Du lịch - OCOP - Văn hóa bắt tay thúc đẩy du lịch nông thôn

Xu hướng bền vững và “lợi ích kép” từ du lịch OCOP

Ngày 18/8, tại Hà Nội, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học xây dựng Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam”.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu chủ trì Hội thảo, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp du lịch, cơ quan quản lý và các chủ thể OCOP trên cả nước.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam khẳng định, phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn kết hợp khai thác sản phẩm OCOP cùng bảo tồn các giá trị văn hóa vừa là xu hướng bền vững, vừa là nhiệm vụ then chốt để thể chế hóa các chính sách, chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.

Mô hình này tạo ra “lợi ích kép” tích cực cho nông thôn: nâng cao giá trị hàng hóa OCOP, thúc đẩy cơ cấu kinh tế chuyển dịch, đồng thời gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, tri thức dân gian; qua đó đáp ứng nhu cầu du lịch xanh, bền vững và đóng góp cho chương trình xây dựng nông thôn mới.

Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu cũng cho rằng triển khai Đề án hiệu quả trong thực tế đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ mọi phía: Doanh nghiệp đóng vai trò chủ chốt trong việc rót vốn, tổ chức sản xuất và thương mại hóa sản phẩm; các chuyên gia tư vấn hoàn thiện mô hình vận hành; nghệ nhân cùng người dân địa phương là lực lượng nòng cốt lưu giữ, sáng tạo và truyền tải nét đẹp văn hóa cùng câu chuyện đằng sau sản phẩm.

Ở góc độ quản lý, chính quyền các cấp đóng vai trò tạo dựng cơ chế, chính sách và môi trường thuận lợi; song song đó, các tổ chức đối tác, tài trợ có thể trực tiếp đồng hành qua từng dự án. Đề án phải trở thành đòn bẩy thực chất giúp hiện thực hóa các chính sách, chương trình và thu hút hiệu quả nguồn lực phát triển du lịch cho địa phương.

Tại Hội thảo, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã trình bày những nội dung cơ bản của Đề án, trong đó tập trung làm rõ xu hướng phát triển, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; mối liên kết đa giá trị giữa du lịch - OCOP - văn hóa; tổng quan 6 nhóm sản phẩm OCOP và thị hiếu của các thị trường khách trọng điểm.

Đề án đồng thời đề xuất các giải pháp chuyên biệt cho từng nhóm sản phẩm OCOP và nhóm giải pháp tổng thể nhằm thúc đẩy liên kết Du lịch - OCOP - Văn hóa theo hướng bền vững, xác định các trụ cột trọng tâm, lộ trình thực hiện và phân công trách nhiệm cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương.

Đại diện Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia chia sẻ tổng quan về Chương trình OCOP và vai trò của các chủ thể OCOP trong định hướng sản xuất, tiêu dùng sản phẩm gắn với phát triển du lịch. Đại diện cơ quan quản lý du lịch các địa phương cũng trao đổi về thực trạng, định hướng phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, qua đó góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, tri thức bản địa

Từ thực tiễn triển khai, đại diện các chủ thể OCOP, làng nghề, hợp tác xã chia sẻ kinh nghiệm khai thác giá trị du lịch tại một số mô hình tiêu biểu như làng gốm Bát Tràng (Hà Nội), Hợp tác xã Lụa đũi Nam Cao (Hưng Yên), sản phẩm OCOP du lịch Ecohost (Ninh Bình)...

Giải pháp xây dựng câu chuyện bản địa và nâng cao giá trị OCOP

Các ý kiến tại Hội thảo tập trung đề xuất những giải pháp hướng tới xây dựng Đề án mang tính thực tiễn, khả thi và đem lại giá trị thực sự cho người dân.

Một nội dung trọng tâm được đưa ra là sản phẩm OCOP phải mang câu chuyện riêng, biết gợi mở cảm xúc và mang lại trải nghiệm cho khách du lịch. Các địa phương cùng chủ thể OCOP nên chuẩn hóa, hệ thống lại các câu chuyện bản địa, đồng thời chủ động hợp tác với giới nghiên cứu văn hóa để tạo ra sản phẩm vừa mang giá trị kinh tế, vừa có khả năng truyền tải thông điệp về đất và người địa phương.

Theo PGS.TS. Phạm Hồng Long (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG Hà Nội), việc phát triển du lịch OCOP phải gắn liền với chuỗi cung ứng dịch vụ khép kín, bao gồm ẩm thực, nghỉ dưỡng, di chuyển cho đến vui chơi và mua sắm. Khách du lịch không đơn thuần ghé thăm các điểm OCOP mà nên có cơ hội trải nghiệm quy trình làm ra sản phẩm, thưởng thức, khám phá, giao lưu và mua sắm làm quà.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy chuyển đổi số cùng nâng cao chất lượng sản phẩm là yếu tố cốt lõi để thỏa mãn tốt hơn nhu cầu của du khách.

Từ thực tế triển khai tại địa phương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng Văn Bá Sơn nhận định việc chuyển hóa các câu chuyện bản địa thành động lực phát triển du lịch là hết sức cần thiết. Đội ngũ truyền thông, thuyết minh cần khéo léo biến các giá trị văn hóa và tri thức dân gian thành những sản phẩm cuốn hút; đồng thời kết nối sản phẩm với thị trường, đưa OCOP tích hợp sâu vào hệ thống dịch vụ du lịch.

Trong tiến trình đó, vai trò định hướng từ chính quyền cùng cơ quan quản lý đóng đóng góp then chốt.

Kết luận Hội thảo, Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu khẳng định, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam sẽ ghi nhận toàn bộ các đóng góp, tiếp tục rà soát, bổ sung và chỉnh sửa nhằm hoàn thiện Đề án trước khi trình lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt, ban hành.