Dấu ấn khuyến nông Đắk Lắk: Định hình vùng nguyên liệu ca cao

Khuyến nông "bắt tay" doanh nghiệp đồng hành cùng nhà nông

Những năm gần đây, cây ca cao đang từng bước được định vị như một ngành hàng có tiềm năng tại Đắk Lắk. Tuy nhiên, để từ những diện tích nhỏ lẻ hình thành vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường, bài toán không chỉ nằm ở mở rộng diện tích mà còn ở giống, kỹ thuật, tổ chức sản xuất và liên kết đầu ra.

Trong quá trình đó, hệ thống khuyến nông được xác định là một trong những lực lượng giữ vai trò kết nối quan trọng. Theo ông Đinh Văn Đang, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk, khuyến nông không chỉ đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật đến với người sản xuất mà còn góp phần thay đổi nhận thức, tập quán canh tác, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị hạt ca cao.

Năm 2025, công tác khuyến nông được đẩy mạnh thông qua tập huấn, xây dựng mô hình, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ thành lập tổ hợp tác, hợp tác xã và tăng cường liên kết với doanh nghiệp. Qua đó, nông dân từng bước áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, đồng thời chuyển đổi một số diện tích cây trồng kém hiệu quả sang ca cao. Trong đó, các giải pháp canh tác giảm phát thải được lồng ghép vào quá trình phát triển vùng nguyên liệu.

Trong chương trình phối hợp với Công ty TNHH Cacao Land, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk đã cùng doanh nghiệp hỗ trợ 28.000 cây giống ca cao ghép cho 63 hộ dân tại 5 xã. Cùng với đó, tổ chức tập huấn và xây dựng 5 mô hình trình diễn, giúp nông dân tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật về trồng, thâm canh cây ca cao.

Đây là cách tiếp cận cho thấy vai trò của khuyến nông không dừng ở việc đưa giống đến tay người dân. Cây giống phải đi cùng quy trình chăm sóc, quản lý dinh dưỡng, dịch hại, thu hoạch và sơ chế phù hợp mới có thể tạo ra vùng nguyên liệu đồng đều về chất lượng.

Sự phối hợp giữa khuyến nông và doanh nghiệp đang tạo ra những vùng trồng cụ thể. Đầu năm 2026, Công ty TNHH Cacao Land phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk và các đơn vị liên quan đã hỗ trợ cây giống cho người dân tại 4 xã Ea Bá, Đức Bình, Ea Ly và Sông Hinh (gồm 23 hộ, quy mô khoảng 18,5 ha, với 20.350 cây giống được cấp phát). Sau khâu giống, mới đây, các đơn vị tiếp tục tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật canh tác ca cao bền vững và giảm phát thải cho 50 nông dân của 4 xã.

Liên kết để nâng giá trị

Theo ông Đinh Văn Đang, khó khăn lớn nhất trong phát triển vùng nguyên liệu ca cao Đắk Lắk hiện nay là diện tích còn phân tán, quy mô nhỏ lẻ, chưa hình thành được nhiều vùng tập trung. Cùng với đó, tập quán canh tác truyền thống vẫn tồn tại ở một bộ phận nông dân. Các khâu như cắt tỉa tạo tán, bón phân cân đối, quản lý dịch hại tổng hợp, thu hoạch đúng độ chín và lên men theo quy trình chưa được áp dụng đồng bộ.

Để tháo gỡ khó khăn, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk tiếp tục kết nối với doanh nghiệp hỗ trợ giống, xây dựng mô hình và chuyển giao đồng bộ quy trình kỹ thuật. Đồng thời tổ chức các diễn đàn, hội thảo kết nối sản xuất với tiêu thụ, hỗ trợ nông dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã và chuỗi giá trị. Mục tiêu là từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, thống nhất quy trình, nâng chất lượng và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Bà Đoàn Thị Kim Xuyến, Giám đốc Công ty TNHH Cacao Land đánh giá, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk giữ vai trò quan trọng như cầu nối kỹ thuật và thực tiễn giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp với nông dân. Lực lượng khuyến nông không chỉ chuyển giao kỹ thuật mà còn đồng hành với những yêu cầu mới như sản xuất bền vững, giảm phát thải, ghi chép nhật ký, số hóa dữ liệu vùng trồng và truy xuất nguồn gốc. Đây cũng chính là những điều kiện quan trọng nếu ca cao Đắk Lắk muốn tham gia sâu hơn vào các thị trường có yêu cầu cao.

Cách làm hiện nay đang dần chuyển từ hỗ trợ riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái. Công ty TNHH Cacao Land đang hướng tới việc xây dựng vùng nguyên liệu gắn với giống, quy trình canh tác, dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, thu mua, chế biến và thị trường. Trong tháng 7/2026, hơn 17.600 cây giống tiếp tục được bàn giao cho các hộ dân tại xã Ea Knốp và Công ty TNHH MTV Cà phê 52 tại xã Ea Kar.

Định hướng này mở ra dư địa để cây ca cao chuyển từ cây trồng tiềm năng sang ngành hàng có chuỗi giá trị rõ hơn. Tuy nhiên, để vùng nguyên liệu phát triển bền vững, việc mở rộng diện tích không thể là mục tiêu duy nhất. Theo bà Đoàn Thị Kim Xuyến, ca cao chỉ thực sự phát triển bền vững tại vùng phù hợp về thổ nhưỡng, có kỹ thuật, doanh nghiệp liên kết và thị trường. Do đó, cần xây dựng mô hình chuẩn từ giống, canh tác, sơ chế - lên men đến truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng.

Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk xác định thời gian tới sẽ tiếp tục phát triển vùng nguyên liệu theo hướng tập trung, bền vững, gắn với chuỗi giá trị. Theo ông Đinh Văn Đang, nếu giống tốt là điểm khởi đầu, kỹ thuật là nền tảng thì liên kết chuỗi là điều kiện để vùng nguyên liệu ca cao phát triển lâu dài. Trong quá trình ấy, dấu ấn của khuyến nông không chỉ thể hiện ở những lớp tập huấn hay những cây giống được trao đến tay nông dân mà ở khả năng kết nối các mắt xích để từng bước hình thành vùng nguyên liệu đồng nhất, có tiêu chuẩn, có truy xuất và hướng tới thị trường.