El Niño và La Niña ảnh hưởng đến nông nghiệp thế nào?

El Niño và La Niña là hai trạng thái bất thường của nhiệt độ nước biển ở Thái Bình Dương (gọi chung là hiện tượng ENSO), ảnh hưởng mạnh đến thời tiết Việt Nam. El Niño thường làm nắng nóng, ít mưa, hạn hán, xâm nhập mặn (nặng ở Tây Nguyên, Nam Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long), gây thiếu nước tưới, giảm năng suất. La Niña thường gây mưa nhiều, mưa trái mùa, bão lũ, ngập úng, làm tăng sâu bệnh, rụng hoa quả, khó thu hoạch. Mỗi đợt ENSO có cường độ và tác động khác nhau; nông dân cần theo dõi dự báo để chủ động điều chỉnh thời vụ, giống, nước tưới và kế hoạch thu hoạch.

El Niño là gì và ảnh hưởng thế nào?

• Nước biển vùng xích đạo phía đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường.
• Ở Việt Nam thường gây:
  • Nhiệt độ cao hơn, nắng nóng kéo dài.
  • Lượng mưa ít hơn, mùa mưa đến muộn, kết thúc sớm.
  • Hạn hán, thiếu nước ở Tây Nguyên, Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ.
  • Xâm nhập mặn sâu hơn ở ĐBSCL do dòng chảy sông yếu.

Tác động tới nông nghiệp

• Cà phê, hồ tiêu thiếu nước tưới mùa khô → ra hoa kém, đậu quả thấp.
• Lúa, cây ăn trái ĐBSCL bị mặn, thiếu nước ngọt → giảm năng suất, có nơi mất trắng.
• Sầu riêng rất nhạy mặn, dễ cháy lá, rụng trái, chết cây.
• Sâu hại ưa khô nóng (nhện đỏ, bọ trĩ, rệp) phát triển mạnh.

La Niña là gì và ảnh hưởng thế nào?

• Nước biển vùng đó lạnh đi bất thường.
• Ở Việt Nam thường gây:
  • Mưa nhiều hơn, mưa trái mùa, mùa mưa kéo dài.
  • Bão, áp thấp nhiều hơn ở miền Trung.
  • Rét đậm, rét hại ở miền Bắc có thể mạnh hơn.

Tác động tới nông nghiệp

• Ngập úng, rửa trôi phân bón, thối rễ.
• Bệnh nấm phát triển mạnh (thán thư, xì mủ, chết nhanh hồ tiêu, đạo ôn lúa).
• Mưa lúc ra hoa làm rụng hoa, đậu quả kém; mưa lúc thu hoạch làm khó phơi sấy, giảm chất lượng.
• Rét hại làm chết mạ, hại cây trồng vụ đông ở miền Bắc.

Ảnh hưởng tới giá nông sản

ENSO ảnh hưởng sản lượng ở nhiều nước sản xuất lớn (Việt Nam, Brazil, Indonesia, Ấn Độ…), từ đó tác động đến giá cà phê, hồ tiêu, gạo, đường… trên thị trường thế giới. Bà con có thể theo dõi giá nông sản hôm nay song song với thông tin thời tiết.

Nông dân nên làm gì?

Khi dự báo El Niño

• Trữ nước: nạo vét ao hồ, giếng, làm hồ chứa từ cuối mùa mưa.
• Tưới tiết kiệm: nhỏ giọt, tưới gốc, tủ gốc giữ ẩm.
• Vùng mặn: theo dõi độ mặn, trữ nước ngọt, đo mặn trước khi tưới; điều chỉnh lịch thời vụ lúa theo khuyến cáo.
• Chọn giống chịu hạn, chịu mặn, rút ngắn thời vụ.

Khi dự báo La Niña

• Khơi thông thoát nước, làm mô cao cho cây nhạy úng.
• Phòng bệnh nấm sớm, tỉa cành thông thoáng.
• Chia nhỏ phân bón, chọn thời điểm bón theo dự báo mưa.
• Chuẩn bị sấy, phơi cho mùa thu hoạch nhiều mưa.
• Gia cố, chống đổ cây, giàn trước mùa bão.

Theo dõi thông tin

• Bản tin dự báo khí hậu, ENSO của cơ quan khí tượng thủy văn.
• Dự báo thời tiết theo xã tại trang thời tiết.

Câu hỏi thường gặp

El Niño có xảy ra hằng năm không? Không. ENSO xuất hiện không đều, mỗi đợt thường kéo dài vài tháng đến khoảng một năm; giữa các đợt có giai đoạn trung tính.

Năm El Niño có chắc chắn hạn hán không? Khả năng hạn tăng cao nhưng mức độ khác nhau theo vùng và từng năm. Vẫn cần theo dõi dự báo cụ thể.

La Niña có lợi gì cho nông nghiệp không? Ở một số vùng thường thiếu nước, mưa nhiều hơn giúp đủ nước tưới, giảm mặn. Nhưng mưa quá nhiều lại gây thiệt hại khác.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo; bà con nên theo dõi dự báo chính thức của cơ quan khí tượng thủy văn.