Tìm lời giải tăng trưởng cho các ngành hàng nông sản tỷ USD phía Nam

Ngày 2/11/2026, tại thành phố Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam”.

Hội nghị do Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an đồng chủ trì.

Tiếp nối Hội nghị khu vực phía Bắc tổ chức ngày 27/10 tại Hà Nội, Hội nghị phía Nam tập trung nhận diện những tiềm năng, lợi thế và dư địa tăng trưởng của các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn, đồng thời tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn về công nghệ, thể chế, nguồn lực và liên kết thị trường.

Điểm nhấn của Hội nghị là tiếp cận khoa học, công nghệ từ những bài toán thực tiễn của từng ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp, hướng tới chuyển kết quả nghiên cứu thành năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Khơi thông dư địa tăng trưởng từ các ngành hàng chủ lực

Khu vực phía Nam giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản của cả nước, với những vùng nguyên liệu lớn về lúa gạo, cây ăn quả, cà phê, hồ tiêu, chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp.

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất lúa gạo, trái cây, tôm và cá tra chủ lực. Đông Nam Bộ có lợi thế về phát triển chăn nuôi công nghiệp, công nghệ sinh học, chế biến thực phẩm và logistics. Trong khi đó, Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về cây công nghiệp, cây ăn quả xuất khẩu, lâm nghiệp, nuôi biển và phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến sâu.

Tuy nhiên, lợi thế về quy mô sản xuất chưa đồng nghĩa với giá trị gia tăng cao. Nhiều ngành hàng còn đối mặt với tình trạng chi phí đầu vào lớn, công nghệ sau thu hoạch hạn chế, liên kết sản xuất thiếu bền vững và khả năng làm chủ giống, công nghệ chiến lược chưa đáp ứng yêu cầu.

Cùng với đó, biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn và những yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải đang đặt ra sức ép phải đổi mới phương thức sản xuất.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị sẽ tập trung phân tích những điểm nghẽn có tính hệ thống, xác định công nghệ cần ưu tiên và lựa chọn các giải pháp có khả năng tạo chuyển biến trực tiếp đối với tăng trưởng.

Theo chương trình dự kiến, báo cáo trung tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ đánh giá thực trạng, nhận diện các điểm nghẽn và đề xuất giải pháp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại khu vực phía Nam.

Các địa phương sẽ tập trung làm rõ những bài toán cụ thể gắn với lợi thế sản xuất và ngành hàng chủ lực.

Thành phố Cần Thơ dự kiến chia sẻ về ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong phát triển nông nghiệp; tỉnh Tây Ninh tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao đối với sắn, mía, chuối; Đồng Nai đề cập phát triển chăn nuôi lợn và gia cầm theo hướng công nghiệp, hiện đại.

Đồng Tháp sẽ phân tích giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi cá tra xuất khẩu, trong khi Cà Mau tập trung vào phát triển chuỗi ngành hàng tôm.

Các tài liệu tham luận cũng làm rõ tiềm năng phát triển cà phê, sầu riêng, lúa gạo, nuôi biển và nhiều sản phẩm có lợi thế của khu vực phía Nam.

Thông qua các tham luận, Hội nghị hướng tới xác định những nhiệm vụ khoa học, công nghệ có khả năng giải quyết đồng thời các vấn đề về giống, năng suất, chất lượng, chi phí sản xuất, chế biến và thị trường.

Đây cũng là cơ sở để tăng cường liên kết giữa các địa phương, phát huy vai trò của các vùng nguyên liệu và hình thành những chuỗi giá trị có năng lực cạnh tranh cao hơn.

Doanh nghiệp dẫn dắt, khoa học công nghệ tạo giá trị tăng trưởng

Một nội dung quan trọng của Hội nghị là phát huy vai trò doanh nghiệp trong nghiên cứu, tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả khoa học, công nghệ.

Thay vì chỉ đánh giá số lượng đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu hoặc mô hình thử nghiệm, Hội nghị hướng tới xác định hiệu quả thực tế của công nghệ đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo chương trình dự kiến, các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực nông nghiệp sẽ tham gia chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ, tổ chức sản xuất theo chuỗi và phát triển thị trường.

Công ty Cổ phần Nông nghiệp U&I (UniFarm) dự kiến trình bày vai trò của khoa học, công nghệ và liên kết chuỗi trong phát triển ngành hàng rau quả. Tập đoàn Việt Úc tập trung vào nghiên cứu, phát triển giống tôm và cá tra.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, GreenFeed, BAF và THACO AGRI sẽ chia sẻ các giải pháp ứng dụng công nghệ, quản trị sản xuất và tổ chức chuỗi chăn nuôi hiện đại. Công ty Vĩnh Hoàn đề cập việc nâng cao giá trị ngành hàng cá tra xuất khẩu.

Đặc biệt, Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long sẽ trình bày về ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống lúa, một trong những lĩnh vực có vai trò quyết định đối với năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng biến đổi khí hậu của vùng.

Sự tham gia của các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và địa phương nhằm tăng cường kết nối giữa nhu cầu thị trường với hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ.

Qua đó, từng bước khắc phục tình trạng kết quả nghiên cứu chưa được ứng dụng rộng rãi, thiếu doanh nghiệp tiếp nhận hoặc chưa hình thành được chuỗi sản xuất đủ lớn để phát huy hiệu quả.

Bên cạnh các tham luận chuyên ngành, Hội nghị dự kiến có ý kiến đóng góp của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và Bộ Công an về những giải pháp thúc đẩy nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp quốc gia, kết nối thị trường, huy động nguồn lực và tháo gỡ các vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Định hướng xuyên suốt là lựa chọn những bài toán công nghệ xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, xác định rõ chủ thể thực hiện, đơn vị tiếp nhận, nguồn lực và sản phẩm đầu ra.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2026-2030, ngành Nông nghiệp sẽ ưu tiên phát triển các chương trình liên kết về giống và canh tác thông minh, chăn nuôi an toàn sinh học, thủy sản công nghệ cao, lâm nghiệp bền vững; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số trong quản lý tài nguyên và cảnh báo rủi ro khí hậu.

Trên cơ sở định hướng này, Hội nghị được kỳ vọng sẽ xác định những nhiệm vụ khoa học, công nghệ trọng tâm, tháo gỡ các điểm nghẽn trong nghiên cứu và ứng dụng; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, huy động nguồn lực cho phát triển và thương mại hóa công nghệ.

Mục tiêu xuyên suốt là đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào thực tiễn sản xuất, tạo chuyển biến rõ nét về năng suất, chất lượng, giảm chi phí, nâng cao giá trị nông sản và sức cạnh tranh, qua đó thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững của ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Tham dự trực tiếp:

Thời gian:Từ 07h30 ngày 02/11/2026 (Thứ Hai).

Địa điểm:Phòng họp Mekong, tầng 1, Khách sạn TTC Cần Thơ, số 2 Hai Bà Trưng, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.

Thành phần tham dự:

Đại diện các Ban, Ủy ban của Trung ương Đảng, Quốc hội; Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương: Công an, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Công Thương và các cơ quan liên quan.

Đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an.

Đại diện lãnh đạo UBND các tỉnh, thành phố; các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ và các cơ quan chuyên môn khu vực phía Nam.

Đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, cơ sở đào tạo; doanh nghiệp, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng, tổ chức tài chính, đơn vị cung cấp công nghệ, chế biến và logistics.

Đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam và cơ quan thông tấn, báo chí.

Tham dự trực tuyến qua Zoom:ID:953 4152 3720. Passcode:HN3010.

Việt Anh