Làm sao nâng tỷ lệ trái loại 1?

Muốn nâng tỷ lệ trái loại 1 (trái đạt chuẩn về kích thước, trọng lượng, hình dạng, màu sắc, không sâu bệnh, không trầy nám), cần làm tốt chuỗi kỹ thuật: chọn giống tốt, cây khỏe; dinh dưỡng cân đối theo giai đoạn (đặc biệt kali, canxi, bo khi nuôi trái); tưới đều để trái phát triển liên tục, không nứt; tỉa hoa, tỉa trái để giữ số trái phù hợp sức cây và giữ trái ở vị trí đẹp; bao trái, phòng sâu bệnh, côn trùng hại trái; treo, chống đỡ trái; thu hoạch đúng độ chín, nhẹ nhàng, phân loại và sơ chế cẩn thận. Phần lớn trái loại 2, loại 3 là do trái nhỏ, méo, sẹo, nám, sâu, nứt – mỗi lỗi đều có nguyên nhân có thể phòng được.

1. Cây khỏe từ gốc

Giống tốt, đúng chuẩn thị trường yêu cầu.
Phục hồi cây sau thu hoạch đầy đủ; cây yếu không nuôi được trái đẹp.
Bộ rễ khỏe: đất tơi, thoát nước, hữu cơ, vi sinh đối kháng.

2. Dinh dưỡng theo giai đoạn

Ra hoa – đậu trái: lân, kali, bo, canxi, kẽm.
Nuôi trái: tăng kali (trái to, ngọt, màu đẹp), canxi (vỏ chắc, ít nứt), magie; hạn chế đạm (thừa đạm làm trái nhạt, vỏ mỏng, dễ bệnh).
Phun canxi – bo định kỳ giai đoạn trái non – trái lớn.

3. Quản lý nước

Giữ ẩm ổn định; tránh khô hạn rồi tưới đẫm (nứt trái, sượng).
Giảm nước hợp lý trước thu hoạch (tùy cây) để trái chắc, ngọt.

4. Tỉa hoa, tỉa trái – yếu tố quyết định kích thước, hình dạng

Tỉa bớt chùm hoa, trái ở vị trí xấu (đầu cành yếu, sát thân, chen chúc).
Giữ trái tròn đều, cuống to, phân bố đều trên tán.
Giữ số trái phù hợp sức cây: ít trái hơn nhưng trái to, đẹp thường lợi hơn.

5. Bảo vệ trái

Bao trái sớm: giảm ruồi, sâu đục trái, bọ trĩ, nám, cháy nắng.
Phòng bệnh trên trái: thán thư, ghẻ, đốm, thối.
Treo, chống đỡ trái nặng (sầu riêng, mít, bưởi) tránh rụng, gãy cành, cọ xát.
Tỉa cành thông thoáng, giảm cọ xát lá, cành làm trầy vỏ.

6. Thụ phấn

Thụ phấn đầy đủ giúp trái tròn đều, đủ múi (sầu riêng, mãng cầu, dưa).

7. Thu hoạch và sau thu hoạch

Thu đúng độ chín theo yêu cầu thị trường.
Thu hoạch nhẹ nhàng, dùng dụng cụ phù hợp, không làm rơi, dập.
Phân loại ngay tại vườn theo tiêu chuẩn người mua; sơ chế, đóng gói cẩn thận.

8. Ghi chép và học từ mỗi vụ

Ghi tỷ lệ loại 1, loại 2, nguyên nhân hạ loại (sâu, nám, nhỏ, méo…) để điều chỉnh vụ sau.

Câu hỏi thường gặp

Tỉa trái có làm giảm sản lượng không? Giảm số trái nhưng tăng kích thước và tỷ lệ trái loại 1; tổng giá trị thu về thường cao hơn.

Tiêu chuẩn trái loại 1 do ai quy định? Thường do người mua (thương lái, doanh nghiệp, siêu thị, thị trường xuất khẩu) đặt ra; nên hỏi rõ tiêu chí trước vụ để chăm sóc phù hợp.

Phun thuốc làm đẹp trái có nên dùng không? Không nên dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc để làm bóng, tạo màu; vi phạm an toàn thực phẩm và có thể bị trả hàng.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.