Gỡ nút thắt kiểm nghiệm, các tỉnh phía Nam cứu đầu ra cho sầu riêng xuất khẩu - Tạp chí Kinh tế

Thứ năm 07/05/2026 17:40 e-ISSN 3093-3501 Trước tình trạng sầu riêng xuất khẩu bị ùn ứ do vướng khâu kiểm nghiệm các chỉ tiêu Cadimi và Vàng O, nhiều tỉnh phía Nam đang khẩn trương triển khai hàng loạt giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nhà vườn, sớm khơi thông hoạt động xuất khẩu mặt hàng tỷ USD này. Đồng Tháp khẩn cấp tháo gỡ nút thắt kiểm nghiệm Là một trong những tỉnh có vùng trồng và sản lượng sầu riêng xuất khẩu lớn, trước tình trạng trái sầu riêng xuất khẩu bị ách tắc trong khâu kiểm nghiệm các chỉ tiêu Cadimi và Vàng O, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện đã chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các sở, ngành để nắm bắt tình hình khó khăn trong sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng trên địa bàn, đồng thời chỉ đạo tháo gỡ ngay các vướng mắc phát sinh. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có hơn 32.100 ha trồng sầu riêng, sản lượng đạt trên 511.000 tấn. Địa phương đã được cấp 355 mã số vùng trồng với diện tích hơn 13.900 ha. Riêng trong tháng 5 và 6 tới, sản lượng sầu riêng thu hoạch dự kiến đạt hơn 111.200 tấn. Tuy nhiên, thời gian gần đây giá sầu riêng giảm mạnh do nhiều nguyên nhân cùng lúc. Trong đó, ách tắc ở khâu kiểm nghiệm Cadimi và Vàng O được xem là nguyên nhân trực tiếp khiến hoạt động xuất khẩu chậm lại. Cùng với đó, nguồn cung tăng nhanh khi khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ bước vào cao điểm thu hoạch, trong khi sầu riêng Thái Lan cũng đang vào chính vụ, tạo áp lực cạnh tranh lớn tại các thị trường xuất khẩu. Đáng lo ngại, thị trường Trung Quốc hiện siết chặt hậu kiểm Cadimi và đã phát hiện một số lô hàng có chỉ tiêu vượt ngưỡng, khiến quá trình thông quan bị gián đoạn. Điều này khiến doanh nghiệp thu mua thận trọng hơn, kéo theo sức tiêu thụ chậm lại tại nhiều địa phương. Ngoài ra, một số mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói không đạt chuẩn có nguy cơ bị thu hồi chứng nhận. Đặc biệt, hiện vẫn tồn tại sự thiếu thống nhất giữa kết quả kiểm nghiệm của các phòng kiểm nghiệm được Trung Quốc công nhận tại Việt Nam với kết quả hậu kiểm phía Trung Quốc. Trước thực tế này, ông Nguyễn Phước Thiện yêu cầu các sở, ngành khẩn trương triển khai các giải pháp cấp bách nhằm tháo gỡ khó khăn ở khâu kiểm nghiệm, thúc đẩy tiêu thụ và giảm thiệt hại cho người dân cũng như doanh nghiệp. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ động rà soát toàn bộ 355 mã vùng trồng và 130 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu trên địa bàn nhằm xác định các vùng có nguy cơ cao về Cadimi. Đồng thời quản lý chặt sản lượng sầu riêng thực tế tại từng vùng trồng, tăng cường kiểm tra, giám sát việc quản lý mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói trên địa bàn. Về lâu dài, ngành nông nghiệp Đồng Tháp sẽ xây dựng kế hoạch lấy mẫu, cảnh báo độ pH đất theo từng khu vực để có biện pháp xử lý phù hợp; lựa chọn các mô hình sản xuất hiệu quả và đề xuất giải pháp trước mắt lẫn lâu dài. Tỉnh cũng chủ động xây dựng Đề án phát triển sầu riêng và mít trong thời gian tới. Đối với lĩnh vực tiêu thụ, Sở Công Thương Đồng Tháp tăng cường kết nối thị trường nội địa và thúc đẩy chế biến nhằm giảm áp lực cho xuất khẩu trái tươi. Đáng chú ý, UBND tỉnh Đồng Tháp sẽ gửi công văn đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các trung tâm kiểm nghiệm được Trung Quốc phê duyệt tăng công suất kiểm nghiệm sầu riêng; đồng thời trao đổi với Tổng cục Hải quan Trung Quốc về cơ chế hậu kiểm phù hợp và sớm thẩm định, công nhận các phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện của tỉnh Đồng Tháp nhằm bổ sung năng lực phục vụ xuất khẩu trái cây. Đồng Tháp xác định sẽ triển khai các giải pháp tổng hợp, số hóa toàn bộ quy trình từ canh tác của nông dân đến hoạt động thu mua của doanh nghiệp và công tác quản lý nhà nước. Tỉnh cũng thúc đẩy các đề tài, dự án khoa học công nghệ nhằm kiểm soát Cadimi trong sản xuất sầu riêng. Đồng bộ giải pháp toàn vùng Không chỉ Đồng Tháp, nhiều tỉnh phía Nam cũng đang đối mặt tình trạng ùn ứ container sầu riêng xuất khẩu do khâu kiểm nghiệm kéo dài. