Sầu riêng Việt rộng đường hướng tới mốc 5 tỷ USD - Tạp chí Kinh tế chứng khoán Việt Nam

Sầu riêng Việt có thêm cửa vào thị trường 1,4 tỷ dân

Sầu riêng Việt Nam vừa đón thêm tín hiệu tích cực trên hành trình đa dạng hóa thị trường xuất khẩu khi Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sản phẩm tươi từ Việt Nam.

Thông tin từ Đại sứ quán Ấn Độ tại Hà Nội cho biết, Chính phủ nước này đã ban hành Lệnh Kiểm dịch thực vật sửa đổi lần thứ 5 năm 2026. Theo quy định mới, Việt Nam được bổ sung vào danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu sầu riêng tươi vào thị trường Ấn Độ.

Đáng chú ý, phía Ấn Độ không yêu cầu khai báo kiểm dịch thực vật bổ sung trên giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, đồng thời không đưa ra điều kiện nhập khẩu đặc biệt đối với sầu riêng tươi Việt Nam. Quy định này được kỳ vọng tạo thuận lợi để doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận thị trường và triển khai những lô hàng đầu tiên.

Việc mở thêm cánh cửa vào một quốc gia hơn 1,4 tỷ dân có ý nghĩa đáng kể trong bối cảnh ngành sầu riêng Việt Nam đang tìm cách đa dạng hóa đầu ra, giảm mức độ phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Trao đổi với Tiền Phong, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, đánh giá Ấn Độ là thị trường giàu tiềm năng nhờ quy mô dân số lớn, tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng và nhu cầu đối với nông sản, thực phẩm nhập khẩu chất lượng cao gia tăng.

Tuy nhiên, quy mô dân số lớn không đồng nghĩa sầu riêng Việt Nam có thể ngay lập tức tạo ra doanh số lớn. Đây vẫn là loại trái cây tương đối mới đối với phần đông người tiêu dùng Ấn Độ.

Trong giai đoạn đầu, sầu riêng được dự báo chủ yếu tiếp cận nhóm khách hàng tại các đô thị lớn, hệ thống bán lẻ cao cấp, cửa hàng chuyên kinh doanh trái cây nhập khẩu, nhà hàng, khách sạn và các nền tảng thương mại điện tử.

Do đó, doanh nghiệp Việt cần nghiên cứu kỹ thị hiếu, sức mua, giống sầu riêng được ưa chuộng, quy cách đóng gói cũng như mức giá phù hợp với từng phân khúc.

Logistics cũng là một trong những bài toán đáng chú ý. Khoảng cách vận chuyển tới Ấn Độ xa hơn so với Trung Quốc, trong khi sầu riêng tươi có thời gian bảo quản tương đối hạn chế và yêu cầu chặt chẽ về độ chín khi đến tay người tiêu dùng.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ, vận tải hàng không có thể là phương án phù hợp đối với những lô sầu riêng tươi đầu tiên. Về lâu dài, đường biển có lợi thế về chi phí nhưng đòi hỏi doanh nghiệp làm chủ công nghệ bảo quản và xử lý sau thu hoạch.

Ngoài trái tươi, sầu riêng đông lạnh, tách múi và các sản phẩm chế biến sâu được đánh giá có nhiều dư địa hơn để mở rộng quy mô tại Ấn Độ. Hướng đi này vừa kéo dài thời gian bảo quản, vừa giảm áp lực logistics và giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường trên phạm vi rộng hơn.

Cơ hội hướng tới kim ngạch 4,5-5 tỷ USD mỗi năm

Cánh cửa Ấn Độ mở ra đúng thời điểm ngành sầu riêng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển nhanh cả về diện tích lẫn sản lượng.

Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sầu riêng là một trong những ngành hàng phát triển nhanh nhất của lĩnh vực trồng trọt trong khoảng một thập kỷ qua, đặc biệt trong 5 năm gần đây.

Giai đoạn 2020-2025, diện tích sầu riêng của Việt Nam tăng gần gấp ba lần, đạt khoảng 195.000 ha vào cuối năm 2025. Sản lượng cũng tăng rất nhanh, từ khoảng 600.000 tấn năm 2020 lên 1,8 triệu tấn năm 2025 và dự kiến vượt 2 triệu tấn trong năm 2026.

Quy mô nguồn cung ngày càng lớn đặt ra yêu cầu phải mở rộng thị trường tương ứng. Nếu đầu ra không theo kịp tốc độ tăng sản lượng, áp lực tiêu thụ trong những giai đoạn chính vụ có thể gia tăng.

Bởi vậy, ngoài thị trường Trung Quốc, việc tiếp cận thêm Ấn Độ và thúc đẩy xuất khẩu sang Bắc Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông cùng những khu vực tiềm năng khác được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho ngành hàng tỷ USD này.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, nếu kiểm soát tốt vấn đề an toàn thực phẩm, chuẩn hóa mã số vùng trồng và tổ chức lại chuỗi sản xuất, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Việt Nam có thể ổn định ở mức 4,5-5 tỷ USD mỗi năm.

Để tiến tới quy mô này, hoạt động sản xuất cũng cần thay đổi tương ứng. Sau giai đoạn diện tích tăng nhanh, trọng tâm của ngành sầu riêng cần dịch chuyển từ mở rộng vùng trồng sang nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Mở thị trường mới nhưng chất lượng mới là chìa khóa

Việc Ấn Độ mở cửa mới chỉ là bước đầu. Khả năng biến thị trường hơn 1,4 tỷ dân thành đầu ra lớn và bền vững phụ thuộc vào năng lực của doanh nghiệp cũng như toàn bộ chuỗi sản xuất trong nước.

Theo định hướng của ngành nông nghiệp, thay vì phát triển hoạt động thu mua nhỏ lẻ, chuỗi sầu riêng cần từng bước hình thành liên kết trực tiếp giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, vùng trồng, cơ sở đóng gói và hệ thống kho lạnh.

Cách tổ chức này không chỉ giúp kiểm soát chất lượng từ vùng nguyên liệu mà còn tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng nhất sản phẩm và giảm rủi ro khi thị trường nhập khẩu thay đổi tiêu chuẩn.

Đối với thị trường Ấn Độ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan chức năng của nước này, Bộ Công Thương và các đơn vị liên quan để hướng dẫn doanh nghiệp triển khai xuất khẩu, đồng thời xử lý những vướng mắc phát sinh.

Ở góc độ thị trường, sầu riêng đông lạnh và chế biến sâu cũng có thể trở thành hướng đi quan trọng. Không chỉ Ấn Độ, các sản phẩm này còn có cơ hội mở rộng tại Bắc Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Đông, qua đó giảm áp lực tiêu thụ trái tươi trong mùa thu hoạch rộ.

Với sản lượng dự kiến vượt 2 triệu tấn, bài toán của sầu riêng Việt Nam trong giai đoạn tới vì vậy không còn đơn thuần là trồng thêm bao nhiêu mà là bán vào những thị trường nào, với chất lượng và giá trị ra sao.

Việc Ấn Độ chính thức mở cửa tạo thêm một mắt xích quan trọng trong quá trình đa dạng hóa thị trường. Nếu tận dụng tốt cơ hội này cùng với việc chuẩn hóa sản xuất, logistics và chế biến sâu, mục tiêu đưa xuất khẩu sầu riêng tiến tới quy mô 4,5-5 tỷ USD mỗi năm sẽ có thêm cơ sở để hiện thực hóa.