Khát vọng Ia Mơ: Nghĩ về nông nghiệp công nghệ cao

Phát huy nguồn lực

Xã biên giới Ia Mơ thuộc tỉnh Gia Lai có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh. Tuy nhiên điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, hạ tầng giao thông, thủy lợi chưa đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo còn cao...

Hiện nay, hồ chứa nước Ia Mơ cùng hệ thống thủy lợi đã được Nhà nước đầu tư, cơ bản hoàn thành, cung cấp nguồn nước tưới dồi dào. Để phát huy tối đa hiệu quả công trình, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng biên, việc lập một dự án tổng hợp ứng dụng công nghệ cao quy mô lớn, gắn liền với sinh kế và sắp xếp ổn định dân cư là hết sức cấp thiết.

Theo đó, tháng 7/2026, UBND tỉnh Gia Lai đã có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc xin chủ trương lập dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao quy mô lớn, tập trung gắn với việc sắp xếp, ổn định dân cư, đảm bảo quốc phòng an ninh vùng biên giới và chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác trên địa bàn xã Ia Mơ.

Mục tiêu của dự án là hình thành vùng sản xuất nông - lâm nghiệp, chăn nuôi kết hợp dược liệu và du lịch sinh thái ứng dụng công nghệ cao quy mô lớn, tập trung; tổ chức lại sản xuất, tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số; sắp xếp, bố trí ổn định dân cư tập trung, hạn chế tình trạng di dân tự do, phá rừng làm nương rẫy; đảm bảo an ninh lương thực, phát triển kinh tế biên mậu gắn với củng cố vững chắc quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.

Dự án được xem là tầm nhìn chiến lược đánh thức vùng đất vốn chỉ phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp lạc hậu, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Theo tính toán ban đầu, khoảng 32.000 ha đất thuộc xã Ia Mơ sẽ được đưa vào để triển khai dự án.

Theo Chủ tịch UBND xã Ia Mơ - ông Trần Quyết Thắng, dự án đã thu hút được một số doanh nghiệp lớn rót vốn đầu tư vào khu vực biên giới. “Nếu dự án hình thành và đi vào hoạt động, sẽ giải quyết được lượng lớn lao động tại chỗ bởi theo tính toán, dự án cần khoảng 20 nghìn lao động. Đồng thời, phát triển nông nghiệp công nghệ cao sẽ giúp thay đổi nhận thức về canh tác nông nghiệp của bà con dân tộc thiểu số ở vùng sâu Ia Mơ”, ông Thắng cho biết.

Già Rơ Châm San ở làng Ring (xã Ia Mơ) tâm sự: “Làm nông nghiệp thuần túy như từ trước đến nay chỉ đủ ăn thôi. Làm nông nghiệp ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật sẽ hiệu quả hơn rất nhiều. Khi đó đám thanh niên trai gái trong làng sẽ có thêm việc làm, có thêm thu nhập, có thêm nhiều kiến thức mới. Sống ở đây đã gần bảy mươi mùa khô, tôi biết mà”.

Tương lai bên lòng hồ Ia Mơ

Niềm vui của người J’rai ở vùng biên giới Ia Mơ không chỉ dừng lại ở những cánh đồng lúa nước hai vụ, những vườn cây ăn quả trĩu cành mà còn hướng đến một nền nông nghiệp đại điền, nền chăn nuôi với những trang trại tập trung hiện đại, với những cánh rừng được hồi sinh...

Theo tờ trình UBND tỉnh Gia Lai gửi Thủ tướng và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự án được chia thành 8 phân khu. Giai đoạn 1 (2026 - 2027) sẽ triển khai dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao quy mô lớn, tập trung, cấp thiết gắn với việc sắp xếp ổn định dân cư, bảo đảm quốc phòng an ninh vùng biên giới trên địa bàn xã Ia Mơ, diện tích khảo sát là 14.420 ha.

Với dự án thuộc giai đoạn 1, sẽ tiến hành triển khai hạ tầng giao thông kết nối và hệ thống kênh mương thủy lợi đồng bộ. Tiếp đó là hình thành khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gồm cây ăn quả, cây ngắn ngày. Một khu chăn nuôi tập trung khép kín cũng sẽ được triển khai. Cùng với đó là khu lâm nghiệp bền vững kết hợp phát triển dược liệu dưới tán rừng, đi kèm là khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí gắn với cảnh quan hồ thủy lợi và thảm thực vật rừng. Cuối cùng là triển khai khu đô thị - dịch vụ và khu tái định cư, sắp xếp dân cư tập trung.

Cũng ở giai đoạn 1, các dự án tiếp theo sẽ được tiến hành khảo sát và triển khai gồm: Dự án cải tạo lòng hồ để tăng trữ lượng nước dự trữ phục vụ sản xuất nông nghiệp và nhà máy nước sạch, đồng thời thuê mặt nước nuôi trồng thủy sản kết hợp du lịch sinh thái, dự kiến diện tích 3.060 ha. Dự án thuê môi trường rừng để khoanh nuôi, bảo vệ và phát triển kinh tế dưới tán rừng, diện tích 10.163 ha. Tiếp theo là dự án đầu tư hệ thống kênh thủy lợi cấp nước tưới và các hồ chứa nước mặt có diện tích 1.244 ha. Khoảng 75 ha là diện tích dự án cụm công nghiệp các nhà máy sản xuất, chế biến, tổng kho lạnh… phục vụ cho dự án nông nghiệp quy mô lớn.

Giai đoạn 2 (2028 - 2030) sẽ triển khai đồng bộ 3 dự án gồm: Dự án nông - lâm kết hợp chăn nuôi tập trung quy mô lớn, diện tích trên 5.900 ha; dự án cây ăn trái kết hợp du lịch sinh thái hơn 3.200 ha và dự án đầu tư mới khu dân cư, các dịch vụ tiện ích, trung tâm thương mại và hạ tầng phụ trợ khu dân cư, kết hợp chỉnh trang khu hành chính xã và dân cư hiện hữu.

Một Ia Mơ đang dần chuyển mình từ khi có công trình thủy lợi. Và cũng có một Ia Mơ đang hướng đến những khu phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển bền vững, mang đến việc làm ổn định và thu nhập cao. Người J’rai, người Tày, người Mông, người Kinh đang sinh sống ở vùng biên giới Ia Mơ hoàn toàn có quyền mơ về một Ia Mơ giàu có trong tương lai không xa.

Thời gian tới, Gia Lai định hướng tiếp tục mở rộng quy mô dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao quy mô lớn, tập trung, cấp thiết gắn với việc sắp xếp ổn định dân cư, bảo đảm quốc phòng an ninh vùng biên giới trên địa bàn xã Ia Mơ sau năm 2030.