Phụ nữ Ia Khươl tự tin bước ra khỏi khuôn mẫu cũ

Xã Ia Khươl nằm ở phía tây bắc tỉnh Gia Lai, nơi sinh sống của nhiều dân tộc anh em, trong đó văn hóa Ba Na chiếm vị trí nổi bật, tạo nên những nét riêng trong đời sống cộng đồng. Bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, trước đây ở một số thôn, làng vẫn còn tồn tại những quan niệm cũ khiến vai trò của phụ nữ trong gia đình và cộng đồng chưa được phát huy đầy đủ. Tuy nhiên, với sự vào cuộc của chính quyền địa phương, những rào cản ấy đang từng bước được tháo gỡ.

Từ mặc cảm đến mạnh dạn khẳng định mình

Bà Dung, Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ia Khươl cho biết, trước đây tại một số thôn, làng vẫn còn những quan niệm mang tính định kiến giới. Phụ nữ ít có tiếng nói trong các cuộc họp làng, hiếm khi đảm nhận vị trí trưởng thôn, phó thôn. Trong một số hoạt động văn hóa cộng đồng như đánh cồng chiêng, sự tham gia của phụ nữ cũng còn hạn chế bởi đây vốn được xem là không gian dành nhiều hơn cho nam giới.

Những quan niệm ấy khiến không ít phụ nữ lớn lên với tâm lý e ngại, tự ti. Nhiều chị em cho rằng mình “không bằng” nam giới nên ngại bày tỏ ý kiến, ít tham gia các hoạt động chung và chưa mạnh dạn thể hiện khả năng của bản thân.

Ngay trong đời sống gia đình, tiếng nói của phụ nữ cũng từng bị hạn chế. Có trường hợp chị em ít được tham gia bàn bạc những quyết định quan trọng, thậm chí có người bị bạo lực nhưng chọn cách im lặng chịu đựng vì sợ ảnh hưởng đến gia đình, ngại chuyện bị đưa ra trước cộng đồng hoặc chưa biết tìm đến đâu để được hỗ trợ.

Từ thực tế đó, thời gian qua, xã Ia Khươl chú trọng công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới. Cán bộ địa phương trực tiếp đến các thôn, làng gặp gỡ, trò chuyện với phụ nữ về quyền lợi, vai trò và tiếng nói của họ trong gia đình cũng như cộng đồng.

Những cuộc gặp gỡ gần gũi không chỉ giúp chị em có thêm thông tin mà còn tạo cơ hội để họ chia sẻ tâm tư, những khó khăn trong cuộc sống. Qua đó, nhiều phụ nữ dần nhận ra rằng mình có quyền được lên tiếng, được tham gia và được tôn trọng.

Sự thay đổi ấy ngày càng thể hiện rõ trong đời sống cộng đồng. Các lớp truyền dạy cồng chiêng dành cho phụ nữ được tổ chức, tạo điều kiện để chị em tham gia vào hoạt động văn hóa truyền thống. Từ chỗ còn e ngại, nhiều phụ nữ đã mạnh dạn tập luyện, biểu diễn tại nhà rông và cùng truyền dạy cho thế hệ trẻ.

“Việc phụ nữ tham gia các hoạt động văn hóa không chỉ góp phần gìn giữ những giá trị truyền thống mà còn mở thêm không gian để chị em giao lưu, thể hiện khả năng và tìm thấy sự tự tin”, bà Dung nói và cho biết, quan niệm về vai trò của phụ nữ cũng đang dần thay đổi ở cơ sở. Nếu trước đây các vị trí như trưởng thôn, phó thôn phần lớn do nam giới đảm nhận thì nay, những phụ nữ có năng lực, có uy tín và được người dân tín nhiệm có thể tham gia ứng cử, đảm nhận công việc chung của thôn, làng.

Trong gia đình, phụ nữ cũng chủ động hơn trong việc tham gia các cuộc họp, đóng góp ý kiến, bàn bạc những công việc quan trọng và tham gia tổ chức các nghi lễ. Từ vị trí từng khá “kín tiếng”, nhiều chị em nay đã mạnh dạn hơn trong việc đưa ra quan điểm và thể hiện vai trò của mình.

Biết bảo vệ mình, cộng đồng cùng thay đổi

Một trong những chuyển biến đáng ghi nhận ở xã Ia Khươl là nhận thức của phụ nữ về phòng, chống bạo lực gia đình. Trước đây, không ít trường hợp phụ nữ bị bạo lực nhưng chỉ biết âm thầm chịu đựng. Tâm lý sợ xấu hổ, lo ảnh hưởng đến gia đình, cùng với việc thiếu thông tin về quyền được bảo vệ khiến họ không dám lên tiếng.

Nhờ công tác tuyên truyền pháp luật và sự vào cuộc của chính quyền, Hội Phụ nữ, lực lượng công an cùng những người có uy tín trong cộng đồng, phụ nữ đã biết tìm đến những địa chỉ có thể hỗ trợ khi quyền lợi và sự an toàn của mình bị xâm phạm.

Câu chuyện của chị R.C.K. (làng Kon Pơ Lang) là một trường hợp như vậy. Trước đây, chị thường xuyên bị chồng đánh nhưng chỉ biết im lặng chịu đựng vì mặc cảm và sợ ảnh hưởng đến gia đình. Sau khi được cán bộ địa phương tuyên truyền, động viên và kết nối hỗ trợ, chị đã chủ động gọi điện cho cán bộ xã và lực lượng công an để can thiệp. Sự vào cuộc kịp thời đã giúp chị có thêm điểm tựa để bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của bản thân. Từ đó đến nay, chị R.C.K. không còn bị chồng đánh thêm lần nào.

Theo bà Dung, chuyển biến ở Ia Khươl không phải phép màu xuất hiện trong một đêm mà là thành quả của công tác truyền thông bền bỉ trong thời gian dài. Từ các lớp nâng cao năng lực cho phụ nữ, chính sách hỗ trợ của chính quyền và quan trọng nhất của chính những phụ nữ dám bước ra khỏi khuôn khổ cũ. Khi phụ nữ được trao cơ hội học cồng chiêng, tham gia hội nghị, ứng cử vào các chức danh lãnh đạo, hay dám cất tiếng nói bảo vệ mình thì cả cộng đồng hưởng lợi.

“Việc tuyên truyền, xóa bỏ các định kiến và khuôn mẫu giới, xây dựng môi trường sống an toàn cho phụ nữ đã góp phần nâng cao thực chất nhận thức, vị thế của phụ nữ, trẻ em gái; đồng thời hình thành tư duy chủ động, giúp phụ nữ tự bảo vệ mình và tham gia tích cực vào đời sống xã hội”, bà Dung chia sẻ.