Dự luật mới của Mỹ có thể tác động đến xuất khẩu cá ngừ Việt Nam
Dự luật mới của Mỹ có thể tác động đến xuất khẩu cá ngừ Việt Nam
Kim ngạch xuất khẩu 8 tháng tăng nhẹ
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam 8 tháng đầu năm 2026 đạt 634 triệu USD, tăng 2% so với cùng kỳ.
Xét về thị trường, Mỹ tiếp tục là thị trường lớn nhất, với giá trị 248 triệu USD, tăng 8%. Nga ghi nhận mức tăng mạnh nhất, kim ngạch đạt 38 triệu USD, tăng 56%. Xuất khẩu sang Hà Lan đạt 35 triệu USD, tăng 2%; Canada đạt 30 triệu USD, tăng 7%; còn Israel đạt 27 triệu USD, tăng 12%.
Sự tăng trưởng xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang các thị trường như: Nga, Canada... chưa đủ để thay thế vai trò của thị trường Mỹ hay EU, nhưng cũng giúp doanh nghiệp có thêm những thị trường để phân tán rủi ro. Trong bối cảnh chính sách thương mại tại các thị trường lớn thay đổi nhanh, đây là hướng đi đáng chú ý.
Tại thị trường Mỹ, những tháng cuối năm sẽ khó đoán hơn khi thuế bổ sung 12,5% của Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam bắt đầu tác động đến các đơn hàng mới từ cuối tháng 7. Nhà nhập khẩu sẽ phải tính lại giá mua, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu cũng đứng trước sức ép chia sẻ một phần chi phí thuế để giữ khách. Đây sẽ là phép thử thực sự đối với khả năng giữ đơn hàng của cá ngừ Việt Nam tại Mỹ.
Dự luật mới của Mỹ đề xuất chương trình thí điểm xác định xuất xứ đối với cá hồng đỏ và cá ngừ
Theo Seafoodsource, Quốc hội Mỹ đã chuyển Dự luật Thực thi đối với cá hồng và cá ngừ khai thác bất hợp pháp (Illegal Red Snapper and Tuna Enforcement Act) tới Tổng thống Donald Trump để ký ban hành, sau khi Thượng viện chấp thuận những sửa đổi mà Hạ viện thực hiện đối với Dự luật.
Dự luật nhằm tạo điều kiện cho các cơ quan thực thi pháp luật xác định nguồn gốc của sản phẩm thủy sản, qua đó hỗ trợ phát hiện các sản phẩm có nguồn gốc từ hoạt động khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Dự luật yêu cầu Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) và Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST) phối hợp xây dựng một phương pháp tiêu chuẩn để kiểm tra quốc gia xuất xứ của thủy sản.
Theo yêu cầu của Dự luật, phương pháp này phải sử dụng một thiết bị kiểm tra thực địa dễ mang theo, có khả năng phân tích hóa học thực phẩm đã qua chế biến, trong phạm vi khả thi. Công nghệ cũng phải áp dụng được đối với các sản phẩm sống hoặc chế biến từ nguyên liệu sống như ceviche, sashimi, sushi và poke.
Cũng theo Dự luật, một chương trình thí điểm về phương pháp xác định nguồn gốc sẽ tập trung vào cá hồng đỏ (red snapper) và cá ngừ. Hai đối tượng được lựa chọn có đặc điểm sinh học khác nhau: Cá hồng đỏ thuộc nhóm nguồn lợi tương đối cố định theo khu vực, trong khi cá ngừ là loài có tính di cư cao.
Thượng viện Mỹ lần đầu thông qua Dự luật Thực thi đối với cá hồng và cá ngừ khai thác bất hợp pháp bằng hình thức đồng thuận nhất trí vào tháng 7/2025.
Hơn một năm sau, Hạ viện xem xét dự luật và ngày 14/9 thông qua một phiên bản đã sửa đổi bằng hình thức bỏ phiếu miệng. Những sửa đổi này được Ủy ban Khoa học, Không gian và Công nghệ Hạ viện đề xuất trong quá trình xem xét phiên bản dự luật tại Hạ viện vào tháng 2/2026.
Ngày 24/9, Thượng viện chấp thuận các sửa đổi của Hạ viện, qua đó hoàn tất quá trình xem xét tại Quốc hội và chuyển Dự luật tới Tổng thống Donald Trump để ký ban hành.
Thượng nghị sĩ Ted Cruz, Đảng Cộng hòa bang Texas, một trong những người đồng bảo trợ Dự luật, cho rằng hoạt động khai thác và đưa cá hồng đỏ bất hợp pháp vào thị trường Mỹ đang gây thiệt hại cho các doanh nghiệp khai thác hợp pháp tại Texas và khu vực Bờ Vịnh.
“Dự luật này, dự kiến sớm được Tổng thống Trump ký thành luật, sẽ ngăn chặn hoạt động bất hợp pháp đó. Luật cung cấp cho lực lượng thực thi những công cụ cần thiết để bảo vệ ngư dân, doanh nghiệp và cộng đồng của chúng ta”, ông Cruz tuyên bố.
VASEP cho hay, nếu được ký thành luật và công nghệ kiểm tra được triển khai, việc xác minh xuất xứ thực tế của cá ngừ sẽ có thêm một công cụ thực thi ngoài kiểm tra chứng từ. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý chuỗi nguyên liệu nhập khẩu - chế biến tại Việt Nam - xuất sang Mỹ và tính nhất quán giữa hồ sơ xuất xứ, truy xuất và nguyên liệu.