Số hóa truy xuất, nâng chuẩn sầu riêng xuất khẩu

Đây là nhận định của ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, tại Chương trình “Gặp gỡ, giao thương, kết nối hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026”.

Theo ông, Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ sầu riêng chủ lực, chiếm khoảng 70% tổng sản lượng sầu riêng Đắk Lắk. Địa phương có 280 vùng trồng với khoảng 7.500 ha và 41 cơ sở đóng gói quả tươi đã được phê duyệt mã số xuất khẩu. Tuy nhiên, diện tích được cấp mã số mới đáp ứng khoảng 17-28% diện tích sầu riêng cho thu hoạch; 253 mã số vùng trồng với khoảng 6.532 ha cùng 92 cơ sở đóng gói đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt.

Trước tình hình đó, Đắk Lắk đã triển khai chương trình "30 ngày đêm" để số hóa toàn bộ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói (bao gồm cả các mã đã được cấp và mã đang chờ cấp). Về phía Hiệp hội, Ban Công nghệ thông tin đang hỗ trợ các hợp tác xã, địa phương triển khai nhật ký sản xuất trên diện tích hàng nghìn ha và đang tiếp tục mở rộng. Đồng thời, Hiệp hội nhanh chóng ứng dụng phần mềm truy xuất, kết nối với Cổng truy xuất nguồn gốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Để đẩy nhanh quá trình số hóa, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk cho rằng, các hợp tác xã cần chủ động bố trí nhân sự có năng lực công nghệ để tiếp nhận và vận hành hệ thống. "Hiệp hội có thể hỗ trợ triển khai ban đầu, nhưng hợp tác xã phải tự hoạt động, cập nhật dữ liệu và duy trì hệ thống sau đó. Khi được vận hành đồng bộ, dữ liệu sản xuất có thể kết nối với cơ quan quản lý địa phương, cũng như liên kết từ nhật ký sản xuất của hợp tác xã đến từng lô hàng và cơ sở đóng gói, nhà máy của doanh nghiệp xuất khẩu. Qua đó, quá trình kiểm soát và truy xuất nguồn gốc được thực hiện xuyên suốt chuỗi", ông cho biết.

Bên cạnh hỗ trợ công nghệ, Hiệp hội kết nối, chia sẻ thông tin và hỗ trợ các hợp tác xã kiến nghị những vấn đề vượt quá thẩm quyền lên chính quyền các cấp. Nhờ vậy, các đơn vị có thể tháo gỡ vướng mắc nhanh hơn, đồng thời nâng cao năng lực đáp ứng các yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Đối với hoạt động kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc, ông Trung cho rằng cần mở rộng hợp tác từ thu mua sầu riêng sang đầu tư, công nghệ và hạ tầng logistics. Hiệp hội sẵn sàng làm cầu nối giữa doanh nghiệp Trung Quốc với chính quyền địa phương, hỗ trợ các nhà đầu tư tìm hiểu môi trường hợp tác và triển khai hoạt động tại Đắk Lắk.

“Chúng tôi mong muốn các doanh nghiệp Trung Quốc đến Đắk Lắk không chỉ để mua bán sầu riêng mà còn có thể tìm kiếm cơ hội đầu tư, hợp tác công nghệ, logistics và các lĩnh vực liên quan”, ông nhấn mạnh.

Chiến dịch cao điểm “30 ngày đêm” số hóa mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói sầu riêng được Đắk Lắk triển khai từ ngày 7/8-7/9/2026, với 3 giai đoạn chính. Trong 5 ngày đầu sẽ thiết lập, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật; từ ngày thứ 6 đến ngày thứ 25 tập trung thu thập, số hóa dữ liệu thực địa; 5 ngày cuối thực hiện đấu nối với hệ thống quốc gia, nghiệm thu và tổng kết kết quả.

Mục tiêu là 100% dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được chuẩn hóa, cập nhật và kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc, qua đó nâng cao khả năng quản lý, minh bạch vùng nguyên liệu, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu và hạn chế nguy cơ bị cảnh báo, tạm dừng hoặc thu hồi mã số.