Nhã Nam lồng ghép nguồn lực, nâng hiệu quả giảm nghèo

Từ hỗ trợ sinh kế đến nâng chất lượng đời sống nông thôn

Với nhiều hộ nghèo, khó khăn không chỉ nằm ở việc thiếu vốn sản xuất mà còn ở điều kiện phát triển kinh tế, kinh nghiệm chăn nuôi, khả năng tiếp cận thị trường và nguy cơ tái nghèo khi gặp biến cố. Bởi vậy, hỗ trợ giảm nghèo nếu chỉ dừng ở việc trao con giống, vật tư hay một khoản kinh phí sẽ khó tạo ra chuyển biến lâu dài. Điều quan trọng là phải giúp người dân có phương tiện sản xuất, biết cách tổ chức sản xuất và từng bước hình thành nguồn thu ổn định.

Câu chuyện của gia đình bà Nguyễn Thị Thiệp, ở thôn Yên Lễ thuộc diện hộ nghèo. Tháng 6/2026, gia đình được hỗ trợ 200 con gà mía lai thả vườn 21 ngày tuổi. Sau thời gian chăm sóc, bà đã xuất bán 195 con, thu về gần 26 triệu đồng.

Khoản thu bước đầu chưa thể giúp gia đình thoát nghèo ngay, nhưng đã tạo thêm nguồn lực để trang trải sinh hoạt và duy trì chăn nuôi. Với những hộ còn thiếu vốn, thiếu điều kiện sản xuất như gia đình bà Thiệp một mô hình phù hợp có thể trở thành điểm khởi đầu để từng bước cải thiện kinh tế.

Gia đình bà Nguyễn Thị Thiệp là một trong 24 hộ tham gia dự án chăn nuôi gà mía lai thả vườn do xã Nhã Nam triển khai tại các thôn Yên Lễ, Dương Lâm... với tổng kinh phí 429 triệu đồng. Dự án chăn nuôi bò thương phẩm có kinh phí 338 triệu đồng, hỗ trợ 14 hộ dân từ đầu tháng 9/2026. Nguồn vốn thực hiện hai dự án được bố trí từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo năm 2025 chuyển sang năm 2026; đối tượng thụ hưởng gồm hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo và người khuyết tật.

Điểm đáng chú ý trong cách triển khai là việc lựa chọn đối tượng gắn với hoàn cảnh và khả năng tham gia sản xuất của từng hộ. Chính quyền xã phối hợp với các tổ chức đoàn thể rà soát, hướng dẫn, theo dõi quá trình thực hiện. Cách làm này góp phần hạn chế tình trạng hỗ trợ theo phong trào, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người dân đối với nguồn lực được thụ hưởng.

Tuy nhiên, hiệu quả của một dự án không thể chỉ tính bằng số con giống đã trao hay số hộ được hỗ trợ. Điều cần quan tâm hơn là tỷ lệ đàn vật nuôi sống, khả năng tái đàn, chi phí đầu vào, đầu ra sản phẩm và phần thu nhập thực tế người dân giữ lại sau khi trừ chi phí. Đây cũng là căn cứ để địa phương đánh giá mô hình có phù hợp hay không, từ đó điều chỉnh và nhân rộng.

Đặt trong mục tiêu xây dựng nông thôn mới, những mô hình sinh kế như vậy có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi hỗ trợ từng hộ. Khi người dân có thêm thu nhập, khả năng cải thiện nhà ở, tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục và tham gia các hoạt động cộng đồng cũng được nâng lên. Đời sống kinh tế ổn định hơn sẽ tạo nền tảng để duy trì các tiêu chí nông thôn mới, nhất là những tiêu chí liên quan đến thu nhập, tổ chức sản xuất, môi trường và chất lượng cuộc sống.

Lồng ghép nguồn lực, tạo nền tảng phát triển bền vững

Xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ cho nhau. Nếu đầu tư giao thông, thủy lợi, trường học, thiết chế văn hóa và môi trường tạo điều kiện cải thiện diện mạo nông thôn, thì hỗ trợ sinh kế, việc làm và nâng cao thu nhập giúp người dân duy trì những thành quả đó.

Vì vậy, sử dụng hiệu quả nguồn lực đòi hỏi địa phương không triển khai các chương trình theo từng phần việc tách rời mà phải xác định nhu cầu chung, lựa chọn nội dung đầu tư có tác động trực tiếp đến đời sống.

Trong xây dựng nông thôn mới, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi địa phương bước vào giai đoạn phát triển mới, với định hướng nâng cao chất lượng hạ tầng, cảnh quan và các dịch vụ thiết yếu. Các công trình giao thông cần gắn với nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa; hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất phải đáp ứng điều kiện canh tác; công tác thu gom, xử lý rác thải cần đi cùng thay đổi thói quen sinh hoạt của người dân. Đầu tư hạ tầng không chỉ để hoàn thiện tiêu chí mà phải tạo ra giá trị sử dụng lâu dài, góp phần giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sống.

Bà Đỗ Thị Hải Yến, Chủ tịch UBND xã Nhã Nam, cho biết thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế, xác định những nhiệm vụ cần ưu tiên để lồng ghép các nguồn lực xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo. Trọng tâm là đầu tư, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu; hỗ trợ phát triển sản xuất theo điều kiện từng khu vực, từng nhóm hộ; đồng thời quan tâm các chính sách an sinh, nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Thực tế cho thấy, hỗ trợ một hộ nghèo phát triển chăn nuôi sẽ khó đạt hiệu quả cao nếu đường vận chuyển bất tiện, thiếu đầu ra hoặc không được hướng dẫn kỹ thuật. Ngược lại, đầu tư hạ tầng dù đồng bộ nhưng thiếu mô hình sản xuất, thiếu việc làm và nguồn thu nhập cũng khó tạo chuyển biến rõ rệt về đời sống. Do đó, lồng ghép nguồn lực phải được thực hiện từ khâu xác định nhu cầu, lập kế hoạch, phân bổ vốn đến tổ chức thực hiện và giám sát kết quả.

Với Nhã Nam, mục tiêu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới không chỉ là hoàn thiện hạ tầng hay nâng các tiêu chí, mà còn phải tạo ra những chuyển biến thực chất trong đời sống người dân. Khi nguồn vốn được phân bổ đúng nhu cầu, công trình phát huy công năng, mô hình sinh kế có đầu ra và người dân chủ động tham gia, hiệu quả giảm nghèo sẽ bền vững hơn.

Đó cũng là nền tảng để địa phương nâng chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, xây dựng không gian nông thôn ngày càng khang trang, hiện đại, đồng thời bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển.