kiện để khách hàng kiểm chứng quy trình sản xuất bền vững. Qua đó, doanh nghiệp hướng đến nâng cao thương hiệu cà phê Việt Nam và gia tăng giá trị cho người trồng.

Để đáp ứng yêu cầu này, dữ liệu vùng nguyên liệu cần được cập nhật chính xác, thống nhất với thông tin sản xuất và từng lô hàng. Việc số hóa còn hỗ trợ quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, cho biết tỉnh triển khai nghị quyết với phương châm “số hóa từ gốc”. Mục tiêu đến năm 2030 là 100% sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực của tỉnh được số hóa, đưa lên các sàn thương mại điện tử.

Ông Bùi Thanh Toàn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đắk Lắk, cho biết tỉnh định hướng hỗ trợ đầu tư nền tảng, ứng dụng số theo hình thức đối tác công tư (PPP), đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để tranh thủ nguồn vốn ODA.

Theo ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, nguồn nhân lực số có vai trò quyết định đối với chuyển đổi số. Tỉnh chú trọng phổ cập kỹ năng và tư duy số cho người dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn và trong đồng bào dân tộc thiểu số, thông qua chương trình “bình dân học vụ số”.

“Tỉnh cũng triển khai chỉ tiêu kinh tế số đến từng xã, phường, gắn với việc xây dựng phương án phát triển phù hợp điều kiện của từng địa phương và nâng cao năng lực cạnh tranh”, ông Huy nói.

Phấn đấu thêm 300 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên

Theo Kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030 ban hành kèm Quyết định số 2538/QĐ-UBND ngày 14/8/2026, Đắk Lắk đặt mục tiêu phát triển thêm 300 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có ít nhất 60 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm tiềm năng đạt 5 sao (không bao gồm các sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên được công nhận giai đoạn 2021-2025 thực hiện đánh giá, phân hạng lại để duy trì hạng sao hoặc nâng hạng sao).

Tỉnh phấn đấu ít nhất 30% chủ thể OCOP tham gia liên kết chuỗi giá trị gắn với vùng nguyên liệu ổn định; ít nhất 70% chủ thể còn thời hạn công nhận tham gia hiệu quả tối thiểu một kênh phân phối hiện đại hoặc thương mại điện tử.