Mở vùng nuôi cá rô phi đơn tính xuất khẩu

Chủ động nguồn giống chất lượng

Nằm tại thôn Mỹ Lợi, xã Nam Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa), khu vực sản xuất giống của HTX Sản xuất và Xuất khẩu Hòa Nam (HTX Hòa Nam) rộng gần 1 ha được đầu tư bài bản với 6 ao cá bột và 3 ao trải bạt HDPE chuyên nuôi cá hương và cá bố mẹ.

Thành lập từ tháng 5/2025 với 8 thành viên, đến nay, HTX đã quy tụ 12 thành viên, tập trung phát triển chuỗi giá trị cá rô phi đơn tính phục vụ tiêu thụ nội địa và hướng tới xuất khẩu.

Anh Lê Nam Huy, Giám đốc HTX có nhiều năm làm trong lĩnh vực xuất khẩu. Từ kinh nghiệm làm việc với các đối tác quốc tế, anh nhận thấy thị trường các nước Châu Âu, Mỹ đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tiêu thụ cá thịt mỡ sang cá thịt trắng nhờ hàm lượng dinh dưỡng cao và ít chất béo, trong khi dư địa sản xuất trong nước còn rất lớn. Nhận thấy tiềm năng này cùng thực trạng nhiều diện tích ao đìa tại quê nhà đang bỏ hoang, anh Huy quyết định rẽ hướng sang làm nông nghiệp.

Xác định nguồn giống là gốc của sự thành bại trong chuỗi liên kết sản xuất, HTX bắt tay ngay vào việc làm chủ khâu sản xuất con giống đạt chuẩn. Anh Huy cho biết, đơn vị đã chủ động kết nối và tiếp nhận quy trình công nghệ cùng các giống cá rô phi chất lượng từ các trung tâm giống của Nhà nước tại Cần Thơ và Gia Lai (Bình Định trước đây).

Các dòng cá bố mẹ chủ lực đang được lưu giữ và nhân đàn có nguồn gốc từ Israel và Trung Quốc. Cá bố mẹ đạt từ 600gram là thời điểm phù hợp để tuyển chọn cho sinh sản, đảm bảo thế hệ cá con khỏe mạnh, khả năng kháng bệnh tốt.

Hiện trại giống của HTX duy trì sản xuất 2 vụ/năm, cung cấp khoảng 3 triệu con giống ra thị trường với kích cỡ dao động từ 3 - 5cm. Giá bán con giống khoảng 600 - 1.000 đồng/con tùy kích cỡ và thời điểm. Không chỉ cung ứng ổn định cho bà con trên địa bàn xã Nam Ninh Hòa và phường Hòa Thắng, nguồn giống này còn từng bước vươn ra phục vụ nhu cầu thả nuôi của nhiều hộ dân ở các khu vực lân cận trong tỉnh Khánh Hòa.

Theo anh Huy, quá trình sản xuất giống đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật. Sau khi cá bố mẹ sinh sản, đội ngũ kỹ thuật tiến hành thu gom trứng để ấp nở trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ. Khi nở thành cá bột, chúng được chuyển sang các ao lớn hơn để dưỡng thành cá hương. Sau thời gian khoảng 30 ngày xử lý đơn tính và chăm sóc cho đến khi đạt chiều dài từ 3 - 5cm, con giống mới được xuất bán ra thị trường để đảm bảo tỷ lệ sống cao và tốc độ sinh trưởng đồng đều khi đưa vào ao nuôi thương phẩm.

Mở rộng liên kết, bao tiêu sản phẩm

Tại địa phương, nhiều diện tích ao đìa trước đây nuôi tôm gặp khó khăn do dịch bệnh và môi trường biến đổi, dẫn đến tình trạng bỏ hoang hoặc nuôi thủy sản kém hiệu quả. Nhận thấy điều này, HTX Hòa Nam đã mạnh dạn khảo sát và triển khai mô hình liên kết nuôi cá rô phi đơn tính trên diện tích khoảng 8 ha, tập trung chủ yếu tại xã Nam Ninh Hòa và phường Hòa Thắng - nơi có nguồn nước ngọt từ hạ nguồn sông Dinh đổ về giúp điều hòa độ mặn trong ao nuôi ở mức dưới 15 phần nghìn, điều kiện lý tưởng để cá rô phi phát triển nhanh.

