Phụ nữ nông thôn Ấn Độ đi làm nhiều hơn nhưng vẫn khó thoát nghèo

Việc làm tăng, chất lượng chưa cải thiện

Theo số liệu chính thức, tỷ lệ phụ nữ nông thôn Ấn Độ tham gia lực lượng lao động đạt 40% vào tháng 9/2026, tăng từ mức 24,6% năm 2017. Trong khi đó, tỷ lệ này ở khu vực thành thị vẫn duy trì quanh mức 25%. Dù những con số trên cho thấy chuyển biến tích cực, các chuyên gia kinh tế cảnh báo không nên đồng nhất tỷ lệ tham gia lao động tăng với sự cải thiện về cơ hội việc làm.

Trên thực tế, áp lực trong sản xuất nông nghiệp, thu nhập gia đình thấp và chi phí sinh hoạt tăng đang buộc nhiều phụ nữ nông thôn tìm việc để bù đắp những thiếu hụt tài chính. Phần lớn công việc họ có thể tiếp cận lại có thu nhập thấp, thiếu ổn định hoặc không được trả công.

Tỷ lệ thất nghiệp của phụ nữ nông thôn hiện ở mức khoảng 3,9%, thấp hơn mức 9,2% tại khu vực thành thị. Tuy nhiên, nhiều người vẫn phải làm việc trên trang trại gia đình hoặc kinh doanh nhỏ lẻ để duy trì sinh kế.

Nghiên cứu của Oxfam công bố tháng 10/2026 cho thấy tỷ lệ phụ nữ nông thôn tự làm chủ tăng từ 57% năm 2017 lên 73%. Đáng chú ý, khoảng 59% trong số này là lao động phụ giúp không hưởng lương trong các cơ sở kinh doanh của gia đình.

Bà Sona Mitra, chuyên gia kinh tế trưởng tại Trung tâm Nghiên cứu Sáng kiến thúc đẩy bình đẳng giới (Initiative for What Works to Advance Gender Equality), nhận định nhiều phụ nữ đang phải làm việc để bảo đảm gia đình không rơi vào cảnh thiếu ăn. Phần lớn công việc họ đảm nhận là bán thời gian, thực hiện tại nhà, bởi cơ hội việc làm bên ngoài còn hạn chế và trách nhiệm chăm sóc gia đình khiến họ khó đi làm xa.

Khoảng cách thu nhập giữa nam và nữ vẫn rất lớn.Trong các công việc hưởng lương, thu nhập của phụ nữ chỉ bằng 65-70% so với nam giới. Chênh lệch còn lớn hơn ở nhóm lao động tự làm chủ, khi phụ nữ chỉ kiếm được khoảng 37% thu nhập của nam giới.

Những sinh kế mới chưa đủ bền vững

Một số chính sách hỗ trợ của chính phủ, như cho vay không cần tài sản thế chấp và thúc đẩy các mô hình kinh doanh phi nông nghiệp, đã giúp phụ nữ có thêm cơ hội tạo thu nhập.

Divya Kumari, 29 tuổi, sống tại bang Madhya Pradesh, mở một cửa hàng bán cau và thuốc lá cách đây hai năm nhờ khoản vay ưu đãi 100.000 rupee của chính quyền bang. Gần đây, cô mở rộng kinh doanh thêm mặt hàng trà và dịch vụ nạp tiền điện thoại.

Tuy nhiên, cửa hàng chỉ mang lại khoản lãi khoảng 200 rupee mỗi ngày, không đủ trang trải chi phí y tế, đi lại và thực phẩm. “Cửa hàng là nguồn sinh kế, nhưng tôi vẫn giậm chân tại chỗ. Hầu như tất cả số tiền kiếm được đều phải chi tiêu hết”, Divya chia sẻ.

Ngay cả những công việc thuộc nền kinh tế nền tảng, vốn được kỳ vọng mang lại sự linh hoạt, cũng chưa giúp phụ nữ thoát khỏi tình trạng thu nhập bấp bênh. Phụ nữ hiện chiếm khoảng một phần tư lực lượng lao động trong lĩnh vực này tại Ấn Độ, nhưng chủ yếu làm các công việc thu nhập thấp như chăm sóc, làm đẹp, dọn dẹp và dịch vụ tại nhà.

Rakhi (tên nhân vật đã được thay đổi), 35 tuổi, nhận các dịch vụ tỉa lông mày và massage đầu tại nhà khách hàng ở ngoại ô New Delhi thông qua một ứng dụng làm đẹp. Công việc giúp cô chủ động thời gian chăm sóc hai con gái, nhưng thu nhập không khá hơn nhiều so với khi làm thuê trong nông nghiệp.

Sau sáu tháng, Rakhi phải đối mặt với những khách hàng có hành vi thiếu tôn trọng, hệ thống đánh giá thiếu ổn định và các khoản khấu trừ thu nhập không được thông báo rõ ràng. Dù vậy, cô vẫn không thể nghỉ việc vì gia đình còn nhiều khoản phải chi trả.

Tỷ lệ phụ nữ tham gia lao động tăng là tín hiệu đáng ghi nhận. Tuy nhiên, để sự thay đổi này thực sự cải thiện đời sống, Ấn Độ cần tạo thêm việc làm ổn định, bảo đảm thu nhập công bằng và mở rộng cơ hội để phụ nữ tham gia thị trường lao động mà không phải đánh đổi quyền lợi, sự an toàn hay trách nhiệm gia đình.