Doanh nghiệp gỗ cần gỡ vướng về thuế, gỗ nguyên liệu

Vướng mắc về thuế do cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan, địa phương

Tại Hội thảo "Thuế GTGT gỗ nguyên liệu và gỗ sơ chế - vướng mắc thực tiễn và giải pháp tháo gỡ hỗ trợ doanh nghiệp hướng tới tăng trưởng 2 con số" do Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) và Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. HCM tổ chức ngày 14/10, các doanh nghiệp, hiệp hội gỗ phản ánh khó khăn từ nhập gỗ nguyên liệu đến mua bán, xử lý hóa đơn và hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT). Những vướng mắc này khiến vốn lưu động tồn đọng, chi phí tăng, ảnh hưởng tiến độ sản xuất.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA, cho biết: “Ngành gỗ và nội thất đang nỗ lực mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới tăng trưởng hai con số. Để thực hiện mục tiêu đó, doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu ổn định, vốn lưu động thông suốt và hướng dẫn chính sách rõ ràng. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí phát sinh và vốn tồn đọng càng tạo thêm áp lực lên hoạt động sản xuất, kinh doanh”.

Từ thực tiễn nhập khẩu gỗ nguyên liệu phục vụ sản xuất và kinh doanh, ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Lâm Việt, nêu ra 4 vướng mắc trong nhập khẩu gỗ nguyên liệu, trong đó có 3 vướng mắc liên quan tới thuế.

Trước hết, đối với gỗ rừng trồng và gỗ sơ chế thông thường nhập khẩu, cách xác định điều kiện áp dụng chính sách giữa cơ quan thuế và cơ quan hải quan còn khác nhau. Có trường hợp, lô gỗ nguyên liệu nhập khẩu qua cảng Quy Nhơn (Gia Lai) không bị cơ quan thẩm quyền thu thuế GTGT, nhưng lô hàng tương tự nhập khẩu qua cảng Cát Lái, TP.HCM, lại phải nộp thuế. Điều này khiến doanh nghiệp khó dự tính chi phí, chủ động kế hoạch nhập gỗ nguyên liệu.

Vướng mắc còn phát sinh khi khoản thuế GTGT đã nộp chưa được giải quyết. Có trường hợp hải quan đã thu thuế GTGT 8% với một lô hàng gỗ nguyên liệu nhập khẩu, nhưng khi xem xét hoàn thuế, cơ quan thuế xác định hàng hóa đó thuộc đối tượng không chịu thuế.

Đến nay, doanh nghiệp chưa rõ khoản thuế GTGT đã nộp được xử lý tại cơ quan nào, theo thủ tục nào. Điều này dẫn tới vốn lưu động bị tồn đọng, trong khi doanh nghiệp vẫn phải thanh toán nguyên liệu, duy trì sản xuất; các lô hàng mới tiếp tục phát sinh thuế, gia tăng áp lực tài chính.

Vướng mắc thứ 3 là nhà nhập khẩu đã nộp thuế GTGT tại hải quan khi nhập khẩu khẩu lô hàng gỗ nguyên liệu, nhưng khi bán lô hàng đó cho các doanh nghiệp ngành gỗ trong nước, có trường hợp bên mua không chấp nhận hóa đơn có thuế.

Về vấn đề này, trong văn bản gửi Bộ Tài chính ngày 22/9/2026, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam nêu rõ: Doanh nghiệp mua gỗ xẻ sấy và phụ phẩm gỗ với thuế GTGT 8%, nhưng khi bán ra có trường hợp khách hàng không chấp nhận hóa đơn 8% do xác định hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế.

Nguyên nhân là cách hiểu và áp dụng chính sách giữa cơ quan thuế, hải quan và các địa phương chưa thống nhất. Cụ thể Cơ quan Thuế TP. Đồng Nai đã áp dụng gỗ xẻ xấy là đối tượng không chịu thuế nhưng các địa phương khác lại chưa áp dụng.

Theo HAWA, một số hóa đơn bị loại hoặc tạm chưa đưa vào hồ sơ hoàn thuế, trong khi giao dịch đã hoàn tất, thuế đã kê khai. Doanh nghiệp cần được hướng dẫn rõ trường hợp phải điều chỉnh, trách nhiệm từng bên, kỳ kê khai và điều kiện khấu trừ, hoàn thuế. Đặc biệt, bên mua cần biết cách xử lý khi nhà cung cấp chưa phối hợp điều chỉnh.

Vướng mắc về gỗ nguyên liệu

Chứng minh nguồn gốc gỗ nguyên liệu nhập khẩu cũng đang là một trong những vướng mắc lớn đối với các doanh nghiệp ngành gỗ.

