Gỡ rào cản hành chính, giữ vững vị thế băng thông xuất khẩu sầu riêng tỷ USD

Báo cáo tại cuộc họp, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) cho biết, diện tích trồng sầu riêng trên cả nước đang phát triển bứt phá.

Năm 2026, diện tích sầu riêng ước đạt gần 200.000 ha (gấp đôi so với định hướng quy hoạch ban đầu), với sản lượng dự kiến vượt 2,08 triệu tấn.Dù 7 tháng đầu năm đã thu hoạch thành công trên 768.000 tấn, áp lực lớn nhất vẫn nằm ở 5 tháng cuối năm với khoảng 1,3 triệu tấn sầu riêng dồn dập vào vụ thu hoạch, đặc biệt tập trung tại khu vực Tây Nguyên (Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai).

Dù đối mặt với rào cản kỹ thuật khắt khe từ các thị trường nhập khẩu, giá trị xuất khẩu sầu riêng năm nay được dự báo sẽ tự tin vượt mốc 4 tỷ USD. Việc Ấn Độ cùng một số thị trường tiềm năng mở cửa cho sầu riêng Việt Nam đang mở ra dư địa lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu bài bản hơn về hạ tầng logistics, công nghệ bảo quản và kiểm soát chất lượng đồng đều.

Vấn đề bất cập lớn nhất được đưa ra thảo luận chính là độ trễ và sự rườm rà trong quy trình cấp, quản lý mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Việc phát triển diện tích quá nhanh dẫn đến tình trạng: Thiếu liên kết chuỗi bền vững: Tình trạng "cò" đất, bẻ kèo hợp đồng, thu gom xô chưa qua phân loại chất lượng vẫn diễn ra phức tạp ở một số địa phương; Ách tắc hồ sơ: Hàng nghìn mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đang trong tình trạng chờ phê duyệt hoặc chậm tiến độ do thủ tục hành chính qua nhiều khâu trung gian.

Để xử lý dứt điểm tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết quy định về đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm tối đa thời gian kiểm tra, phân cấp phân quyền triệt để cho chính quyền địa phương trong công tác giám sát, cấp phép và chịu trách nhiệm trực tiếp.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về đơn giản hóa thủ tục xuất khẩu sầu riêng.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh nông nghiệp nói chung và ngành hàng sầu riêng nói riêng đang là điểm sáng trong bức tranh tăng trưởng kinh tế, góp phần cải thiện thu nhập cho hàng triệu hộ nông dân. Tuy nhiên, để ngành hàng phát triển bền vững, không rơi vào kịch bản "được mùa mất giá", Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm: Trách nhiệm người đứng đầu: Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ nếu để xảy ra chậm trễ, ách tắc hoặc tiêu cực trong khâu cấp, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói tại địa phương. Thúc đẩy chuyển đổi số & Đơn giản hóa: Bộ NN&PTNT phối hợp với các bên liên quan số hóa toàn bộ dữ liệu vùng trồng, công khai minh bạch tiến độ xử lý hồ sơ, rút ngắn tối đa thời gian thông quan.Xây dựng thương hiệu quốc gia: Chuyển từ tư duy "xuất khẩu thô, tiểu ngạch" sang "chiếm lĩnh thị trường bằng chất lượng, thương hiệu và chế biến sâu". Tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các trường hợp mạo danh mã số vùng trồng, gian lận thương mại làm ảnh hưởng đến uy tín sầu riêng Việt Nam.

Đảm bảo Logistics chuỗi lạnh: Bộ Công Thương và Bộ Giao thông Vận tải chủ động phối hợp điều tiết phân luồng giao thông, hạ tầng kho lạnh tại các cửa khẩu phía Bắc để chuẩn bị tốt nhất cho đợt cao điểm thu hoạch Tây Nguyên.

Việc Chính phủ trực tiếp vào cuộc và siết chặt kỷ cương hành chính ngay trước thềm cao điểm thu hoạch vụ sầu riêng Tây Nguyên không chỉ gỡ vướng tức thời cho doanh nghiệp, mà còn đặt nền móng chuẩn hóa cho một ngành hàng nông sản chủ lực tiến tới quy mô thị trường nhiều tỷ USD một cách bền vững./.

Thu Hằng