Những yêu cầu phổ biến khi xuất khẩu nông sản là gì?

Khi xuất khẩu nông sản, các yêu cầu phổ biến gồm: (1) kiểm dịch thực vật – lô hàng phải được kiểm tra, cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật theo yêu cầu của nước nhập khẩu, không mang sinh vật gây hại thuộc diện kiểm soát; (2) an toàn thực phẩm – dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, độc tố nấm mốc phải dưới giới hạn tối đa (MRL) của nước nhập khẩu; (3) mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói với nhiều mặt hàng trái cây tươi đi các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Úc, Nhật, Hàn; (4) truy xuất nguồn gốc; (5) chất lượng, bao bì, nhãn mác theo hợp đồng và quy định nước nhập khẩu; (6) giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) để hưởng ưu đãi thuế; và với một số thị trường là chứng nhận bền vững, hữu cơ, không gây mất rừng.

1. Kiểm dịch thực vật

• Nước nhập khẩu quy định danh sách sinh vật gây hại phải kiểm soát (sâu, bệnh, ruồi đục quả, tuyến trùng…).
• Một số mặt hàng phải xử lý trước khi xuất: chiếu xạ, xử lý hơi nước nóng, xông hơi, xử lý lạnh… tùy thị trường.
• Nhiều trái cây chỉ được xuất chính ngạch sau khi hai nước ký nghị định thư/ thỏa thuận kiểm dịch.
• Cơ quan kiểm dịch thực vật Việt Nam kiểm tra và cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật cho lô hàng.

2. Dư lượng và an toàn thực phẩm

• Mỗi nước có giới hạn dư lượng tối đa (MRL) riêng, nhiều thị trường như EU, Nhật rất nghiêm ngặt.
• Một số hoạt chất bị cấm ở nước nhập khẩu dù vẫn được dùng nơi khác.
• Cần dùng thuốc trong danh mục, đúng liều, đảm bảo thời gian cách ly, ghi nhật ký đầy đủ.
• Kiểm soát độc tố nấm mốc (aflatoxin, ochratoxin) với cà phê, hồ tiêu, điều qua phơi sấy, bảo quản đúng cách.

3. Mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói

• Vùng trồng phải đáp ứng điều kiện, được cấp mã số và được nước nhập khẩu chấp thuận.
• Cơ sở đóng gói cũng cần mã số theo yêu cầu: nhà xưởng bố trí một chiều, kiểm soát sinh vật gây hại, ghi chép theo mã lô.
• Phải duy trì điều kiện để không bị thu hồi, tạm dừng mã số.

4. Truy xuất nguồn gốc

• Lô hàng phải truy được về vùng trồng, cơ sở đóng gói, nhật ký sản xuất (xem truy xuất nguồn gốc nông sản là gì).

5. Chất lượng, bao bì, nhãn mác

• Đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng trong hợp đồng: kích cỡ, độ ẩm, tạp chất, tỷ lệ hạt lỗi…
• Bao bì, nhãn theo quy định nước nhập khẩu (ngôn ngữ, thông tin bắt buộc).

6. Giấy tờ thương mại

• Hợp đồng, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, vận đơn.
• Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) để hưởng thuế ưu đãi theo hiệp định thương mại.
• Kết quả kiểm nghiệm (nếu người mua yêu cầu).

7. Yêu cầu bền vững

• Một số thị trường, nhất là EU, yêu cầu chứng minh sản phẩm không gây mất rừng (cà phê, cao su, ca cao…) kèm dữ liệu vị trí vùng trồng.
• Chứng nhận Rainforest Alliance, 4C, Fairtrade, hữu cơ giúp tiếp cận khách hàng cao cấp.

Nông dân cần làm gì?

• Tuân thủ quy trình canh tác, dùng thuốc đúng danh mục, ghi nhật ký.
• Tham gia vùng trồng có mã số, hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu.
• Thu hoạch, sơ chế, bảo quản đúng yêu cầu chất lượng.

Câu hỏi thường gặp

Hộ nông dân có phải xin giấy kiểm dịch không? Thủ tục kiểm dịch thường do doanh nghiệp xuất khẩu thực hiện; nông dân cần sản xuất đúng yêu cầu vùng trồng và cung cấp hồ sơ khi được yêu cầu.

Vì sao hàng bị trả về? Thường do vượt dư lượng thuốc, phát hiện sinh vật gây hại, sai mã số vùng trồng/cơ sở đóng gói, hoặc không đúng chất lượng hợp đồng.

Yêu cầu các nước có giống nhau không? Không. Mỗi thị trường có quy định riêng và thay đổi theo thời gian; cần cập nhật thông tin từ cơ quan bảo vệ thực vật và doanh nghiệp xuất khẩu.

Thông tin mang tính tổng quan; bà con và doanh nghiệp nên cập nhật quy định mới nhất từ cơ quan kiểm dịch thực vật và thương vụ Việt Nam tại nước nhập khẩu.