Thương mại điện tử về xã, nông sản ‘bay xa’

Đưa sân chơi số về làng xã

Trong bối cảnh nền kinh tế số đang vươn mình mạnh mẽ, việc đưa thương mại điện tử (TMĐT) thâm nhập sâu rộng vào khu vực nông thôn, đặc biệt là cấp xã, đã trở thành một hướng đi chiến lược. Tại Hội nghị Xã thương mại điện tử Toàn quốc 2026, các đại biểu và chuyên gia đã cùng nhìn nhận lại chặng đường hiện thực hóa chủ trương này.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết, quy mô TMĐT năm 2025 đã đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.

Nhìn nhận từ thực tiễn, việc phát triển TMĐT tại cơ sở không chỉ đơn thuần là đưa một vài mặt hàng lên sàn giao dịch trực tuyến hay tổ chức vài phiên livestream. Ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương, nhấn mạnh triết lý cốt lõi cần ghi nhớ là “Xã là gốc”.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục TMĐT khẳng định việc phát triển TMĐT tại xã giúp người dân nắm bắt kỹ năng tự kinh doanh, tạo cơ sở thực tiễn vững chắc để nhân rộng trên toàn quốc.

Để triển khai hiệu quả, bà Trần Bích Ngọc - Phòng Phát triển TMĐT trong nước, Cục TMĐT cho biết, các xã mới bắt đầu cần xác định rõ nguồn hàng, mặt hàng mùa vụ, đồng thời phân công trách nhiệm cụ thể cho các bên tham gia gồm chính quyền, người bán và đơn vị đồng hành.

Thực tế, tại các địa phương triển khai thí điểm mô hình “Xã, phường thương mại điện tử” do Cục TMĐT phối hợp cùng TikTok Shop thực hiện đã mang lại những con số ấn tượng. Tính đến ngày 31/10/2026, xã Bình Lư (Lai Châu) ghi nhận 9.324 đơn hàng, xã Phượng Dực (Hà Nội) đạt 73.070 đơn hàng và xã Chợ Lách (Vĩnh Long) dẫn đầu với 81.521 đơn hàng cùng 50 nhà bán hàng có khả năng kinh doanh độc lập, chiếm 76%.

Gỡ điểm nghẽn để vươn xa bền vững

Kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng của mô hình, nhưng việc duy trì hoạt động còn phụ thuộc vào nguồn cung, chi phí và năng lực vận hành. Trong các phiên thảo luận chuyên đề, đại diện các địa phương, chuyên gia và nhà sáng tạo nội dung đã thẳng thắn chỉ ra những nút thắt cần sớm được tháo gỡ.

Về phía chính quyền cơ sở, ông Lê Văn Bính, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phượng Dực (Hà Nội), phản ánh áp lực lớn từ việc tăng phí bán hàng trên TikTok Shop và Shopee, cùng các quy định vận hành khắt khe khiến các hộ kinh doanh nhỏ vô cùng khó khăn.

Còn tại vùng cao Lai Châu, ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư cho biết, địa phương gặp khó trong việc duy trì nguồn hàng thường xuyên và chi phí vận chuyển cao khiến hàng hóa khó cạnh tranh về giá.

Chia sẻ câu chuyện thực tế, bà Hà Thị Thanh Tâm, Chủ tịch UBND xã Mường Ảng (Điện Biên) là thủ phủ cà phê của tỉnh với hơn 2.100 ha cà phê và nhiều sản phẩm OCOP cho biết, người dân vẫn chủ yếu bán cà phê tươi, còn thiếu kênh tiêu thụ ổn định trên nền tảng số và chi phí vận hành còn cao.

Từ góc độ địa phương tiên phong, bà Vũ Thị Bích Hồng - Chủ kênh TikTok Shop Cô Ba Hồng chia sẻ, hành trình đưa miến dong Bình Lư và khoai sâm Sìn Hồ đến với người tiêu dùng. Bà đề xuất cần có chương trình đào tạo xuyên suốt, cơ chế hỗ trợ người nông dân vận hành gian hàng và giải quyết các thủ tục pháp lý, giấy phép sản phẩm.

Giải đáp những trăn trở này, ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng, cần nhìn TMĐT như một hệ sinh thái, trong đó sản xuất, vận hành, logistics và công nghệ phải được chuyên môn hóa và liên kết chặt chẽ.

Ở góc độ quản lý thị trường, ông Nguyễn Đức Lê, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, khuyến nghị các xã cần tập trung chuẩn hóa sản phẩm, minh bạch nguồn gốc xuất xứ, tuân thủ nghĩa vụ thuế và xây dựng các điểm tập kết hàng hóa chung để tiết kiệm chi phí logistics chặng đầu.

Bên cạnh đó, nhà sáng tạo nội dung Lê Đăng Khoa (PewPew) cũng chia sẻ những trăn trở về năng lực cung ứng mùa cao điểm và hạ tầng logistics chưa theo kịp tốc độ đơn hàng, đồng thời bày tỏ mong muốn được đồng hành lâu dài cùng các địa phương để quảng bá nông sản và du lịch.

Đại diện doanh nghiệp nền tảng, bà Trần Thị Tân - Giám đốc Trách nhiệm xã hội và Hợp tác chiến lược TikTok Shop cho biết, trong năm 2026, TikTok Shop đã làm việc với hơn 200 xã, phường và cam kết trong năm 2027 sẽ tiếp tục đồng hành để mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất một xã, phường tham gia mô hình, hỗ trợ các gói marketing giúp thương hiệu địa phương tiếp cận hàng triệu người tiêu dùng.

Đưa thương mại điện tử về cấp xã vì thế không chỉ là câu chuyện kinh doanh trực tuyến mà là cuộc cách mạng thay đổi tư duy sản xuất và phương thức phân phối nông sản từ gốc.

Khi nút thắt về hạ tầng logistics, chi phí vận hành và kỹ năng số được tháo gỡ đồng bộ, mỗi vùng quê sẽ tự tin làm chủ không gian mạng, biến đặc sản địa phương thành nguồn lực kinh tế thực chất và tạo đòn bẩy vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.