Hải Phòng xây dựng bộ tiêu chí nông thôn mới sau hợp nhất

Tiêu chí cũ không còn theo kịp thực tế

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng vừa có báo cáo tổng kết thi hành Bộ tiêu chí nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2021-2025 để làm cơ sở thiết lập khung pháp lý mới, phù hợp với thực tiễn quản lý khi chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ 1/7/2025.

Sau khi hợp nhất địa giới hành chính giữa thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương trước đây, quy mô nhiều xã đã thay đổi đáng kể về diện tích, dân số và không gian phát triển. Dư địa phát triển rộng mở đi kèm áp lực quản trị rất lớn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhiều nội dung của Bộ tiêu chí giai đoạn 2021-2025 không còn phù hợp. Trong đó, tiêu chí về quy hoạch gặp khó khăn khi áp dụng đối với các xã được hình thành từ việc sáp nhập nhiều đơn vị hành chính hoặc sáp nhập xã với thị trấn. Bên cạnh đó, một số chỉ tiêu cũ có định mức quá cao hoặc chưa sát với điều kiện đặc thù của các xã ven đô đang chịu áp lực công nghiệp hóa mạnh mẽ.

Thực tế rà soát sơ bộ trên địa bàn thành phố sau sáp nhập cho thấy, dù 100% số xã (67/67 xã) cơ bản đạt chuẩn NTM, nhưng tỷ lệ đạt chuẩn NTM nâng cao mới ở mức 38,8% và NTM kiểu mẫu chỉ đạt 6%. Điều này đòi hỏi một bộ tiêu chí mới mang tính căn cơ riêng cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nơi các xã sau sắp xếp cần những tiêu chí tiệm cận với cấp huyện trước đây để tương xứng với năng lực và không gian phát triển mới.

Xây dựng nông thôn mới thực chất, bền vững

Trong định hướng giai đoạn 2026-2030, Hải Phòng đặt mục tiêu xây dựng NTM đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững. Bộ tiêu chí mới đang được xây dựng không chỉ tập trung vào hạ tầng cơ bản mà còn tích hợp các mục tiêu chiến lược như chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế tư nhân và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Điểm nhấn trong dự thảo mới là việc phân loại các nhóm xã để áp dụng tiêu chí phù hợp. Các xã ven đô sẽ có bộ chỉ tiêu riêng để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp, dịch vụ. Trong khi đó, các xã thuần nông hoặc vùng xa sẽ tập trung vào cơ cấu lại ngành nông nghiệp và bảo tồn nếp sống văn hóa. Việc tích hợp các nghị quyết về đột phá khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào bộ tiêu chí sẽ giúp các "xã huyện thu nhỏ" có cơ sở để hiện đại hóa quản trị và sản xuất.

Một bài học kinh nghiệm quan trọng được rút ra từ giai đoạn trước là sự chậm trễ trong việc ban hành văn bản hướng dẫn. Bộ tiêu chí giai đoạn 2021-2025 của Hải Phòng và Hải Dương cũ đều ban hành muộn (năm 2022), gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai của các địa phương. Để khắc phục, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, xây dựng dự thảo Bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030, trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt.

Việc ban hành sớm khung pháp lý này sẽ giúp các sở, ngành và địa phương có căn cứ thống nhất để lập kế hoạch, phân bổ nguồn lực và tổ chức thực hiện ngay từ đầu giai đoạn. Đây là bước đi chiến lược để Hải Phòng hoàn thành các mục tiêu về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh theo định hướng của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2026-2030, đồng thời nâng cao thực chất chất lượng cuộc sống cho người dân nông thôn sau khi tổ chức bộ máy mới tinh gọn, hiệu quả.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng hiện đã hoàn thiện dự thảo Quyết định ban hành Bộ tiêu chí về xã NTM giai đoạn 2026-2030 và đang trình UBND thành phố Hải Phòng và cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt chính thức.