Hơn 107.000 ha nông nghiệp công nghệ cao, Lâm Đồng tăng tốc vươn tầm châu Á

Đưa công nghệ vào đồng ruộng, nâng giá trị nông sản

Sau hợp nhất Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông, tỉnh Lâm Đồng sở hữu không gian phát triển nông nghiệp rộng lớn, đa dạng về địa hình, khí hậu và tài nguyên đất. Đây là nền tảng để hình thành các vùng sản xuất chuyên canh, phát triển chuỗi giá trị và nâng cao vị thế trên bản đồ nông nghiệp công nghệ cao.

Toàn tỉnh hiện có 107.306 ha sản xuất đạt tiêu chí nông nghiệp công nghệ cao (NNCNC), chiếm khoảng 10% diện tích gieo trồng, trong đó 1.200 ha nông nghiệp thông minh. Lâm Đồng đã công nhận 17 vùng NNCNC với tổng diện tích 16.447,5 ha, gồm các vùng sản xuất lúa, cà phê, chè, hoa, hồ tiêu, rau, cây ăn quả và chăn nuôi bò. Cùng với đó là 13 doanh nghiệp NNCNC hoạt động trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp.

Không chỉ mở rộng diện tích, nền nông nghiệp địa phương đang chuyển dịch theo hướng sản xuất an toàn, tiết kiệm tài nguyên và ứng dụng công nghệ. Toàn tỉnh có 149.760 ha sản xuất an toàn, bền vững; hơn 97.000 ha cây trồng cạn áp dụng tưới tiết kiệm. Hệ thống 508 cơ sở sơ chế, đóng gói nông sản đạt sản lượng 1.535.727 tấn/năm, góp phần nâng cao chất lượng và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Năm 2025, tỷ lệ sản lượng rau, trái cây qua chế biến đạt khoảng 24,4% tổng sản lượng toàn tỉnh. Các mặt hàng chủ lực như rau, củ, quả, thanh long, cà phê, chè, sầu riêng đang từng bước tham gia chuỗi chế biến, tiêu thụ có giá trị gia tăng cao hơn.

Đáng chú ý, công nghệ cảm biến, hệ thống điều khiển tự động và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong phương thức canh tác. Tại các vùng rau, hoa trọng điểm, nông dân từng bước sử dụng dữ liệu để điều chỉnh tưới nước, dinh dưỡng và chăm sóc cây trồng.

Nhờ ứng dụng công nghệ, lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giảm khoảng 20%, lượng nước tưới tiết kiệm 30-50%, trong khi lợi nhuận tăng 115-120% so với canh tác truyền thống. Một số mô hình tiên phong tích hợp AI trong thu thập dữ liệu, ghi nhật ký canh tác điện tử, tiêu biểu là chương trình hợp tác giữa MimozaTech và PepsiCo tại khu vực Đơn Dương.

Công nghệ cũng mở rộng sang quản lý, giám sát và tiêu thụ nông sản. Hơn 250 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh nông sản đã sử dụng tem truy xuất nguồn gốc QR code, tập trung ở các nhóm rau, chè, trái cây và dược liệu. Việc minh bạch thông tin sản phẩm góp phần kiểm soát chất lượng, tạo niềm tin với người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Tại các vùng chuyên canh, Lâm Đồng đã đầu tư 3 trạm cảnh báo sương muối, 5 trạm cảm biến thời tiết, độ ẩm đất và 2 trạm giám sát côn trùng thông minh trên đồng lúa. Hệ thống tự động thu thập dữ liệu, dự báo, cảnh báo rủi ro và gửi thông tin đến điện thoại người sản xuất. Riêng hệ thống giám sát côn trùng ứng dụng IoT và AI có khả năng nhận diện hơn 15 loài, giám sát 300 ha/trạm, phục vụ khoảng 500 tài khoản.

Chuyển đổi số còn tạo dấu ấn trong sản xuất giống. Các doanh nghiệp như Công ty TNHH Sinh học F1, Công ty CP Cây giống Cao Nguyên, Công ty TNHH Quang Nguyên... mỗi năm sản xuất trên 50 triệu cây giống, xuất khẩu hơn 35 triệu cây, mang lại doanh thu khoảng 10 triệu USD.

Khơi thông điểm nghẽn, hướng tới trung tâm nông nghiệp xanh châu Á

Dù có nhiều lợi thế, phát triển NNCNC tại Lâm Đồng vẫn đối diện những thách thức. Sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ; liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, thiếu vùng sản xuất tập trung quy mô lớn. Chi phí đầu tư công nghệ vượt khả năng của nhiều nông hộ, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, trong khi tiếp cận tín dụng ưu đãi còn khó khăn.

Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là điểm nghẽn đáng chú ý. Phần lớn lao động nông nghiệp chưa được đào tạo bài bản về công nghệ số, quản trị chuỗi và sản xuất thông minh. Nghiên cứu, chuyển giao khoa học - công nghệ, phát triển giống mới, logistics và bảo quản sau thu hoạch chưa theo kịp yêu cầu phát triển.

Theo ông Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, phát triển NNCNC là hướng đi chiến lược, nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị và Nhân dân. Mục tiêu không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng nông sản mà còn xây dựng nền nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường, gắn với du lịch sinh thái và kinh tế tuần hoàn.

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu. Trọng tâm là khơi thông điểm nghẽn, khai thác tối đa tiềm năng, nâng cao giá trị sản xuất, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển chuỗi giá trị nông sản gắn với thương mại điện tử.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng khu vực nông, lâm, thủy sản đạt 5-5,5%/năm; GRDP toàn tỉnh tăng 10-10,5%/năm. Diện tích NNCNC phấn đấu đạt trên 30% diện tích canh tác, nông nghiệp thông minh vượt 3.000 ha. Giá trị xuất khẩu nông sản đạt 2,4 tỷ USD, trong đó sản phẩm công nghệ cao chiếm hơn 60%.

Cùng với mở rộng vùng sản xuất hữu cơ, Lâm Đồng định hướng phát triển công nghiệp chế biến sâu, logistics nông nghiệp và du lịch nông nghiệp, kết nối sản xuất, chế biến, phân phối với trải nghiệm du lịch. Tỉnh cũng hướng đến thu hút các nhà đầu tư chiến lược, phát triển trung tâm nghiên cứu nông nghiệp và nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khát vọng trở thành “thủ phủ” NNCNC không đơn thuần là gia tăng diện tích hay sản lượng, mà là quá trình tái định hình nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, có hàm lượng công nghệ và tri thức cao hơn. Nông sản Lâm Đồng sẽ cạnh tranh bằng chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc, tính bền vững và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Với nền tảng tự nhiên phong phú, kinh nghiệm phát triển NNCNC và những mục tiêu chiến lược đã xác định, Lâm Đồng đang có cơ hội chuyển lợi thế thành sức mạnh tăng trưởng, hướng tới xây dựng trung tâm nông nghiệp xanh, thông minh và bền vững của khu vực châu Á. Đây cũng là động lực để địa phương hiện thực hóa mục tiêu “Nông nghiệp sinh thái - Nông thôn hiện đại - Nông dân văn minh” trong giai đoạn phát triển mới.

Hoàng Phương