Nhiều địa phương chưa áp dụng được cơ chế đặc thù khi cấp phép khoáng sản

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố về tình hình cung ứng vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án. Theo đó, tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng thông thường, đặc biệt là cát, đá, đất san lấp… là một trong những vấn đề lớn, cấp bách, được lãnh đạo Chính phủ đặc biệt quan tâm, chỉ đạo. Tình trạng này đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và tiến độ thi công nhiều công trình, dự án, nhất là các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, trong đó có tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam và các dự án đường vành đai tại các đô thị lớn.

Nhằm tháo gỡ các vướng mắc về nguồn cung vật liệu xây dựng, Luật Địa chất và khoáng sản số 54/2024/QH15 và Luật số 147/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản đã bổ sung nhiều cơ chế đặc thù quan trọng trong việc cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường và vật liệu san lấp phục vụ thi công các công trình, dự án. Các cơ chế này cho phép đơn giản hoá đáng kể trình tự, thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép, qua đó góp phần tích cực vào việc giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu san lấp đã xảy ra trong thời gian vừa qua.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã có nhiều văn bản hướng dẫn để các địa phương nghiên cứu, áp dụng các cơ chế đặc thù mới trong cấp phép khai thác vật liệu san lấp thông thường, đồng thời phối hợp, hỗ trợ trực tiếp một số tỉnh, thành phố trong quá trình tháo gỡ khó khăn, bảo đảm nguồn cung cho các dự án hạ tầng trọng điểm.

Tuy nhiên, qua nắm bắt tình hình, việc triển khai các quy định mới của Luật tại các địa phương còn chậm, nhiều nơi vẫn còn lúng túng trong áp dụng các cơ chế đặc thù. Bên cạnh đó, vẫn còn một số thông tin phản ánh về hiện tượng thiếu hụt nguồn cung vật liệu san lấp cục bộ, cũng như tình trạng hạn chế việc vận chuyển vật liệu san lấp sang địa bàn tỉnh, thành phố khác, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn vật liệu san lấp của các địa phương không có hoặc có ít khoáng sản tại chỗ.

Để chủ động phòng ngừa và bảo đảm chuỗi cung ứng vật liệu san lấp thông suốt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố triển khai đầy đủ, có hiệu quả các quy định của pháp luật về khoáng sản, đặc biệt là các cơ chế đặc thù trong cấp phép khai thác vật liệu xây dựng thông thường, tạo điều kiện tăng nguồn cung ra thị trường, góp phần ổn định giá cả và bảo đảm tiến độ thi công các công trình, dự án trên địa bàn;

Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khoáng sản trên địa bàn; kịp thời phát hiện và xử lý theo quy định của pháp luật đối với các trường hợp chủ mỏ không triển khai hoặc triển khai cầm chừng sau khi được cấp phép, có hành vi dìm giá mua hoặc lợi dụng nhu cầu cấp bách để nâng giá bán vật liệu xây dựng bất hợp lý, gây ảnh hưởng đến chi phí và tiến độ các dự án đầu tư công; xử lý kịp thời các trường hợp môi giới, trung gian trục lợi trong hoạt động khoáng sản;

Tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển, lưu thông hợp pháp vật liệu xây dựng thông thường trong và ngoài địa bàn tỉnh theo đúng quy định của pháp luật; không áp dụng các biện pháp hành chính trái quy định nhằm hạn chế lưu thông vật liệu xây dựng; đối với các tỉnh, thành phố có tài nguyên, trữ lượng khoáng sản vật liệu xây dựng lớn, đề nghị tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương lân cận không có mỏ khoáng sản hoặc có mỏ nhưng tài nguyên, trữ lượng của mỏ không đạt tiêu chuẩn.