Mở rộng cánh cửa xuất khẩu nông sản nhờ công nghệ sinh học - Tạp chí Kinh tế

Thứ tư 10/06/2026 13:57

e-ISSN 3093-3501

Việc ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học, đang trở thành động lực quan trọng giúp nông sản Việt Nam nâng cao giá trị, mở rộng thị trường xuất khẩu. Đây là nội dung được các chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp đề cập tại 2 triển lãm quốc tế về nông nghiệp diễn ra ngày 10/6.

Phát biểu tại Hội thảo Tiềm năng thị trường nhập khẩu nông sản trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế chuyên ngành nông nghiệp - Agri Vietnam 2026 và Triển lãm quốc tế ngành công nghệ sinh học trong nông nghiệp và chăn nuôi - Biotech Vietnam 2026, bà Nguyễn Thị Lam Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Dịch vụ Quảng cáo và Triển lãm Minh Vi cho biết, nông nghiệp là ngành xuất khẩu mũi nhọn, mang lại nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước.

Theo bà Hà, trước yêu cầu ngày càng cao của cả thị trường trong nước lẫn xuất khẩu, công nghệ sinh học đã trở thành công cụ then chốt giúp tăng năng suất, nâng cao chất lượng nông sản an toàn, tăng sức đề kháng cho cây trồng, vật nuôi, đồng thời hỗ trợ thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy nông nghiệp Việt Nam phát triển theo hướng xanh, bền vững và hội nhập quốc tế.

Thực tế cho thấy, sau 40 năm đổi mới, nông nghiệp Việt Nam đã có bước chuyển mình mạnh mẽ. Ông Lê Thanh Hoà, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, từ một quốc gia thiếu lương thực, thực phẩm, Việt Nam hiện đã trở thành nước xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tới 196 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Theo ông Lê Thanh Hoà, để đạt được thành tựu này, khoa học và công nghệ đóng vai trò then chốt trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, đồng thời được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong các khâu sơ chế, chế biến và bảo quản nông sản phục vụ tiêu dùng trong nước cũng như xuất khẩu.

Trong giai đoạn phát triển mới, triển khai các nghị quyết quan trọng của Đảng và Chính phủ, nông nghiệp Việt Nam đang có bước chuyển mạnh từ tư duy số lượng sang chất lượng, áp dụng công nghệ vào sản xuất, bảo quản và chế biến nhằm tiết kiệm nguyên liệu sản xuất nhưng vẫn nâng cao chất lượng và giá trị của sản phẩm, áp dụng công nghệ chế biến hiện đại, kinh tế tuần hoàn trong tất cả các công đoạn, nhằm có sản phẩm chất lượng, an toàn, tối ưu hóa lợi ích không chỉ về kinh tế mà hài hóa với các vấn đề xã hội và môi trường.

Các doanh nghiệp đều xác định, việc áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ sinh học trong trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản, cũng như trong thu hoạch, sơ chế, chế biến và bảo quản nông sản thực phẩm ngày càng đóng vai trò quan trọng, thông qua các giải pháp công nghệ về giống, chế phẩm sinh học, công nghệ vi sinh, bảo vệ thực vật và chăn nuôi an toàn sinh học, đã và đang góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giảm thiểu các tác động không tốt môi trường và qua đó đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế

Những kết quả xuất khẩu gần đây tiếp tục cho thấy dư địa tăng trưởng lớn của ngành. Trong quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu nông sản đạt 16,69 tỷ USD. Riêng xuất khẩu rau quả đạt 1,54 tỷ USD, tăng 32,1% so với cùng kỳ năm trước.

Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73-74 tỷ USD trong năm 2026.

Theo các chuyên gia và doanh nghiệp, nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy tăng trưởng dựa vào số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng.

Trong quá trình đó, việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, bảo quản và chế biến không chỉ giúp tiết kiệm nguyên liệu đầu vào mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. Bên cạnh đó, các mô hình kinh tế tuần hoàn và công nghệ chế biến hiện đại đang được thúc đẩy nhằm tối ưu hóa lợi ích kinh tế, đồng thời hài hòa với các mục tiêu xã hội và môi trường.

Các doanh nghiệp cũng xác định việc ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ sinh học trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất, thu hoạch đến sơ chế, chế biến và bảo quản nông sản thực phẩm, ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của ngành.

Thông qua các giải pháp về giống, chế phẩm sinh học, công nghệ vi sinh, bảo vệ thực vật và chăn nuôi an toàn sinh học, doanh nghiệp có thể nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, giảm tác động tiêu cực đến môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Đây cũng chính là định hướng mà Biotech Vietnam mong muốn thúc đẩy thông qua các hoạt động kết nối, đổi mới công nghệ và phát triển hệ sinh thái ngành nông nghiệp trong tương lai.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội mở rộng thị trường, ngành nông nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dịch bệnh trên động vật và thực vật ngày càng nghiêm ngặt. Biến đổi khí hậu, lũ lụt cục bộ, thiếu hụt nguồn nước và tình trạng xâm nhập mặn cũng tạo ra áp lực lớn đối với sản xuất nông nghiệp.

Ngoài ra, quá trình chuyển đổi số trong ngành vẫn chưa đồng bộ, sự kết nối dữ liệu giữa các địa phương và cơ quan quản lý còn cần tiếp tục hoàn thiện.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển hệ thống dữ liệu đồng bộ, tăng cường liên kết vùng và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, xanh, hiện đại và bền vững.

Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược này, công nghệ sinh học hiện đại cùng nguồn vật tư, nguyên liệu tiên tiến được xem là điều kiện tiên quyết. Đây cũng là lý do Agri Vietnam 2026 và Biotech Vietnam 2026 được đánh giá là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành nông nghiệp.

Triển lãm năm nay quy tụ gần 200 thương hiệu và hơn 200 nhà sản xuất, doanh nghiệp công nghệ đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ như Ấn Độ, Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, Việt Nam,... giới thiệu hàng loạt giải pháp mới về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất nông nghiệp, giống cây trồng - vật nuôi thế hệ mới, công nghệ gene, chế phẩm sinh học và mô hình nông nghiệp tuần hoàn.

Bên cạnh hoạt động trưng bày, triển lãm còn tổ chức chuỗi hội thảo chuyên ngành, chương trình kết nối giao thương B2B, trung tâm cung ứng dịch vụ nông nghiệp cùng nhiều khu chuyên đề như khu OCOP và ESG, khu thực phẩm Halal, khu đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ sinh học.

Thông qua việc kết nối công nghệ, doanh nghiệp và thị trường, triển lãm được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam, qua đó mở rộng cánh cửa xuất khẩu và gia tăng vị thế của ngành nông nghiệp Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức như đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động địa chính trị và tái cấu trúc thương mại, nhu cầu đa dạng hóa thị trường, đối tác ngày càng cấp thiết. Vì vậy, hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - Canada tiếp tục được thúc đẩy hiệu quả hơn.

Hoạt động xuất nhập khẩu của Thái Nguyên tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong 5 tháng đầu năm 2026, với mức xuất siêu gần 4,9 tỷ USD, qua đó khẳng định vai trò đầu tàu sản xuất điện tử của cả nước.

Kim ngạch nhập khẩu tăng cao, nhất là từ 3 nhóm hàng chính gồm: Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; dầu thô; linh kiện ô tô, khiến những tháng đầu năm 2026 cán cân thương mại thâm hụt với con số nhập siêu lên đến hơn 10 tỷ USD.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/7/2026, thẩm quyền cấp chứng nhận gạo thơm xuất khẩu sang EU và Vương quốc Anh được giao cho địa phương, đánh dấu bước tiến mới trong cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Bất chấp biến động của thị trường thế giới và sự sụt giảm trong tháng 5/2026, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng tích cực, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trên thị trường gia vị toàn cầu.

Mục tiêu có tối thiểu 5.000 doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tạo ra doanh thu từ thị trường quốc tế và đạt 55 tỷ USD doanh thu xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ công nghệ số vào năm 2030 đang mở ra một chặng đường phát triển mới cho ngành công nghệ số Việt Nam. Đâu là những nền tảng, cơ hội và động lực để doanh nghiệp Việt từng bước chinh phục thị trường toàn cầu, Phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã trao đổi với ông Nguyễn Văn Thi, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp vừa và nhỏ xoay quanh những kỳ vọng và định hướng phát triển đặt ra từ mục tiêu này.

Hoa Kỳ đã ban hành bản câu hỏi lượng và giá trị trong vụ việc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm máy nén khí nhập khẩu từ Việt Nam. Các doanh nghiệp liên quan cần khẩn trương phản hồi trước ngày 9/6/2026 để bảo vệ quyền lợi trong quá trình điều tra.

Xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực trong những tháng đầu năm 2026, với kim ngạch vượt 6 tỷ USD, bất chấp nhiều thách thức từ thị trường quốc tế hiện nay.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) qua các cửa khẩu thuộc địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực VII đạt hơn 1,318 tỷ USD, tăng 46,3% so với cùng kỳ năm 2025. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ xuất khẩu sầu riêng và nhu cầu nhập khẩu nông sản gia tăng.

Từ những tài nguyên bản địa, nhiều dự án khởi nghiệp xanh đang từng bước tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững của thế giới. Không chỉ góp phần phát triển kinh tế địa phương, các mô hình này còn mở ra nguồn hàng mới cho xuất khẩu, đưa nông sản và đặc sản Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cục Xuất nhập khẩu đề nghị Sở Công Thương các địa phương và các hiệp hội ngành hàng nông sản, thực phẩm phổ biến tài liệu dịch hướng dẫn sử dụng hệ thống CIFER, nhằm hỗ trợ thuận lợi cho doanh nghiệp thực phẩm khi thực hiện thủ tục xuất khẩu vào Trung Quốc.

Việc Bộ Y tế đồng thời sửa đổi Thông tư 06/2011/TT-BYT về quản lý mỹ phẩm (Thông tư số 06) là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tăng cường năng lực kiểm soát đối với mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, sai lệch hồ sơ công bố đang lưu hành trên thị trường.

Các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang đứng trước một thách thức mới khi Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đề xuất áp mức thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam. Tuy nhiên, đây mới là đề xuất trong giai đoạn tham vấn công khai và chưa phải quyết định cuối cùng, mở ra khoảng thời gian quan trọng để các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp chủ động phản hồi, bảo vệ lợi ích xuất khẩu.

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy ngành thủy sản tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực, dự kiến đạt 12 tỷ USD cả năm 2026.

Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam duy trì đà tăng trưởng tích cực trong 5 tháng đầu năm 2026. Tổng kim ngạch đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả khẳng định xuất khẩu tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.