Theo ông Nguyễn Liêm, những khó khăn về chứng minh nguồn gốc gỗ rừng trồng đang kéo dài thời gian thông quan. Doanh nghiệp đã cung cấp chứng nhận rừng, giấy xác nhận nguồn gốc và tài liệu khu rừng nhưng chưa rõ hồ sơ nào được chấp nhận. Việc hồ sơ phải bổ sung nhiều lần khiến nguyên liệu chậm vào nhà máy, phát sinh chi phí lưu container, lưu bãi.

Đặc biệt, nhiều nước trồng rừng sản xuất ở châu Mỹ là những nước nghèo, chưa có cơ quan lãnh sự của Việt Nam. Vì vậy, khi nhập khẩu gỗ rừng trồng từ những nước này, doanh nghiệp phải mất rất nhiều thời gian tìm đầu mối, thực hiện hợp pháp hóa lãnh sự.

Trong văn bản kiến nghị gửi Bộ Tài chính ngày 22/9/2026, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam dẫn trường hợp Công ty CP Lâm Việt. Ngày 15/8/2026, doanh nghiệp mở 3 tờ khai theo diện không chịu thuế nhưng chưa được thông quan vì hồ sơ chứng minh gỗ rừng trồng chưa được chấp nhận. Để giải phóng hàng, công ty phải điều chỉnh khai báo, nộp thuế và phát sinh xử phạt liên quan.

Ông Tô Ngọc Ngời, Phó Chủ tịch HAWA, doanh nghiệp ngành gỗ còn gặp khó khăn do cách hiểu khác nhau của các cơ quan thẩm quyền đối với gỗ xẻ đã sấy, ngâm tẩm bảo quản nhưng chưa bào trơn, cũng như gỗ bóc và gỗ lạng dùng làm nguyên liệu nội thất.

Về việc chứng minh nguồn gốc gỗ nguyên liệu nhập khẩu, bà Trần Hạo Nhiên, đại diện một công ty trong ngành gỗ, cho biết, ở nhiều nước có diện tích rừng lớn, ngoài gỗ rừng trồng, còn có gỗ từ rừng tự nhiên được Chính phủ cấp phép khai thác. Vì vậy, thay vì quy định chứng minh nguồn gốc gỗ rừng trồng như hiện nay, nên quy định chứng minh nguồn gốc gỗ hợp pháp để thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Tháo gỡ vướng mắc để hỗ trợ doanh nghiệp tăng trưởng 2 con số

Trước những vướng mắc nói trên của doanh nghiệp gỗ, ông Nguyễn Liêm đề nghị cơ quan thuế hướng dẫn theo từng loại giao dịch, phân biệt rõ không chịu thuế với không phải kê khai, tính nộp thuế. Về nguồn gốc gỗ, cần quy định cụ thể bộ chứng từ, thẩm quyền xác nhận, phương thức kiểm tra; xem xét không đặt hợp pháp hóa lãnh sự thành điều kiện bắt buộc chung, đồng thời chấp nhận phương thức xác minh hoặc chứng từ thay thế phù hợp.

Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam kiến nghị Bộ Tài chính thống nhất hướng dẫn giữa thuế, hải quan và các địa phương về chính sách thuế GTGT, điều chỉnh hóa đơn, xử lý thuế đã nộp. Cần làm rõ cơ chế hoàn trả thuế GTGT tại hải quan hoặc khấu trừ, hoàn thuế tại cơ quan thuế; xử lý dứt điểm hồ sơ nhập khẩu tồn đọng. Hiệp hội cũng đề xuất cơ chế chuyển tiếp cho giao dịch, lô hàng phát sinh trước khi có hướng dẫn đầy đủ.

Ông Phùng Quốc Mẫn khẳng định: "Qua phản ánh của doanh nghiệp, những khó khăn về hồ sơ chứng minh nguồn gốc gỗ rừng trồng nhập khẩu, phân loại gỗ sơ chế thông thường, cách áp dụng thuế và xử lý khoản đã nộp đang ảnh hưởng đến việc nhập nguyên liệu, mua bán và giải quyết hồ sơ hoàn thuế. Vì vậy, tháo gỡ khó khăn về nguyên liệu và thuế sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, giúp doanh nghiệp ngành gỗ duy trì sản xuất, đáp ứng đơn hàng và bảo đảm việc làm cho người lao động".

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó trưởng phòng nghiệp vụ, Chi cục Hải quan khu vực II, cho rằng, để tránh cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan thẩm quyền, các địa phương, thì ngoài các khái niệm, cần có những tiêu chí cụ thể, rõ ràng để xác định thế nào là gỗ rừng trồng, gỗ sơ chế thông thường.