Khánh Hòa siết kiểm soát an toàn nông sản, hướng đến chuẩn hóa vùng nguyên liệu xuất khẩu

Vùng trồng nho Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Đặng Hiếu

Kiểm soát chất lượng từ vùng trồng đến khâu đóng gói đang được Khánh Hòa đặt ra như một yêu cầu quan trọng để nâng giá trị nông sản, đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường khó tính, nhất là EU.

UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành kế hoạch kiểm soát an toàn thực phẩm đối với sản phẩm trồng trọt trên địa bàn, hướng đến kiểm soát các nguy cơ ô nhiễm ngay từ quá trình sản xuất, thay vì chỉ tập trung kiểm tra sản phẩm khi đã đưa ra thị trường.

Trọng tâm của kế hoạch là kiểm soát xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ canh tác, thu hoạch, sơ chế, bảo quản đến đóng gói và tiêu thụ. Trong đó, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, độc tố nấm và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nông sản được xác định là những chỉ tiêu cần giám sát chặt chẽ.

Đáng chú ý, Khánh Hòa ưu tiên quản lý các vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu, đặc biệt là thị trường EU. Các nhóm cây trồng chủ lực như nha đam, măng tây, lúa, xoài, nhân điều, bưởi, sầu riêng, nho và táo sẽ được rà soát, đánh giá mức độ đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm.

Một trong những vấn đề có ý nghĩa lâu dài là quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đây không đơn thuần là yêu cầu về thủ tục, mà còn là nền tảng để xác định nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và bảo đảm khả năng truy xuất từng lô hàng khi tham gia chuỗi cung ứng.

Theo đó, thông tin về diện tích, chủng loại cây trồng, sản lượng, mùa vụ, tổ chức sản xuất và mã số vùng trồng sẽ được rà soát, cập nhật. Tỉnh cũng định hướng số hóa dữ liệu, tích hợp thông tin vùng trồng và kết quả giám sát an toàn thực phẩm trên các hệ thống dùng chung, phục vụ theo dõi và cảnh báo nguy cơ.

Ở khâu canh tác, người sản xuất được hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc 4 đúng, tuân thủ danh mục thuốc được phép sử dụng và thời gian cách ly. Các mô hình quản lý dịch hại tổng hợp, ứng dụng biện pháp sinh học và canh tác an toàn được khuyến khích nhằm hạn chế tồn dư hóa chất trong nông sản.

Với các cơ sở thu mua, sơ chế, bảo quản và đóng gói, yêu cầu kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, điều kiện vệ sinh và thông tin lô hàng được đặt ra xuyên suốt. Nguyên liệu không rõ nguồn gốc hoặc không bảo đảm an toàn thực phẩm không được tiếp nhận, sử dụng hay trộn lẫn, nhất là đối với sản phẩm xuất khẩu.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng kiểm soát chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn cần được hình thành ngay tại vùng sản xuất. Một lô hàng không đạt yêu cầu có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp, đồng thời tác động đến uy tín của cả vùng nguyên liệu.

Vì vậy, Khánh Hòa sẽ tổ chức kiểm tra, lấy mẫu và kiểm nghiệm theo kế hoạch, tập trung vào vùng sản xuất, nhóm cây trồng chủ lực và những sản phẩm có nguy cơ cao. Hoạt động giám sát được thực hiện tối thiểu 1 lần/năm và tăng tần suất khi xuất hiện cảnh báo, phát hiện vi phạm hoặc có yêu cầu từ thị trường nhập khẩu.

Các quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hoạt chất và yêu cầu kỹ thuật của EU cũng sẽ được cập nhật thường xuyên để kịp thời hướng dẫn người sản xuất, địa phương và doanh nghiệp. Trường hợp sản phẩm không đáp ứng yêu cầu nhập khẩu, cơ quan chức năng sẽ đánh giá nguyên nhân, xác định nguy cơ và đề xuất biện pháp khắc phục.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch không chỉ nằm ở việc tăng cường kiểm tra, mà còn ở định hướng chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang quản lý chất lượng theo chuỗi. Khi vùng trồng được chuẩn hóa, dữ liệu được minh bạch và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình tổ chức sản xuất, nông sản sẽ có cơ sở tốt hơn để duy trì chất lượng đồng đều, ổn định nguồn cung và đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu.

Đây cũng là bước quan trọng để nông nghiệp Khánh Hòa nâng dần năng lực cạnh tranh, không chỉ dựa vào sản lượng hay lợi thế mùa vụ, mà bằng chất lượng, khả năng truy xuất và mức độ đáp ứng các chuẩn mực của thị trường quốc tế.