Nông dân làm chủ chuyển đổi nông nghiệp xanh

Được trang bị kiến thức, hiểu quy trình và nhìn thấy hiệu quả, nông dân sẽ chủ động thay đổi cách sản xuất, nâng chất lượng nông sản và giảm tác động đến môi trường.

Từ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều mùa vụ, người nông dân hôm nay đang tiếp cận thêm những kiến thức và phương thức sản xuất mới. Đó là cách sử dụng vật tư hợp lý hơn, ứng dụng khoa học công nghệ, tuân thủ quy trình và từng bước giảm tác động đến môi trường.

Nhưng tri thức chỉ thực sự có giá trị khi người nông dân có thể hiểu, áp dụng và biến nó thành hiệu quả trên chính đồng ruộng của mình. Khi ấy, họ không chỉ là người thực hiện một quy trình được hướng dẫn, mà từng bước trở thành người làm chủ quá trình chuyển đổi sản xuất.

PGS.TS ĐÀO THẾ ANH

Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam

Có thể nói là nông dân Việt Nam hiện nay đóng một vai trò rất là quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp, nông thôn cũng như là đảm bảo an ninh lương thực cho toàn xã hội. Nông dân cũng đang tích cực đóng góp vào việc chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, có trách nhiệm và bền vững theo Quyết định 300/QĐ-TTg năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ, ứng dụng khoa học công nghệ, nông nghiệp sinh thái nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ thông minh và chuyển đổi số.

Khi người nông dân được đặt ở vị trí trung tâm, câu hỏi quan trọng không chỉ là phải thay đổi như thế nào, mà thay đổi để được gì.

Thực tế từ Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải cho thấy, một quy trình mới chỉ thực sự đi vào đồng ruộng khi người nông dân hiểu mình phải làm gì, vì sao phải làm và được lợi gì từ sự thay đổi ấy.

Ông LÊ QUỐC THANH

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia

Quan trọng nhất đối với bà con là phải hiệu quả. Bà con phải thấy được hiệu quả, bà con phải thấy được những quyền lợi của bà con, thì cái giải pháp khi chúng ta đưa ra thì chúng ta phải luôn luôn xác định là các cái giải pháp này là phải nâng cao được hiệu quả sản xuất cho bà con. Thì chính các cái biện pháp trong quy trình canh tác chất lượng cao giảm phát thải chính là tạo ra cái đầu tiên là nâng cao hiệu quả sản xuất cho bà con.

Lợi ích tạo động lực để thay đổi. Nhưng khi đã lựa chọn một quy trình sản xuất mới, người nông dân cũng đồng thời nhận thêm trách nhiệm: tuân thủ quy trình, bảo vệ môi trường và tạo ra những sản phẩm an toàn hơn. Đó cũng là cách chuyển từ yêu cầu “phải giảm phát thải” sang một phương thức sản xuất mà người nông dân chủ động tham gia.

Ông LÊ QUỐC THANH

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia

Chúng ta luôn luôn phải đặt ra là chúng ta đang làm gì cho người sản xuất. Và bên cạnh đó thì nghĩa vụ và trách nhiệm của người nông dân phải là gì. Nếu như tôi mang lại quyền lợi cho người sản xuất, ví dụ như anh sản xuất theo quy trình của tôi thì bán được lợi nhuận tốt hơn, thì như vậy người ta mới có trách nhiệm gì? Chúng tôi đã mua với anh giá cao rồi thì trách nhiệm của anh là phải tham gia vào việc giảm phát thải, anh phải tham gia vào bảo vệ môi trường và anh tham gia vào tuân thủ các quy trình của từng loại sản phẩm

Từ đồng ruộng đến thị trường, hành trình nâng cao tri thức cho người nông dân vì thế không dừng lại ở việc chuyển giao một kỹ thuật hay một quy trình mới. Quan trọng hơn là giúp người sản xuất hiểu để lựa chọn, biết để áp dụng và đủ năng lực để làm chủ cách sản xuất của mình.

Đó cũng là lúc tri thức không chỉ được đưa đến đồng ruộng, mà trở thành năng lực của chính người nông dân trong quá trình chuyển đổi nông nghiệp xanh.