Người trẻ làm mới nông nghiệp TP.HCM bằng công nghệ

Vượt thất bại, tìm hướng đi bằng công nghệ

Có thời điểm, rau làm ra nhiều nhưng khó tiêu thụ, những khoản vốn ít ỏi dành cho khởi nghiệp của anh Nguyễn Viết Tự (xã Châu Pha) cứ vơi dần. Bắt đầu với phương thức sản xuất truyền thống, anh Tự nhiều lần rơi vào tình cảnh cung vượt cầu.

Những lần thất bại khiến anh Tự nhận ra phải thay đổi cả cách sản xuất lẫn cách đưa sản phẩm ra thị trường. Anh chuyển sang ứng dụng công nghệ cao, từng bước xây dựng mô hình và kết nối những người cùng làm nông.

Đến nay, anh Tự trực tiếp sản xuất trên khoảng 5ha rau, đồng thời liên kết với khoảng 60 thành viên. Thông qua Hợp tác xã Sản xuất nông nghiệp và Dịch vụ Châu Pha tại xã Châu Pha, sản phẩm được đưa vào các chuỗi siêu thị và xuất khẩu sang thị trường Liên minh châu Âu (EU).

Đằng sau bước chuyển ấy là quá trình tích lũy, bắt đầu từ những mô hình nhỏ. Với người khởi nghiệp, quyết định đầu tư công nghệ luôn đi cùng áp lực vốn và nguy cơ mất trắng nếu sản xuất không đạt hiệu quả.

“Đầu tư công nghệ cao thì vốn phải lớn, có thể mất trắng, đó là mạo hiểm. Cũng may mình được hỗ trợ vay vốn tại địa phương, rồi làm từ những farm nhỏ, dần dần mở rộng lên”, anh Nguyễn Viết Tự chia sẻ.

Theo anh Tự, khi mô hình chứng minh được hiệu quả, các thành viên có thêm cơ hội tiếp cận vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội để mở rộng sản xuất. Nguồn hỗ trợ ban đầu giúp người làm nông có điều kiện thử nghiệm, tích lũy kinh nghiệm trước khi đầu tư lớn hơn.

Thế nên, việc đồng hành với người khởi nghiệp cần bắt đầu ngay khi họ chuyển đổi phương thức sản xuất. Một khoản vốn phù hợp, đi cùng hướng dẫn kỹ thuật và phương án tiêu thụ, có thể giúp mô hình vượt qua giai đoạn nhiều rủi ro nhất.

Đưa rau vào thị trường châu Âu cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt quy trình, duy trì chất lượng đồng đều giữa các hộ liên kết. Các loại ngò gai, húng quế, tía tô, kinh giới và ớt hiểm… của Hợp tác xã Châu Pha tiếp cận thị trường này thông qua tổ chức sản xuất theo quy trình và liên kết chuỗi.

Với anh Trần Tài, Giám đốc Công ty TNHH Nấm sinh học Việt Nam, hành trình khởi nghiệp với nấm đông trùng hạ thảo cũng trải qua không ít thất bại. Kinh nghiệm sản xuất, xây dựng nhà xưởng, ứng dụng công nghệ và vốn đầu tư đều là những bài toán anh phải giải quyết.

Có nền tảng công nghệ sinh học, anh Tài vẫn gặp khó khi đưa kiến thức vào vận hành cơ sở sản xuất. Một sản phẩm làm được trong điều kiện nghiên cứu còn phải trải qua nhiều bước hoàn thiện để sản xuất ổn định và đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Anh Tài từng có đối tác tìm đến nhưng chưa thể tiến tới hợp tác vì điều kiện cơ sở sản xuất. Anh sau đó chuyển mô hình về quê, đầu tư nhà xưởng bài bản hơn và học hỏi cách tổ chức sản xuất từ các mô hình trồng nấm tại Nhật Bản.

Những trải nghiệm ấy khiến anh Tài đặt công nghệ và việc chuẩn hóa quy trình vào trọng tâm phát triển. Khi đã có chỗ đứng trong ngành, anh Tài sẵn sàng chia sẻ kiến thức, chuyển giao kỹ thuật cho những người trẻ muốn khởi nghiệp với nấm.

“Mình kỳ vọng mang kiến thức của mình hỗ trợ các mô hình nấm của Việt Nam nâng tầm, đưa sản phẩm cạnh tranh với thị trường nước ngoài”, anh Trần Tài nói.

