Đất nước sau 40 năm Đổi mới: Từ "trụ đỡ" quốc gia, đến sứ mệnh vươn tầm thế giới của nông nghiệp Việt Nam - Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn

Thứ 6, 09.10.2026 | 15:50:20

0 lượt xem

Sau 40 năm Đổi mới và phát triển, con đường đi của kinh tế Việt Nam không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng GDP mà bằng cả quá trình cải cách thể chế liên tục. Những thay đổi tư duy kinh tế đã giúp Việt Nam thay da đổi thịt hàng ngày và trở thành hình mẫu phát triển trong nhiều ngành, lĩnh vực, nhất là trong thay đổi giá trị và vai trò ngành nông nghiệp Việt Nam.

Cuộc “đại phẫu” mở tư duy đất nước

Gần 1 thập niên sau ngày đất nước thống nhất (năm 1975), Việt Nam đối diện với muôn vàn khó khăn: xuất phát điểm thấp, hậu quả chiến tranh nặng nề, cơ sở vật chất thiếu thốn, sản xuất trì trệ và các mất cân đối kinh tế ngày càng nghiêm trọng.

Cơ chế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp trong nhiều năm, hiệu quả đầu tư thấp, hàng hóa khan hiếm, sản xuất không đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Việt Nam đứng trước nguy cơ tụt hậu xa hơn, thậm chí rơi vào khủng hoảng nếu không thay đổi mô hình phát triển.

Đại hội Đảng toàn Quốc lần thứ VI, tháng 12/1986 và nhưng thay đổi sau 40 năm (Đồ hoạ: ChatGPT, dữ liệu Bộ Công Thương, Cục Hải quan)

Đại hội Đảng VI năm 1986 là bước ngoặt có ý nghĩa nền tảng đối với nền kinh tế Việt Nam hiện đại. Lần đầu tiên, yêu cầu đổi mới toàn diện được đặt ra, trước hết từ đổi mới tư duy kinh tế. Việt Nam quyết liệt rời bỏ cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp, chuyển sang phát huy sản xuất hàng hóa, mở rộng quyền chủ động trong sản xuất – kinh doanh và thừa nhận sự tồn tại của nhiều thành phần kinh tế.

Việt Nam bắt đầu thay đổi “hệ điều hành” của nền kinh tế, quản trị Nhà nước từng bước chuyển từ bao cấp, can thiệp vào sản xuất và phân phối sang quản lý, định hướng và tạo lập khuôn khổ chính sách theo yêu cầu, đòi hỏi bức thiết của thời cuộc.

Sau Đại hội VI, chủ trương Đổi mới được thể chế hóa bằng hàng loạt Luật, chính sách mới tạo điều kiện, tiền đề đất nước hội nhập, phát triển. Việt Nam dần mở cửa sân chơi quốc tế từ năm 1995, năm 2000 và điểm nhấn là năm 2007, khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên WTO, đánh dấu bước ngoặt đưa nền kinh tế tham gia sâu vào hệ thống luật chơi toàn cầu.

Những cột mốc của nền kinh tế Việt Nam sau 40 năm đổi mới (Đồ hoạ: ChatGPT, dữ liệu Bộ Công Thương, Cục Hải quan).

Từ sau khi gia nhập WTO, Việt Nam tiến hành nhiều đợt cải cách thể chế nền kinh tế, thu hút nguồn vốn FDI rất lớn từ nước ngoài giúp đất nước đổi thay từ nước nghèo, thiếu lương thực trở thành nước xuất khẩu lương thực hàng đầu thế giới.

PGS, TS Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới cho rằng, thời điểm đất nước: Sau năm 1975, Việt Nam đứng trước một nghịch lý lịch sử đất nước đã thống nhất, nhưng nền tảng kinh tế – xã hội lại vô cùng mong manh. Chiến tranh để lại những tổn thất sâu sắc; sản xuất đình đốn, cơ sở vật chất thiếu thốn, đời sống nhân dân khó khăn, trong khi cơ chế quản lý tập trung, bao cấp ngày càng bộc lộ những bất cập. Thực tiễn khi đó đặt ra một câu hỏi không thể né tránh: Nếu không thay đổi, đất nước sẽ phát triển bằng cách nào?

Đổi mới vì thế không phải sự lựa chọn tùy ý, mà là mệnh lệnh của thực tiễn và đòi hỏi của tồn tại, phát triển. Giá trị lớn nhất của đổi mới là đã tạo ra một bước chuyển căn bản trong tư duy: từ chỗ nhìn nền kinh tế chủ yếu bằng ý chí chủ quan sang tôn trọng quy luật khách quan; từ đóng cửa, khép kín sang chủ động hội nhập; từ phân bổ nguồn lực theo cơ chế cứng nhắc sang khơi thông và phát huy các nguồn lực của toàn xã hội.