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua hoạt động xuất khẩu sầu riêng và một số nông sản chủ lực gặp nhiều khó khăn, nổi bật là tình trạng ách tắc trong kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu thụ sản phẩm, thu nhập của người dân và hoạt động của doanh nghiệp. Để kịp thời khắc phục tình trạng trên, ngày 6/5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Công văn số 4423/BNNMT-CCPT gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cùng các đơn vị liên quan về việc tháo gỡ khó khăn trong kiểm nghiệm nhằm thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng và nông sản. Trước hết, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cần chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành rà soát toàn diện tình hình sản xuất, tiêu thụ; đồng thời chủ động làm việc với doanh nghiệp, hợp tác xã để tháo gỡ khó khăn trong thu hoạch, sơ chế, đóng gói và lưu thông nông sản. Các địa phương cũng được yêu cầu tăng cường quản lý vùng trồng và cơ sở đóng gói, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng thời đề nghị các cơ sở kiểm nghiệm tăng cường năng lực, nhân lực và trang thiết bị nhằm đẩy nhanh tiến độ kiểm nghiệm, đáp ứng kịp thời nhu cầu xuất khẩu, tránh để xảy ra tình trạng ùn tắc kéo dài. Các đơn vị kiểm nghiệm phải bố trí làm việc linh hoạt, kể cả ngoài giờ khi cần thiết để rút ngắn thời gian kiểm nghiệm nhưng vẫn bảo đảm chính xác và đúng quy định. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp gây khó khăn, chậm trễ hoặc từ chối kiểm nghiệm không có lý do chính đáng. Bên cạnh đó, các cơ sở kiểm nghiệm cần công khai, minh bạch quy trình, thời gian và chi phí kiểm nghiệm; chủ động hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã về tiêu chuẩn của từng thị trường nhập khẩu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và liên thông dữ liệu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc. Trong những tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng tiếp tục là điểm sáng của ngành rau quả Việt Nam. Tuy nhiên, trước các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu, đặc biệt là vấn đề kiểm soát Cadimi và truy xuất nguồn gốc, ngành sầu riêng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải nhanh chóng chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và quản lý chất lượng nếu muốn phát triển bền vững trong thời gian tới. Thương vụ Việt Nam tại CHLB Đức vừa đẩy mạnh quảng bá cà phê Việt Nam tại sự kiện Kaffee Campus Berlin 2026, qua đó mở rộng kết nối với các nhà rang xay, doanh nghiệp nhập khẩu và từng bước nâng cao vị thế cà phê Việt tại thị trường tiêu thụ hàng đầu châu Âu. Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 4 tháng đầu năm 2026 đạt 344,17 tỷ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này cho thấy bức tranh thương mại đang chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, cán cân thương mại đã đảo chiều với mức nhập siêu 7,11 tỷ USD. Trước diễn biến này, đặc biệt là trong bối cảnh chi phí logistics neo cao và các rào cản xanh từ EU bước vào giai đoạn tính phí, xuất khẩu số đang nổi lên như một lựa chọn không thể trì hoãn. