Sâu sát cơ sở, không để sót đối tượng thụ hưởng chuẩn nghèo mới

Nhằm đánh giá đúng kết quả giảm nghèo bền vững và bảo đảm công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 được thực hiện chính xác, công khai, phản ánh thực chất chất lượng cuộc sống của người dân, Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long đã tổ chức kiểm tra, giám sát trên địa bàn toàn tỉnh.

Theo lịch, tỉnh tổ chức hai đợt kiểm tra trực tiếp tại 16 xã, phường. Đợt 1 diễn ra từ ngày 15-20/10, tại 6 địa phương gồm Ngãi Tứ, Đông Thành, Thạnh Trị, Thạnh Phước, Long Đức và Bình Phú.

Đợt 2 dự kiến tổ chức từ ngày 20-25/11, với 5 đoàn công tác kiểm tra tại 10 xã, phường gồm Vĩnh Thành, Bến Tre, Thạnh Phú, Đại Điền, Trường Long Hòa, Ngũ Lạc, Hiếu Thành, Hòa Bình, Tam Ngãi và Vĩnh Xuân. Các địa phương còn lại tự tổ chức kiểm tra, rà soát và gửi báo cáo về Sở theo quy định.

Tại các điểm giám sát, đoàn công tác tập trung đánh giá quy trình rà soát, kiểm tra hồ sơ, thẩm định trực tiếp một số phiếu rà soát, đồng thời khảo sát ngẫu nhiên từ 3-5 hộ dân để kịp thời tháo gỡ khó khăn về mặt nghiệp vụ ở cơ sở, bảo đảm xác định đúng đối tượng thụ hưởng chính sách.

Chiều 15/10, đoàn công tác làm việc tại xã Ngãi Tứ. Theo báo cáo của UBND xã, địa bàn hiện có 9.980 hộ với 48.795 nhân khẩu, trong đó hộ dân tộc thiểu số là 1.673 hộ, 6.631 nhân khẩu.

Trước khi rà soát theo chuẩn nghèo giai đoạn 2022-2025, xã có 108 hộ nghèo, tỷ lệ 1,08%, và 261 hộ cận nghèo, tỷ lệ 2,62%. Sau khi áp dụng chuẩn nghèo mới cho giai đoạn tiếp theo, số hộ nghèo được xác định còn 105 hộ, tỷ lệ 1,05%, với 251 nhân khẩu. Trong đó, có 27 hộ giảm so với trước rà soát, gồm 10 hộ thoát nghèo, 3 hộ có người mất, 7 hộ chuyển sang hộ bình thường và 17 hộ chuyển sang diện cận nghèo. Ngược lại, có 24 hộ tăng mới, trong đó 23 hộ từ cận nghèo chuyển sang hộ nghèo và 1 hộ phát sinh hoàn toàn mới.

Số hộ cận nghèo sau rà soát là 213 hộ, tỷ lệ 2,13%, với 765 nhân khẩu, giảm 65 hộ so với trước đó, trong đó 42 hộ thoát cận nghèo và 23 hộ chuyển sang diện nghèo. Ở chiều ngược lại, có 17 hộ từ diện nghèo chuyển sang cận nghèo.

Theo UBND xã, nguyên nhân chủ yếu khiến số liệu biến động là do chuẩn nghèo giai đoạn mới được nâng lên đáng kể so với trước, cùng với yêu cầu về số chỉ tiêu thiếu hụt chặt chẽ hơn. Nhiều hộ gặp khó khăn trong phát triển kinh tế, thu nhập không ổn định, thiếu việc làm, thiếu vốn sản xuất, hoặc có người già yếu, bệnh tật không còn khả năng lao động, phát sinh chi phí khám, chữa bệnh, khiến mức sống không còn bảo đảm tiêu chí hộ cận nghèo như trước.

Bên cạnh nghe báo cáo trên bàn giấy, đoàn công tác đi thực tế tại một số hộ dân ở ấp Mỹ An. Tại nhà ông Nguyễn Văn Tý, hộ cận nghèo, đoàn ghi nhận phần mái che chưa bảo đảm theo tiêu chí mới. Cả hai vợ chồng ông đều mắc bệnh gan, người chồng thêm biểu hiện tâm thần, phải uống thuốc hằng tháng, không có việc làm. Gia đình có 3 người con, một con trai là lao động chính, hai con gái đã nghỉ học, trong đó một người cũng có biểu hiện tâm thần, bỏ học giữa chừng.

“Nhà không có vật dụng gì quý giá, ba mẹ con ngủ ngoài mái hiên, tối nhiều khi ổng không bình tĩnh nên ngủ một mình trong nhà”, vợ ông Tý chia sẻ với đoàn.

Qua thực tế hoàn cảnh, đoàn công tác đề nghị cán bộ chuyên môn của xã rà soát, bổ sung hộ ông Tý vào diện hộ nghèo để gia đình có thêm điều kiện tiếp cận các chính sách hỗ trợ kịp thời.

Một hoàn cảnh khác cũng khiến đoàn công tác trăn trở là gia đình ông Nguyễn Văn Lên, hiện thuộc diện hộ cận nghèo.

Căn nhà tuy kiên cố, nhưng cả hai vợ chồng ông đều đã lớn tuổi, bệnh nằm một chỗ, trong đó bà mắc bệnh Parkinson, tay chân run, không còn khả năng đi lại. Ông bà sống cùng người con trai út, nhưng người con này có biểu hiện tâm thần, lúc tỉnh táo lúc không, thường xuyên đi khỏi nhà rồi tự trở về. Cuộc sống hằng ngày của hai ông bà, từ cơm nước đến chăm sóc khi trái gió trở trời, phần lớn đều nhờ bà con hàng xóm chung quanh qua lại phụ giúp.

Nhận thấy hoàn cảnh gia đình không còn phù hợp với tiêu chí hộ cận nghèo hiện tại do phát sinh nhiều thiếu hụt nghiêm trọng, đoàn công tác đã trực tiếp đề xuất xã xem xét, chuyển hộ ông Lên từ diện cận nghèo sang diện hộ nghèo, nhằm giúp gia đình được tiếp cận đầy đủ và thiết thực hơn các chính sách an sinh xã hội.

Qua kiểm tra hồ sơ và thực tế địa bàn, bà Tô Thị Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng Vĩnh Long, đã tận tình hướng dẫn cơ sở rà soát kỹ lại một số khâu kỹ thuật chấm phiếu. Nhất là việc phân loại, đối chiếu các trường hợp phát sinh mới giữa chuẩn cũ và chuẩn mới, bảo đảm các tiêu chí chấm điểm phản ánh sát nhất đời sống từng gia đình, tránh nhầm lẫn ở quy trình nghiệp vụ.

Bà Tô Thị Bình nhấn mạnh: “Mục đích chính của đoàn công tác khi về làm việc tại địa phương là nắm bắt tình hình thực tế, xem việc triển khai rà soát ở cơ sở có khó khăn, vướng mắc gì không, nhất là khi năm nay áp dụng chuẩn mới với một số khâu kỹ thuật, quy trình chấm phiếu có thay đổi so với trước. Tinh thần không phải là kiểm tra, giám sát nặng nề hay mang tính hình thức, mà để kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn cho địa phương, không để sót một hoàn cảnh khó khăn nào trong quá trình rà soát”.