Nắng nóng kéo dài ảnh hưởng đến quá trình đậu trái ra sao?

Nắng nóng kéo dài ảnh hưởng mạnh đến đậu trái vì: hạt phấn bị chết hoặc giảm sức sống ở nhiệt độ cao, đầu nhụy khô nhanh nên thụ phấn thất bại; hoa khô, rụng; côn trùng thụ phấn ít hoạt động vào giờ nóng; cây mất nước nhiều, tự rụng bớt hoa và trái non để tồn tại; quả non bị cháy nắng. Kết quả là tỷ lệ đậu trái giảm, trái non rụng nhiều, trái nhỏ, méo. Giảm thiệt hại bằng cách giữ ẩm đất ổn định, che bóng – chắn gió, phun bổ sung canxi – bo – kali, tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát và điều chỉnh thời vụ ra hoa khi có thể.

Ảnh hưởng của nắng nóng ở từng giai đoạn

Ra hoa

Nhiệt độ cao làm hạt phấn mất sức sống, ống phấn khó phát triển.
Đầu nhụy khô, không giữ được hạt phấn.
Hoa nở nhanh, tàn nhanh, thời gian thụ phấn ngắn.
Nhiều loại hoa (cà chua, ớt, dưa, đậu) rụng hoa hàng loạt khi nắng nóng.

Đậu trái – trái non

Cây thiếu nước tự rụng trái non để giảm nhu cầu.
Trái non bị cháy nắng, sạm vỏ.

Trái lớn

Thiếu nước làm trái chậm lớn, nhỏ, nhân lép (cà phê, tiêu).
Thay đổi ẩm đột ngột (khô nóng rồi tưới đẫm, mưa lớn) gây nứt trái.

Cây nào nhạy cảm?

Cà chua, ớt, dưa leo, bí, đậu – rau ăn quả rất nhạy nhiệt khi ra hoa.
Cà phê: nắng nóng lúc ra hoa, đậu quả non làm rụng quả.
Sầu riêng, xoài, nhãn, vải, bơ: rụng hoa, rụng trái non.
Lúa: nắng nóng lúc trổ bông làm lép hạt.

Biện pháp giảm thiệt hại

1. Giữ ẩm đất ổn định

Tưới đều, đủ ẩm vào sáng sớm hoặc chiều mát.
Tủ gốc bằng rơm, cỏ khô giữ ẩm, giảm nhiệt độ đất.

2. Che bóng, chắn gió

Trồng cây che bóng, cây chắn gió cho vườn cây lâu năm.
Rau màu: dùng lưới che nắng (mức che vừa phải) trong đợt nắng nóng gay gắt.

3. Bổ sung dinh dưỡng qua lá

Canxi – bo: giúp hoa, trái non bám chắc, tăng thụ phấn.
Kali: tăng sức chịu nóng, chịu hạn.
Axit amin, rong biển: hỗ trợ cây vượt stress.
Phun sáng sớm hoặc chiều mát, đúng nồng độ.

4. Điều chỉnh thời vụ

Với cây ngắn ngày: bố trí thời vụ để giai đoạn ra hoa tránh đợt nóng gay gắt nhất.
Với cây ăn trái xử lý ra hoa (xoài, sầu riêng): chọn thời điểm xử lý phù hợp.

5. Không làm cây stress thêm

Không bón phân hóa học liều cao khi đất khô, trời nóng.
Không phun thuốc lúc trưa nắng (dễ cháy hoa, lá).

6. Hỗ trợ thụ phấn

Bảo vệ côn trùng thụ phấn, hạn chế thuốc trừ sâu phổ rộng lúc ra hoa.
Thụ phấn bổ sung vào sáng sớm với một số cây.

7. Theo dõi dự báo

Xem dự báo nhiệt độ, nắng nóng theo xã tại trang thời tiết để chủ động tưới, che chắn.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nắng nóng mà cây vẫn ra hoa nhiều nhưng không đậu? Hoa vẫn hình thành, nhưng nhiệt độ cao làm hạt phấn chết, thụ phấn thất bại nên hoa rụng mà không thành trái.

Tưới nước giữa trưa nắng có giúp hạ nhiệt cho cây không? Tưới gốc giữa trưa ít hiệu quả và có thể gây sốc nhiệt. Nên tưới sáng sớm, chiều mát; trong nhà màng có thể dùng phun sương làm mát.

Phun canxi – bo khi trời nắng nóng có được không? Nên phun lúc mát trời, đúng nồng độ để tránh cháy lá, cháy hoa.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.