Điện Biên chuyển hóa kiến nghị diễn đàn thành hành động nông nghiệp xanh

Nông nghiệp tiếp tục là trụ cột quan trọng của kinh tế Điện Biên. Năm 2025, nhiều sản phẩm chủ lực duy trì đà tăng trưởng ổn định, tạo nền tảng cho phát triển sản xuất hàng hóa.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, toàn tỉnh hiện có khoảng 5.156 ha rau các loại, hơn 8.120ha cà phê, trên 12.360 ha mắc ca và khoảng 4.160ha cây ăn quả. Năm 2026, địa phương tiếp tục đặt mục tiêu mở rộng các vùng sản xuất, trong đó cà phê lên trên 13.130 ha, mắc ca gần 14.900 ha, cây ăn quả đạt 5.000 ha, gắn với nâng cao chất lượng và phát triển chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, cùng với yêu cầu mở rộng quy mô sản xuất, bài toán nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản vẫn đặt ra khi tỷ lệ chế biến sâu còn thấp, liên kết giữa vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chưa chặt chẽ và sức cạnh tranh của nhiều sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng.

Xuất phát từ thực tiễn đó, diễn đàn "Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực tại Điện Biên" do Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, Hội Làm vườn Việt Nam tổ chức ngày 18/7 đã tập trung làm rõ những giải pháp nhằm phát triển vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến sâu và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị đối với các ngành hàng chủ lực của địa phương.

Một trong những thông điệp xuyên suốt của diễn đàn là chuyển tư duy phát triển từ mở rộng diện tích sang nâng cao giá trị.

Theo định hướng, ông Lò Văn Cương, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên chia sẻ, với diện tích tự nhiên trên 954.000 ha, trong đó khoảng 93% là đất nông nghiệp và lâm nghiệp, Điện Biên có nhiều điều kiện để hình thành các vùng nguyên liệu tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Địa phương đang cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững; kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, lấy phát triển vùng nguyên liệu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi giá trị làm trọng tâm nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản.

Bên cạnh đổi mới công nghệ, tỉnh Điện Biên xác định hoàn thiện mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân là nền tảng để hình thành vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao giá trị gia tăng và tạo đầu ra bền vững cho nông sản.

Các tham luận tại diễn đàn đều gặp nhau ở nhận định: lợi thế của Điện Biên sẽ chỉ được chuyển hóa thành giá trị kinh tế khi vùng nguyên liệu được tổ chức theo hướng tập trung, sản xuất gắn với chế biến và thị trường.

TS. Lê Văn Đức, Hội Làm vườn Việt Nam chia sẻ: Cần phát triển kinh tế vườn tuần hoàn theo mô hình VAC khép kín, kết hợp cây trồng, vật nuôi và thủy sản; đồng thời gắn sản xuất với chế biến, chuyển đổi số, kết nối thị trường và phát triển du lịch sinh thái để gia tăng giá trị.

Đối với ngành hàng cà phê, ThS. Đinh Thị Tiếu Oanh, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên, đề xuất đổi mới cơ cấu giống, hoàn thiện quy trình canh tác thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý vùng trồng theo yêu cầu truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực sơ chế ngay tại vùng nguyên liệu để tăng giá trị sản phẩm.

Ở khâu chế biến, PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, nguyên Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ, sau thu hoạch cho rằng: Công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch là mắt xích quyết định giá trị gia tăng của nông sản. Tùy từng ngành hàng cần đầu tư đồng bộ các giải pháp về sấy, kho lạnh, bao gói, cấp đông và chế biến sâu nhằm nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Nhìn tổng thể, các nhóm giải pháp đều hướng đến mục tiêu chung là hình thành vùng nguyên liệu quy mô đủ lớn, ứng dụng mạnh khoa học - công nghệ, phát triển chế biến sâu và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân để xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững.

Đáng chú ý là các khuyến nghị tại diễn đàn đã nhanh chóng được chuyển hóa thành hành động quản lý.

Ngày 29/7, UBND tỉnh Điện Biên ban hành Công văn số 6652/UBND-KT về việc triển khai các nhiệm vụ sau diễn đàn "Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực tại Điện Biên". Văn bản thể hiện sự chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh Điện Biên trong việc tiếp thu các ý kiến từ diễn đàn để phục vụ quá trình xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp.

Theo đó, UBND tỉnh Điện Biên đánh giá những khuyến nghị về phát triển nông nghiệp xanh, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, ứng dụng khoa học - công nghệ, chế biến sau thu hoạch, phát triển chuỗi giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ là cơ sở quan trọng để các sở, ngành và địa phương nghiên cứu, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Điện Biên yêu cầu các sở, ngành và UBND các xã, phường chủ động rà soát, lựa chọn các nội dung phù hợp để lồng ghép vào cơ chế, chính sách, chương trình, đề án và kế hoạch phát triển của từng ngành, từng địa phương.

Riêng Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên được giao chủ trì nghiên cứu, tiếp thu các giải pháp về khảo nghiệm giống, hoàn thiện quy trình canh tác, quản lý dịch hại, bảo quản, chế biến sau thu hoạch, chuyển đổi số và xây dựng các mô hình sản xuất đối với các sản phẩm chủ lực; đồng thời tham mưu xây dựng Chương trình hợp tác khoa học và công nghệ giữa UBND tỉnh Điện Biên với Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam.

Việc UBND tỉnh Điện Biên ban hành Công văn số 6652/UBND-KT chỉ hơn 10 ngày sau diễn đàn cho thấy các khuyến nghị của chuyên gia đã nhanh chóng được tiếp thu và cụ thể hóa thành nhiệm vụ đối với từng sở, ngành, địa phương. Từ phát triển vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học - công nghệ, chế biến sau thu hoạch đến chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị đều được xác định là những nội dung trọng tâm trong quá trình xây dựng các chương trình, đề án phát triển nông nghiệp của tỉnh.

Cùng với việc tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và đồng hành cùng doanh nghiệp, những định hướng này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực thu hút nguồn lực xã hội vào nông nghiệp, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu ổn định gắn với chế biến, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của Điện Biên.