Chuyên gia Võ Đại Lược cho hay (Đồ hoạ: ChatGPT, dữ liệu Phỏng vấn nhân vật).

GS Lược nói thêm: Đến nay sau bốn thập niên, thực tiễn đã có câu trả lời. Việt Nam đã vượt qua một giai đoạn khủng hoảng kéo dài, mở rộng quy mô nền kinh tế, cải thiện đáng kể đời sống nhân dân và nâng cao vị thế quốc gia. Những thành quả ấy không phải là bằng chứng cho sự hoàn hảo của con đường đã đi, mà là bằng chứng thuyết phục rằng hướng đi của Đổi mới là đúng đắn.

**Nền thương mại 1.000 tỷ USD và xứ mệnh mới của “trụ đỡ” ngành nông nghiệp **

Năm 1986, khi Việt Nam bắt đầu công cuộc Đổi mới, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam mới chỉ đạt gần 3 tỷ USD, trong đó xuất khẩu khoảng 789 triệu USD, nhập khẩu khoảng 2,16 tỷ USD.

Sau 40 năm, quy mô thương mại đã ở một mặt bằng hoàn toàn khác. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại lập kỷ lục với 930,05 tỷ USD, xuất siêu 20,03 tỷ USD. So với năm 1986, giá trị xuất khẩu đã tăng hơn 600 lần.

Cùng với quy mô, cơ cấu hàng xuất khẩu cũng thay đổi sâu sắc. Những năm đầu Đổi mới, Việt Nam chủ yếu bán ra thế giới nông, thủy sản, dầu thô và những mặt hàng chế biến thấp. Nhưng đến nay, dòng chảy hàng hóa đã chuyển mạnh sang điện tử, máy móc, dệt may, da giày và các sản phẩm chế biến từ công nghiệp, nông nghiệp.

Năm 2025, nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm 88,7% tổng kim ngạch xuất khẩu, tương đương 421,47 tỷ USD. Riêng điện tử, máy tính và linh kiện lần đầu vượt mốc 100 tỷ USD, chiếm 22,7% tổng kim ngạch xuất khẩu. Số mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD cũng tăng nhanh, từ 10 mặt hàng năm 2007 lên 36 mặt hàng năm 2025, trong đó 8 mặt hàng vượt 10 tỷ USD.

Bức tranh toàn cảnh nông nghiệp Việt Nam 3 năm trở lại đây (Ảnh: ChatGPT, dữ liệu Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Cục Hải quan).

Từ một quốc gia bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã chủ động hội nhập sâu rộng. Các dấu mốc quan trọng: Gia nhập ASEAN (1995), APEC (1998), WTO (2007). Đặc biệt, Việt Nam đã ký kết và thực thi 17 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), bao gồm các FTA thế hệ mới với tiêu chuẩn cao, mở ra không gian thị trường rộng lớn và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư.

Một trong những trụ cột đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Việt Nam suốt gần 40 năm Đổi mới chính là nông nghiệp. Từ một quốc gia từng thiếu lương thực, phải nhập khẩu nhiều mặt hàng thiết yếu, Việt Nam đã vươn lên trở thành cường quốc xuất khẩu nông sản, đưa nông nghiệp từ vai trò bảo đảm no đủ trở thành trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế.

Qua 4 thập kỷ phát triển, đất nước đã trải qua nhiều khó khăn, thách thức từ thiên tai mưa lũ, bão lụt, đến đứt gãy chuỗi cung ứng do đại dịch Covid-19 và đứt gãy chuỗi cung ứng do chiến tranh ở nhiều nơi… Nông nghiệp VIệt Nam luôn đứng vững, trụ đỡ cho nền kinh tế đất nước trong lúc nguy nan.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục giữ vai trò ổn định sản xuất, bảo đảm an ninh lương thực và hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế đối mặt với nhiều cú sốc. Dù không phải khu vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất, nông nghiệp vẫn cho thấy sức chống chịu đáng kể: từ bảo đảm nguồn cung lương thực, nguyên liệu, việc làm đến tạo nguồn ngoại tệ từ xuất khẩu, nhất là khi kinh tế thế giới suy giảm, thiên tai diễn biến phức tạp và chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy. Năm 2025, khu vực này tăng trưởng 3,78%, đóng góp 5,30% vào mức tăng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế.