Theo anh Tài, khó khăn còn nằm ở việc thay đổi tư duy của người làm nấm, để họ hiểu vai trò của công nghệ đối với khả năng phát triển lâu dài. Kinh nghiệm của những người đi trước vì thế có thể giúp các mô hình mới hạn chế thử sai và sử dụng hiệu quả nguồn vốn.

Đồng hành từ ý tưởng đến sản phẩm ra thị trường

Những khó khăn của anh Tự và anh Tài cũng đặt ra yêu cầu thiết thực đối với chính sách hỗ trợ khởi nghiệp: giúp người làm nông có nguồn lực thử nghiệm ý tưởng, hoàn thiện sản phẩm và tìm đường đến thị trường.

Theo Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND ngày 22/9/2026 của HĐND TP.HCM, nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ thực phẩm thuộc các lĩnh vực được hỗ trợ chi phí ươm tạo dự án khởi nghiệp sáng tạo. Việc hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách thành phố được thực hiện thông qua trung tâm ươm tạo, dành cho các dự án đáp ứng tiêu chí, điều kiện theo quy định.

Chính sách hỗ trợ theo ba giai đoạn phát triển của dự án. Giai đoạn ý tưởng có tổng mức hỗ trợ 50 triệu đồng/dự án, thời gian không quá 6 tháng. Giai đoạn kiểm chứng được hỗ trợ 100 triệu đồng/dự án và giai đoạn tăng tốc được hỗ trợ 500 triệu đồng/dự án, thời gian mỗi giai đoạn không quá 12 tháng. Dự án phải qua tuyển chọn, đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn và không nhận hỗ trợ trùng nội dung từ ngân sách nhà nước.

Cách hỗ trợ này phù hợp với đặc điểm của khởi nghiệp: ý tưởng cần được kiểm chứng, sản phẩm và quy trình cần được thử nghiệm trước khi mở rộng. Với mô hình còn nhỏ, sự hỗ trợ về chuyên gia, thiết bị và cơ sở kỹ thuật có thể giúp giảm chi phí ban đầu. Khi sản phẩm đã có khách hàng, người khởi nghiệp cần thêm năng lực quản trị, phát triển thị trường và kết nối đầu tư.

Theo ông Nguyễn Trọng Quý Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, người trẻ có năng lượng và nhiệt huyết để tham gia nông nghiệp công nghệ cao. Tuy nhiên, để duy trì lựa chọn ấy, họ cần thêm điều kiện tiếp cận vốn và kiến thức chuyên sâu.

“Cần có chính sách hỗ trợ các bạn về vốn, có môi trường đào tạo chuyên sâu về công nghệ cao để các bạn học thêm thì mới theo con đường dài được”, ông Bình đề xuất.

TP.HCM cũng đã ban hành Nghị quyết số 61/2025/NQ-HĐND về nội dung chi và mức hỗ trợ cho các hoạt động khuyến nông. Đây là cơ sở bố trí nguồn lực cho đào tạo, tập huấn, xây dựng mô hình và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, giúp người sản xuất tiếp cận kiến thức ngay trong quá trình làm nông.

Trong Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050, ban hành theo Quyết định số 4514/QĐ-UBND, thành phố tiếp tục triển khai các kênh vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân, Quỹ trợ vốn xã viên hợp tác xã và Ngân hàng Chính sách xã hội. Chương trình cũng xác định tiếp tục thực hiện chính sách khuyến khích hợp tác, liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Sở Công Thương TP.HCM phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, xây dựng thương hiệu và mở rộng tiêu thụ tại thị trường trong nước, xuất khẩu. Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử cũng là một nhiệm vụ được đặt ra.

Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao năm 2026 là một kênh tìm kiếm, phát triển các dự án mới. Việc tiếp cận nguồn hỗ trợ từ ngân sách thành phố được xem xét theo tiêu chí, điều kiện và quy định hiện hành.

Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh yêu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững. Đổi mới sáng tạo cần mở rộng từ sản xuất sang chế biến, mô hình kinh doanh và ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tế của ngành.

Để chính sách phát huy hiệu quả, người khởi nghiệp cần được hướng dẫn tiếp cận cơ chế phù hợp với giai đoạn và nhu cầu phát triển. Khi được hỗ trợ đúng lúc, những mô hình có triển vọng sẽ có thêm điều kiện phát triển, tạo việc làm và đóng góp giá trị mới cho nông nghiệp TP.HCM.