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh quan hệ kinh tế song phương tăng trưởng mạnh mẽ, mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư theo chiều sâu, hướng tới mục tiêu 20 tỷ USD và xa hơn trong giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, hoạt động xuất nhập khẩu của TP. Đà Nẵng vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực với mức tăng trưởng hai con số, góp phần củng cố nền tảng phục hồi kinh tế, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế của địa phương. Ngày 4/5/2026, tại Hà Nội, Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu phía Việt Nam đã tổ chức Hội nghị đánh giá tình hình, kết quả và đề xuất giải pháp thúc đẩy hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu qua cửa khẩu tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Ngành thủy sản Việt Nam đang đặt mục tiêu đến năm 2030, sản lượng đạt 9,8 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu từ 14-16 tỷ USD, đồng thời phát triển nuôi biển thành ngành công nghiệp quy mô lớn. Để đạt được mục tiêu này, khoa học công nghệ là con đường tất yếu để ngành thuỷ sản phát triển bền vững. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, xuất khẩu nông lâm thuỷ sản của Việt Nam 4 tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì đà tăng trưởng, dù riêng tháng 4 có dấu hiệu chững lại. Cán cân thương mại duy trì trạng thái xuất siêu hơn 5 tỷ USD. Cơ cấu thị trường tiếp tục phân hóa, với châu Á giữ vai trò chủ lực, trong khi một số thị trường lớn ghi nhận sụt giảm. Trung Quốc chi 744 triệu USD nhập khẩu thủy sản Việt Nam trong quý 1/2026 (tăng 49%), nổi bật là nhóm hàng tươi sống, cao cấp như tôm hùm, cua sống… Thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới đang nổi lên như một động lực mới cho xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, chia sẻ với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính, bà Phạm Thị Xuân, Viện trưởng Viện phát triển bền vững và kinh tế số cho rằng, để doanh nghiệp Việt tận dụng hiệu quả kênh này, không chỉ cần nền tảng công nghệ mà còn đòi hỏi sự chuyển đổi toàn diện về tư duy, năng lực và chiến lược phát triển thị trường. Ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 4/2026 tiếp tục duy trì đà cải thiện, song bức tranh tăng trưởng đã kém tích cực hơn khi số lượng đơn đặt hàng mới giảm, chi phí đầu vào tăng mạnh nhất trong 15 năm và tâm lý kinh doanh suy yếu. Những yếu tố này cho thấy áp lực lạm phát và bất ổn thị trường toàn cầu đang tác động rõ nét đến hoạt động sản xuất trong nước. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động và xu hướng phục hồi chưa đồng đều giữa các khu vực, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng cao trong 4 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, diễn biến nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu đang đặt ra những vấn đề cần lưu ý về cán cân thương mại và chất lượng tăng trưởng. Bức tranh kim ngạch xuất nhập hàng hóa của Hà Nội trong 4 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự phân hóa rõ nét khi xuất khẩu giảm nhẹ trong khi nhập khẩu tăng mạnh. Diễn biến này phản ánh những chuyển động đáng chú ý của nền kinh tế Thủ đô trong bối cảnh hội nhập và phục hồi chuỗi cung ứng toàn cầu. Những thay đổi chính sách từ hai thị trường lớn là EU và Hoa Kỳ đang tạo ra không ít rào cản đối với doanh nghiệp xuất khẩu hải sản khai thác của Việt Nam. Dù cơ quan quản lý đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, song thực tế triển khai vẫn phát sinh hàng loạt vướng mắc về chứng từ, thủ tục, khiến hàng hóa ách tắc, chi phí tăng. Là một trong hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản, tôm Việt Nam đang đứng trước áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Ecuador và Ấn Độ. Trong bối cảnh đó, chiến lược phát triển không thể tiếp tục dựa vào giá rẻ hay sản lượng lớn, mà phải chuyển sang nâng cao giá trị, ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi liên kết bền vững nhằm giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu. Xuất khẩu xi măng, clinker của Việt Nam quý I/2026 ghi nhận tăng trưởng hai chữ số về sản lượng và kim ngạch. Tuy nhiên, giá xuất khẩu giảm nhẹ trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang, khiến biên lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục chịu sức ép lớn.