Trước khi nhân rộng mô hình, vừa qua, HTX đã phối hợp tổ chức hội thảo đầu bờ tại thôn Phú Hữu, xã Nam Ninh Hòa để đánh giá kết quả nuôi thử nghiệm trong thời gian 3,5 tháng trên môi trường nước lợ. Kết quả ghi nhận tỷ lệ sống của cá đạt khoảng 85%, trọng lượng thu hoạch bước đầu đạt từ 350 - 450gram/con, cho thấy khả năng thích nghi rất tốt của đối tượng nuôi này với điều kiện khí hậu nóng ẩm tại địa phương.

Tiếp nối thành công đó, HTX đang tiếp tục liên kết với bà con thả nuôi vụ thứ 2. “Thời gian nuôi cá thương phẩm đến khi thu hoạch từ 4 - 4,5 tháng, kích cỡ đạt từ 400 - 700gram/con. Cá rô phi đơn tính dễ nuôi, có sức đề kháng cao, tỷ lệ hao hụt thấp và có thể nuôi ở mật độ cao từ 10 - 20 con/m2. Sản lượng trung bình thu được có thể đạt từ 30 đến 40 tấn/ha/vụ”, anh Huy chia sẻ và cho biết theo hạch toán chi phí thực tế, giá thành sản xuất 1kg cá rô phi thương phẩm khoảng 25.000 đồng. Với mức giá thu mua hiện nay trên thị trường dao động từ 30.000 - 35.000 đồng/kg, người nuôi có thể thu lợi nhuận từ 5.000 - 10.000 đồng/kg.

Mặc dù giá trị thương phẩm tính thấp hơn so với nuôi tôm truyền thống nhưng nhờ ưu điểm có thể nuôi thâm canh, cho sản lượng lớn và chi phí đầu vào thấp, lợi nhuận mang lại cho bà con hoàn toàn có thể cạnh tranh và thu nhập ổn định. Ngoài ra, cá rô phi còn có thể kết hợp nuôi ghép với tôm trong ao đất hoặc ao bạt HDPE cho hiệu quả tốt.

Ngay vụ liên kết sản xuất đầu tiên tại xã Nam Ninh Hòa và phường Hòa Thắng, được sự hướng dẫn kỹ thuật nuôi từ HTX Hòa Nam, bà con đã thả giống với mật độ vừa phải từ 5 - 8 con/m2 và đã cho sản lượng tốt. HTX cũng thu mua toàn bộ cá cho bà con với giá 32.000 - 35.000 đồng/kg, giúp người nuôi an tâm về đầu ra.

Để bảo đảm đầu ra bền vững cho nông dân tham gia chuỗi liên kết, HTX ký hợp đồng cung cấp con giống và bao tiêu sản phẩm chặt chẽ. Đối với các hộ liên kết có sản lượng lớn từ vài chục tấn trở lên, HTX kết nối trực tiếp để cung ứng cho các nhà máy chế biến xuất khẩu lớn trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa cũng như khu vực phía Nam.

Để hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín, xưởng chế biến của HTX với công suất khoảng 2 tấn/ngày dự kiến sẽ đi vào hoạt động đầu tháng 11/2026. Xưởng sẽ đảm nhận thu mua, sơ chế và xử lý những sản lượng nhỏ lẻ hoặc cỡ cá chưa đạt chuẩn xuất khẩu.

Định hướng thời gian tới của HTX Hòa Nam là tiếp tục mở rộng diện tích vùng nuôi liên kết, vận động các hộ dân cải tạo ao đìa nuôi tôm gặp khó khăn chuyển sang nuôi cá rô phi đơn tính. Việc chuyển đổi đối tượng nuôi không chỉ giúp tận dụng tối đa tiềm năng đất đai, nguồn nước ngọt và nước lợ sẵn có tại địa phương mà còn hiện thực hóa mục tiêu đưa con cá rô phi trở thành sinh kế chủ lực, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.