Mở lối nông nghiệp xanh: [Bài 1] Nước sạch, thủy sản xanh

Từ những thay đổi trong cách nuôi, cách trồng đến tổ chức sản xuất, nông nghiệp Tây Ninh đang từng bước chuyển mình theo hướng xanh, an toàn và bền vững. Tuyến bài “Mở lối nông nghiệp xanh” ghi nhận những mô hình cụ thể, nơi bảo vệ môi trường được gắn với nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản. Qua đó, câu chuyện xanh hóa không chỉ nằm trên cánh đồng, mặt nước mà đang dần trở thành một cách làm mới của người nông dân.

Đổi cách nuôi, giảm áp lực môi trường

Hơn 20 năm gắn bó với nghề nuôi cá tại ấp Phước Lợi 2, xã Dương Minh Châu, bà Nguyễn Thị Mỹ đã trải qua nhiều thay đổi trong phương thức sản xuất. Với lợi thế nằm ven hồ Dầu Tiếng, gia đình bà lựa chọn nuôi cá lóc đen và cá lóc bông, từng bước gây dựng sinh kế từ nguồn nước và điều kiện tự nhiên của địa phương.

Theo bà Mỹ, nguồn nước hồ là một trong những thuận lợi quan trọng đối với hoạt động nuôi cá. Tuy nhiên, để duy trì sản xuất ổn định, người nuôi không chỉ quan tâm đến năng suất mà còn phải chú trọng chất lượng nguồn nước, nhất là trong quá trình cấp, thoát nước và xử lý chất thải.

Hiện gia đình bà Mỹ có 9 hồ nuôi. Mỗi hồ khi thu hoạch đạt khoảng 4 tấn cá; có đợt gia đình xuất bán 5 hồ, sản lượng khoảng 20 tấn.

“Gia đình tôi nuôi cá ở đây cũng đã được hơn 20 năm rồi. Tôi nuôi cá lóc đen với cá lóc bông. Mình có bờ hồ, nguồn nước cũng thuận lợi cho nuôi cá”, bà Mỹ chia sẻ.

Qua thời gian, gia đình bà từng bước chuyển từ phương thức nuôi truyền thống sang sử dụng thức ăn công nghiệp. Nếu trước đây cá được cho ăn bằng cá tươi thì hiện nay, gia đình sử dụng cám và thức ăn công nghiệp, đồng thời chú trọng xử lý nước trong quá trình nuôi.

Theo bà Mỹ, thay đổi này giúp giảm lượng chất thải phát sinh so với cách nuôi trước đây. “Trước đây nuôi theo truyền thống, cho cá ăn bằng cá. Nhưng bây giờ nuôi theo công nghiệp thì cho ăn bằng cám, thức ăn công nghiệp nên nguồn nước cũng đỡ ô nhiễm hơn”, bà Mỹ cho biết.

Đáng chú ý, gia đình bà bố trí riêng đường nước cấp và nước thoát, duy trì dòng nước chảy thường xuyên. Nước thải trước khi đưa ra ngoài được dẫn qua hầm biogas, hầm xử lý chất thải, sau đó lọc rồi mới chảy ra đường nước. Cách làm này cho thấy ý thức xử lý chất thải đã được chú trọng hơn trong hoạt động nuôi cá, góp phần hạn chế việc xả trực tiếp nước thải chưa qua xử lý ra môi trường.

Tập huấn kỹ thuật, nâng cao trách nhiệm người nuôi

Tại ấp Phước Lợi 2, Chi hội Nông dân hiện có 428 hội viên, trong đó có 9 hộ nuôi trồng thủy sản, chủ yếu là cá lóc và cá lóc bông. Theo ông Nguyễn Ngọc Bình, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân ấp Phước Lợi 2, nghề nuôi cá đã góp phần giúp nhiều hộ dân cải thiện thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống.

Tuy nhiên, khoảng 5 năm trước, việc nuôi cá tại địa phương còn bộc lộ những hạn chế trong quản lý nguồn nước và xử lý chất thải. Đây cũng là vấn đề khiến Chi hội trăn trở trong quá trình vận động hội viên phát triển sản xuất. Trước thực tế đó, Hội Nông dân xã Dương Minh Châu và Hội Nông dân tỉnh Tây Ninh đã tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn hội viên cách xử lý nguồn nước, hạn chế ô nhiễm môi trường trong quá trình nuôi cá.

Thông qua các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, người nuôi từng bước thay đổi nhận thức, chú trọng hơn đến việc lựa chọn thức ăn, quản lý nguồn nước và xử lý nước thải. Phương thức nuôi truyền thống dần được thay thế bằng cách nuôi sử dụng thức ăn công nghiệp, góp phần hạn chế nguy cơ gây ô nhiễm.

Theo ông Bình, những chuyển biến này giúp bà con yên tâm hơn trong sản xuất, đồng thời tạo điều kiện nâng cao hiệu quả kinh tế, cải thiện đời sống hội viên, nông dân. “Được sự quan tâm của lãnh đạo xã cũng như của tỉnh Tây Ninh, Hội đã mở các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn bà con xử lý nguồn nước, hạn chế ô nhiễm môi trường”, ông Bình chia sẻ.

Thời gian tới, Chi hội tiếp tục vận động các hộ nuôi áp dụng kiến thức đã được tập huấn, rút kinh nghiệm từ thực tế để nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời bảo vệ môi trường trên địa bàn ấp.

Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ hồ Dầu Tiếng

Với đặc thù có hoạt động sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và tiềm năng phát triển du lịch ven hồ, xã Dương Minh Châu xác định bảo vệ môi trường phải song hành với phát triển kinh tế. Do vậy, trong định hướng phát triển, bảo vệ nguồn nước hồ Dầu Tiếng, gìn giữ cảnh quan và nâng cao chất lượng sống của người dân được đặt ra như những nhiệm vụ xuyên suốt.

Ông Đinh Quốc Huy, Phó Chủ tịch UBND xã Dương Minh Châu cho biết, địa phương sẽ tiếp tục định hướng nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp thân thiện với môi trường, khuyến khích tái sử dụng chất thải phù hợp, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các hộ nuôi trồng thủy sản trong bảo vệ nguồn nước hồ Dầu Tiếng.

Về lâu dài, xã Dương Minh Châu hướng đến phát huy tiềm năng du lịch sinh thái ven hồ, gắn phát triển dịch vụ với bảo tồn cảnh quan, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và gìn giữ môi trường sống.

Để hiện thực hóa định hướng này, bên cạnh sự vào cuộc của chính quyền và các tổ chức đoàn thể, vai trò chủ động của từng hộ dân có ý nghĩa quan trọng. Từ việc thay đổi thức ăn, kiểm soát nguồn nước đến xử lý chất thải sau nuôi, mỗi hành động đều góp phần hạn chế tác động đến môi trường hồ.

“Chúng tôi mong muốn mỗi người dân sẽ trở thành một chủ thể tích cực trong công tác bảo vệ môi trường, để những hành động nhỏ hằng ngày tạo nên sự thay đổi lớn, góp phần xây dựng Dương Minh Châu xanh - sạch - đẹp - an toàn”, ông Huy chia sẻ.