Nỗi niềm nơi thủ phủ sầu riêng: [Bài 1] Bình yên khu dân cư bị xáo trộn

**Nỗi lo trước cửa **

Những ngày cuối tháng 6, dọc các tuyến đường lớn qua các xã Cuôr Đăng, Ea Knuếc hay Krông Pắk của tỉnh Đắk Lắk, không khó để bắt gặp những khung thép vừa dựng, nền đất mới san gạt hoặc các công trình đang được hoàn thiện. Đó là sự chuẩn bị cho mùa thu hoạch sầu riêng sắp tới.

Thời điểm này, những vườn sầu riêng vẫn đang trong giai đoạn nuôi trái. Phải thêm khoảng hai tháng nữa, mùa thu hoạch mới thực sự bước vào cao điểm. Thế nhưng, với những người làm nghề thu mua, đây lại là khoảng thời gian chạy đua để chuẩn bị kho lạnh, điểm tập kết và bãi đỗ xe container... Ai cũng muốn sẵn sàng khi mùa vụ bắt đầu.

Không khí chuẩn bị ấy mang theo kỳ vọng về một vụ mùa thắng lợi, nhưng cũng gợi lại trong nhiều hộ dân ký ức về những mùa sầu riêng trước, khi cuộc sống thường ngày bị xáo trộn bởi dòng xe tải, xe container và hoạt động thu mua kéo dài từ sáng đến khuya.

Theo phản ánh của chị Nguyễn Thu Thảo, người dân tại thôn Tân Quảng, xã Ea Knuếc, cứ vào mùa thu hoạch, lượng xe tải và xe container tập trung về các điểm thu mua tăng đột biến. Các phương tiện lớn liên tục ra vào khiến việc đi lại của người dân ảnh hưởng ít nhiều. Đáng nói là tình trạng kho bãi tự phát "mọc lên như nấm sau mưa" khiến cho khu vực trở nên lộn xộn.

Cách đó không xa, chị Trần Thị Kim Oanh, người dân thôn Tân Thành, xã Ea Knuếc cũng chia sẻ nỗi lo tương tự. Theo chị Oanh, mỗi mùa sầu riêng là mỗi lần khu dân cư trở nên nhộn nhịp hơn thường ngày. Xe tải trọng cỡ lớn nối đuôi nhau, công nhân bốc xếp hàng hóa liên tục khiến việc sinh hoạt của nhiều gia đình bị ảnh hưởng. Có thời điểm, việc đưa con đi học hay sang đường cũng phải chờ đợi vì lượng phương tiện quá đông. Chị cho biết, điều người dân mong muốn không phải là hoạt động thu mua giảm đi, mà cần có sự tổ chức hợp lý để bảo đảm an toàn cho cộng đồng.

Những câu chuyện ấy phản ánh một thực tế: khi ngành sầu riêng phát triển mạnh, không chỉ diện tích trồng được mở rộng mà hệ thống thu mua, bảo quản và vận chuyển cũng phát triển rất nhanh. Và nơi chịu tác động đầu tiên chính là các khu dân cư nằm gần vùng trồng hoặc các tuyến giao thông thuận lợi.

Trao đổi với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Đắk Lắk cho biết, việc hình thành tự phát các kho, bãi đã gây ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về đất đai, trong đó có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Ngoài ra còn ảnh hưởng nhất định đến hệ thống giao thông nông thôn, môi trường và an ninh trật tự.

Cần nhịp sống bình yên

Anh Nguyễn Văn Đức, người dân xã Cuôr Đăng, tỉnh Đắk Lắk chia sẻ, điều khiến bà con trăn trở không chỉ là an toàn giao thông. Theo anh Đức, vào mùa cao điểm, nhiều kho bãi nằm ngay trong khu dân cư nhưng hoạt động đến tận khuya, tiếng động cơ, tiếng máy móc và tiếng công nhân làm việc kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ của người dân.

Bên cạnh đó, lượng người và phương tiện tập trung đông còn làm gia tăng nguy cơ mất an ninh trật tự. Anh Đức mong muốn các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp xây dựng và hoạt động kho bãi không đúng quy định, đồng thời quy hoạch các điểm thu mua, trung chuyển phù hợp để vừa đáp ứng nhu cầu phát triển ngành hàng sầu riêng, vừa bảo đảm môi trường sống của cộng đồng.

Trên địa bàn xã xã Cuôr Đăng, tính đến tháng 6/2026 có có 21 kho thu mua, trung chuyển nông sản, phần nhiều trong số đó là những trường hợp xây dựng không phép trên đất nông nghiệp. Chính quyền địa phương đã nhiều lần xử phạt nhưng tình trạng vẫn chưa được cải thiện. Vào cuối tháng 5, Chủ tịch UBND xã Cuôr Đăng đã ban hành quyết định thành lập tổ công tác nhằm kiểm tra, rà soát và xử lý vi phạm các công trình kho bãi, cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn xã.

Tình trạng kho, bãi sầu riêng tự phát đang khiến nhiều khu dân cư ở Đắk Lắk mất đi sự yên bình vốn có. Nhưng ở một góc nhìn khác, những nhà kho đang “mọc” lên cũng phản ánh nhu cầu rất lớn của hoạt động logistics phục vụ ngành hàng sầu riêng. Khi sản lượng tăng nhanh, doanh nghiệp và thương lái đều cần nơi tập kết, phân loại, bảo quản trước khi vận chuyển đi tiêu thụ hoặc xuất khẩu. Chính nhu cầu ấy khiến nhiều công trình được gấp rút xây dựng để đón mùa vụ, trong đó có không ít công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp.

Bởi vậy, câu chuyện đang diễn ra ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk không đơn thuần là chuyện những mái kho hay bãi đỗ xe container tự phát. Đó là bài toán dung hòa giữa sự phát triển của một ngành hàng tỷ đô với nhịp sống bình yên của những khu dân cư đã gắn bó nhiều năm với vùng đất này.

Người dân mong có thêm việc làm, có thêm cơ hội phát triển kinh tế từ trái sầu riêng. Nhưng họ cũng mong mỗi mùa vụ đến, con đường trước cửa nhà vẫn an toàn cho trẻ nhỏ, đêm xuống vẫn có những giấc ngủ trọn vẹn và sự phát triển ấy diễn ra trong một quy hoạch bài bản.