Sức bật của nông nghiệp còn thể hiện rõ qua xuất khẩu. Nếu năm 2021, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 48,6 tỷ USD thì đến năm 2025 đã vượt mốc 70 tỷ USD, tăng khoảng 44,2% sau 5 năm. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 70,09 tỷ USD, tăng khoảng 12% so với năm trước. Những con số này cho thấy nông nghiệp không chỉ là bệ đỡ của nền kinh tế trong những thời điểm khó khăn, mà còn là nguồn lực quan trọng tạo tăng trưởng và nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Cùng với quá trình chuyển đổi và mở rộng thị trường, nhiều doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam đã vươn lên quy mô lớn, xây dựng thương hiệu có sức cạnh tranh trong nước, khu vực và quốc tế. Có thể kể đến Vinamilk và TH true MILK trong ngành sữa; Vĩnh Hoàn trong lĩnh vực chế biến, xuất khẩu thủy sản; ThaiBinh Seed trong ngành giống cây trồng. Đằng sau những thương hiệu này là các doanh nhân gắn tên tuổi với quá trình phát triển nông nghiệp hiện đại, như bà Mai Kiều Liên của Vinamilk, bà Thái Hương – nhà sáng lập TH true MILK, ông Trần Mạnh Báo của ThaiBinh Seed và bà Trương Thị Lệ Khanh – nhà sáng lập Vĩnh Hoàn.

Từ những cánh đồng, trang trại đến nhà máy chế biến và thị trường toàn cầu, nông nghiệp Việt Nam đang từng bước chuyển từ sản xuất dựa nhiều vào tài nguyên, lao động sang mô hình tạo giá trị bằng công nghệ, chất lượng và thương hiệu. Sau 40 năm Đổi mới, nông nghiệp Việt Nam đã đi một chặng đường dài, từ nền sản xuất thiếu ăn, phụ thuộc vào nhập khẩu trở thành một trong những trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và đưa Việt Nam vươn lên nhóm nước xuất khẩu hàng đầu thế giới ở nhiều mặt hàng nông sản. Trong những thời điểm khó khăn, từ biến động kinh tế đến những cú sốc toàn cầu, nông nghiệp vẫn bền bỉ duy trì sản xuất, tạo sinh kế cho hàng triệu người dân và góp phần giữ vững ổn định kinh tế – xã hội. Nhưng bước vào kỷ nguyên phát triển mới, vai trò của nông nghiệp không thể chỉ dừng lại ở một “trụ đỡ” mỗi khi nền kinh tế đối mặt thách thức. Với lợi thế về tài nguyên, kinh nghiệm sản xuất và vị thế ngày càng lớn trên trường quốc tế, nông nghiệp, nông sản Việt Nam đứng trước sứ mệnh mới: chuyển từ tư duy sản xuất nông sản sang kinh tế nông nghiệp, lấy chất lượng, công nghệ, chế biến sâu và giá trị gia tăng làm động lực. Đó cũng là con đường để nông sản Việt Nam vươn xa hơn, khẳng định vị thế và từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành một trong những nguồn cung lương thực, thực phẩm quan trọng của thế giới. |

Theo danviet.vn

In

• Diễn biến mới về quy hoạch Tổ hợp Công nghiệp đường sắt tại Hà Nội 09.10.2026 | 15:50 PM
• Thông tin mới về quá trình đàm phán Hiệp định Thương mại đối ứng Việt - Mỹ 08.10.2026 | 18:53 PM
• PV GAS và BSR tăng cường hợp tác, gia tăng giá trị từ liên kết chuỗi 08.10.2026 | 18:54 PM
• Nhiều người loay hoay tìm dịch vụ gỡ rối nợ thuế, giải thể doanh nghiệp 07.10.2026 | 18:30 PM
• Khách đi máy bay tăng mạnh, kiến nghị hỗ trợ giá nhiên liệu và tài chính cho các hãng hàng không 07.10.2026 | 18:30 PM
• Giá xăng dầu tăng liên tiếp: Việt Nam cần chuẩn bị gì cho cú sốc tiếp theo? (bài cuối) 07.10.2026 | 10:58 AM
• Giá vàng hôm nay (7/10): Đồng loạt tăng mạnh trở lại? 07.10.2026 | 10:58 AM
• Chủ tịch Đà Nẵng phê bình Sở Y tế, Ban Quản lý các dự án hạ tầng ưu tiên và 6 xã phường 07.10.2026 | 10:59 AM
• Miễn thuế suất ăn trường học, bệnh viện: Đừng để ưu đãi chỉ "nằm trong túi" doanh nghiệp 06.10.2026 | 15:37 PM
• Điểm tên các ngân hàng hưởng lợi từ Thông tư mới của Ngân hàng Nhà nước 06.10.2026 | 15:38 PM