Truy xuất nguồn gốc nông sản là gì?

Truy xuất nguồn gốc nông sản là khả năng theo dõi, xác định được sản phẩm đến từ đâu, do ai sản xuất, sản xuất thế nào và đã qua những khâu nào (trồng trọt, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, vận chuyển, phân phối).

Truy xuất nguồn gốc nông sản là khả năng theo dõi, xác định được sản phẩm đến từ đâu, do ai sản xuất, sản xuất thế nào và đã qua những khâu nào (trồng trọt, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, vận chuyển, phân phối). Thông thường, thông tin được lưu và gắn với sản phẩm qua mã lô, tem QR, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Để truy xuất được, người sản xuất cần lưu giữ: thông tin cơ sở và vùng trồng; giống; nhật ký canh tác (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tưới nước, ngày sử dụng); ngày thu hoạch, sản lượng theo lô; thông tin sơ chế, đóng gói; bên mua, ngày giao hàng; kết quả kiểm nghiệm (nếu có). Truy xuất nguồn gốc giúp tăng niềm tin người mua, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, siêu thị, và khoanh vùng nhanh khi có sự cố chất lượng.

Vì sao cần truy xuất nguồn gốc?

Yêu cầu bắt buộc với nhiều thị trường xuất khẩu, chuỗi siêu thị, sản phẩm có chứng nhận (VietGAP, hữu cơ…).
Tạo niềm tin cho người tiêu dùng, tăng giá trị sản phẩm.
Khoanh vùng, thu hồi đúng lô khi có vấn đề, không ảnh hưởng toàn bộ sản phẩm.
Quản lý sản xuất tốt hơn nhờ dữ liệu ghi chép.

Nguyên tắc "một bước trước – một bước sau"

Mỗi khâu trong chuỗi phải biết nhận hàng từ ai (một bước trước) và giao hàng cho ai (một bước sau). Khi tất cả các khâu đều lưu thông tin, sản phẩm có thể truy ngược về tận vườn.

Cần lưu giữ những thông tin gì?

1. Thông tin cơ sở sản xuất

Tên hộ, hợp tác xã, địa chỉ, người chịu trách nhiệm.
Mã số vùng trồng (nếu có), vị trí, diện tích lô.

2. Đầu vào

Giống: nguồn gốc, nơi mua, ngày trồng.
Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật: tên, nơi mua, số lượng.

3. Nhật ký canh tác

Ngày bón phân, loại và lượng phân.
Ngày phun thuốc, tên thuốc, liều lượng, thời gian cách ly.
Tưới nước, nguồn nước.
Sâu bệnh phát sinh, biện pháp xử lý.

4. Thu hoạch

Ngày thu hoạch, lô thu hoạch, sản lượng.
Người thu hoạch, dụng cụ, điều kiện bảo quản tạm.

5. Sơ chế, đóng gói

Cơ sở sơ chế, đóng gói (mã số nếu có), ngày đóng gói, mã lô.
Bao bì, nhãn.

6. Tiêu thụ

Người mua, ngày giao, số lượng theo lô.

7. Kiểm nghiệm, chứng nhận

Kết quả kiểm tra dư lượng, chứng nhận VietGAP, hữu cơ…

Hình thức truy xuất

Sổ ghi chép giấy: đơn giản, phù hợp hộ nhỏ, nhưng dễ thất lạc.
Nhật ký điện tử, phần mềm, ứng dụng: lưu trữ dễ, tạo tem QR.
Tem QR trên bao bì: người tiêu dùng quét để xem thông tin.
Hệ thống truy xuất của tỉnh, quốc gia (Cổng truy xuất nguồn gốc).

Bắt đầu từ đâu?

Ghi nhật ký canh tác đầy đủ, đều đặn.
Đánh mã lô khi thu hoạch, đóng gói.
Lưu chứng từ mua vật tư, bán hàng.
Tham gia hợp tác xã, chuỗi liên kết có hệ thống truy xuất.
Đăng ký tem truy xuất khi sản phẩm vào siêu thị, xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Hộ nhỏ có cần làm truy xuất nguồn gốc không? Không phải lúc nào cũng bắt buộc, nhưng ghi chép giúp bán vào kênh giá cao và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp thu mua.

Tem QR có phải là truy xuất nguồn gốc không? Tem QR chỉ là công cụ hiển thị; giá trị thật nằm ở dữ liệu được ghi chép trung thực phía sau.

Lưu hồ sơ trong bao lâu? Tùy yêu cầu của tiêu chuẩn chứng nhận và người mua; thường tối thiểu vài năm.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cơ quan quản lý chất lượng nông lâm thủy sản và cán bộ khuyến nông tại địa phương.