Hà Nội, an toàn thực phẩm trong kỷ nguyên số từ chiến lược đến hành động

Ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội khẳng định, trong thời gian qua đơn vị đã triển khai nhiều kế hoạch, giải pháp giải quyết “điểm nghẽn” ATTP; đồng thời tham mưu các cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp an toàn, bền vững. Công tác quản lý ATTP được thực hiện xuyên suốt từ sản xuất ban đầu, sơ chế, chế biến đến kinh doanh thực phẩm; từ thành phố đến xã, phường. Phối hợp chặt chẽ với Công an thành phố tăng cường kiểm tra, hậu kiểm nên 6 tháng đầu năm 2026 đã phát hiện 40/76 cơ sở kiểm tra, phạt tiền trên 1,2 tỷ đồng.

Chấm dứt hoạt động của các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, từng bước đưa hoạt động này vào nề nếp tại 67 cơ sở tập trung. Các mô hình thí điểm tại xã Phúc Lộc, Trần Phú với công suất 1.000 con lợn/ngày đã chứng minh tính hiệu quả của phương thức xã hội hóa công tác giết mổ. Việc quản lý chợ đầu mối có nhiều cải thiện, điển hình như chợ Minh Khai đã được chuẩn hóa cách thức quản lý ATTP, chợ phía nam và chợ Bích Hòa đang tiếp tục triển khai.

Bên cạnh đó, Sở đã mạnh dạn ứng dụng chuyển đổi số để minh bạch nguồn gốc thực phẩm, duy trì hệ thống check.hanoi.gov.vn đã được xây dựng từ năm 2018 với dữ liệu của hơn 12.300 sản phẩm được cấp mã QR từ 3.300 cơ sở. Phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm liên thông dữ liệu truy xuất nguồn gốc lên hệ thống của Bộ.

Để nâng cao chất lượng ATTP, Hà Nội đã và đang triển khai các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ: Nghị quyết 53/2025 của HĐND Thành phố đã mở đường cho các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp chất lượng cao, phát triển sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số. Duy trì và phát triển 182 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ nội bộ và kết nối với 1.388 chuỗi từ 33 tỉnh, thành phố để đảm bảo nguồn cung cho 10 triệu dân Thủ đô. Đặc biệt, công tác ATTP trong suất ăn bán trú trường học đang được nâng tầm với việc thu hút các tập đoàn lớn đầu tư vào chuỗi giết mổ, sơ chế hiện đại nhằm bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai.

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả nhưng thành phố vẫn đang đối mặt với những thách thức, nguy cơ tiềm ẩn về ATTP. Ông Tường mong muốn hội thảo này sẽ tập trung thảo luận về các giải pháp để tăng cường quản lý ATTP bằng công nghệ số; hiến kế, đề xuất các giải pháp, cách làm, cơ chế đặc thù để thu hút đầu tư vào phát triển chuỗi sản xuất, sơ chế, chế biến nông lâm thủy sản an toàn, chất lượng cao, minh bạch thông tin, phát triển bền vững, hiệu quả.

TS. Phan Thị Phương Thảo, Khoa Công nghệ Thực phẩm, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã liệt kê cụ thể những thách thức về ATTP của Hà Nội. Nếu như trước đây nguy cơ ở một điểm khi phát hiện vi phạm thì nay nguy cơ của cả hệ thống khi nó xuất hiện ở chuỗi. Những điểm dễ tổn thương nhất gồm sản xuất, thu gom vận chuyển, chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, kinh doanh thực phẩm trực tuyến. Trong khi đó với phương thức quản lý truyền thống hiện nay bằng thanh tra, kiểm tra rồi xử lý sai phạm thì không thể làm xuể. Bởi vậy phải chuyển đổi sang quản lý dựa trên nguy cơ với 5 định hướng: bản đồ nguy cơ, phối hợp và chia sẻ dữ liệu, đầu tư hạ tầng trọng điểm, chuyển đổi số toàn chuỗi, nâng cao năng lực và truyền thông.

Ông Trần Cao Sơn, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia cho rằng phải ứng dụng khoa học dữ liệu và đánh giá nguy cơ trong quản lý ATTP gồm xác định mối nguy, mô tả mối nguy, đánh giá phơi nhiễm, mô tả nguy cơ. Ở châu Âu có hệ thống cảnh báo nhanh kết nối đầu mối với các quốc gia, ở Mỹ có quy định truy xuất ngyồn gốc bằng số hóa. Còn trong bối cảnh ở ta, việc quản lý ATTP dựa vào thanh tra, kiểm tra định kỳ, số liệu chưa liên thông, nguồn lực còn hạn chế thì phải lấy cơ quan đầu mối đánh giá nguy cơ làm trung tâm kết nối dữ liệu.

Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty BAF Việt Nam nhận định phần lớn các chuỗi cung ứng ở Việt Nam đang không khép kín, nếu quản lý ATTP theo cách thông thường là rất khó. Bởi thế mà đơn vị đã tổ chức theo chuỗi khép kín từ nhập nguyên liệu sản xuất thức ăn đến chăn nuôi, giết mổ, sử dụng các cảm biến IOT, phầm mềm theo dõi để đảm bảo chất lượng và ATTP. Khách hàng khi dùng điện thoại thông minh quét mã trên từng miếng thịt là biết được cả quá trình nuôi, giết mổ, rất minh bạch. Ông kiến nghị không thể để tình trạng thực phẩm bẩn, sạch bị đánh đồng ảnh hưởng đến những đơn vị làm ăn chân chính; Nhà nước tạo điều kiện về đất đai, vùng sản xuất tập trung cho các doanh nghiệp…

Với sự đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp, người dân và đặc biệt sự đồng hành của các nhà khoa học, có thể hi vọng rằng bằng công nghệ số tới đây Hà Nội sẽ xây dựng thành công nền sản xuất nông nghiệp an toàn, minh bạch và bền vững.

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội