Trung Quốc mong muốn cùng Việt Nam xây dựng mô hình nông thôn mới

Từ ngày 14-18/10, đoàn công tác Học Viện Nông nghiệp Việt Nam, Nhóm công tác hợp tác Nam - Nam, Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia do TS Cao Đức Phát - Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm trưởng đoàn đã tham quan thực địa và trao đổi chính sách tại thành phố Anh Đức, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc.

Tăng cường hợp tác từ định hướng cấp cao

Tháng 4/2025, trong chuyến thăm Việt Nam, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất “Sáu biện pháp” nhằm thúc đẩy quan hệ song phương. Một năm sau đó, trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai bên công bố Tuyên bố chung về tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc - Việt Nam có ý nghĩa chiến lược trong thời kỳ mới.

Trên cơ sở định hướng này, Viện Phát triển Quốc tế và Nông nghiệp Toàn cầu (Đại học Nông nghiệp Trung Quốc) và Khoa Kinh tế và Quản lý (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác vào tháng 4/2026. Tháng 6 cùng năm, hai bên chính thức khánh thành hai cơ sở hợp tác nghiên cứu gồm Cơ sở nghiên cứu quốc gia và khu vực Việt Nam của Đại học Nông nghiệp Trung Quốc và Trung tâm xuất sắc nghiên cứu chuyển đổi nông thôn Trung Quốc của Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Phát biểu tại phiên trao đổi, TS Cao Đức Phát nhấn mạnh phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống nông dân là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với cả Việt Nam và Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, hai nước đã dành sự quan tâm cho lĩnh vực này và đạt được nhiều kết quả.

Theo ông, khu vực nông thôn phía Nam Trung Quốc và Việt Nam có những điểm tương đồng về điều kiện phát triển, đồng thời cùng triển khai các nhiệm vụ phát triển nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng. Vì vậy, hai bên có nhiều kinh nghiệm có thể chia sẻ, đối chiếu và vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế. Trung Quốc triển khai một số chương trình sớm hơn, tạo cơ hội để Việt Nam tìm hiểu quá trình thực hiện, những kết quả đạt được và các thách thức đặt ra.

Ông Hồ Kim Hải, Phó Chủ tịch thành phố Anh Đức, cho biết địa phương triển khai định hướng chấn hưng nông thôn thông qua chương trình “100 huyện, 1.000 xã, 10.000 làng” gắn phát triển nông thôn với khai thác lợi thế sản xuất và xây dựng cộng đồng.

Theo ông, măng tre và hồng trà là những sản phẩm tiêu biểu được Anh Đức chú trọng phát triển. Việc kết hợp sản xuất nông nghiệp với chế biến, tiêu thụ và phát triển các ngành nghề liên quan góp phần mở rộng giá trị kinh tế của nông sản, tạo thêm cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Ông đánh giá tốc độ hiện đại hóa nông thôn Việt Nam và bày tỏ mong muốn đoàn công tác thông qua khảo sát thực tế những ngày qua có thể tìm hiểu sâu hơn về điều kiện phát triển, cách tổ chức thực hiện và các giải pháp mà địa phương đã triển khai, qua đó tăng cường trao đổi kinh nghiệm giữa hai nước.

Trung Quốc đã triển khai mô hình nông thôn mới thông qua hoạt động hợp tác Nam - Nam nhằm thúc đẩy chấn hưng nông thôn, với 10 mô hình kiểu mẫu tại châu Á và châu Phi. Nổi bật trong số đó là dự án thí điểm tại Lào do Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây thực hiện, tập trung ứng dụng chuỗi công nghệ số, AI và tối ưu hóa nguồn lực để phát triển công nghiệp nông nghiệp. Mô hình này đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và nhân rộng giá trị phát triển bền vững cho các nước đang phát triển.

Chia sẻ kinh nghiệm, tìm giải pháp phù hợp với Việt Nam

Trong chương trình, đoàn Việt Nam khảo sát nhiều mô hình với cách tiếp cận khác nhau. Tại làng Long Hoa, đoàn tìm hiểu dự án mẫu “Nông thôn thịnh vượng chung” và trung tâm trưng bày, tiêu thụ nông sản. Đoàn cũng đến thăm thung lũng trà Tích Khánh Lý, tìm hiểu hoạt động phát triển ngành chè gắn với lợi thế địa phương; khảo sát làng Liên Chương, nơi từng thuộc diện làng nghèo do tỉnh xác định, nay phát triển thành mô hình chấn hưng nông thôn kiểu mẫu. Tại đây, kinh tế tập thể và thu nhập người dân từng bước được nâng cao, đồng thời địa phương thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong phát triển nông thôn.

Đối với lĩnh vực chế biến và phát triển sản phẩm từ tre, đoàn khảo sát Công ty TNHH Măng Tre Cự Nguyên Mã Bảo, một doanh nghiệp trọng điểm của thành phố trong chế biến sâu măng tre Ma Trúc; cơ sở trồng măng tre Ma Trúc Tiểu Loan tại thị trấn Tây Ngưu; cùng Công ty TNHH Công nghệ Trúc Sênh Sênh Quảng Đông, doanh nghiệp công nghệ cao chuyên nghiên cứu, phát triển và kinh doanh vật liệu mới từ tre.

Từ thực tế khảo sát, trưởng đoàn phía Việt Nam nêu ba vấn đề cần được quan tâm trong quá trình xây dựng nông thôn mới: tăng thu nhập cho nông dân; bảo tồn văn hóa, bản sắc nông thôn; và bảo vệ môi trường, bảo đảm quá trình chuyển đổi xanh ở khu vực nông thôn.

TS Cao Đức Phát đánh giá các mô hình được khảo sát tại Anh Đức mang lại nhiều gợi mở đối với những vấn đề này. Tuy nhiên, điều Việt Nam quan tâm không chỉ là kết quả của từng mô hình, mà còn là cơ sở hình thành, cơ chế chính sách, cách thức tổ chức thực hiện và các giải pháp đi kèm để có thể nghiên cứu, lựa chọn hướng vận dụng phù hợp.

Quan hệ hợp tác giữa Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA) và Đại học Nông nghiệp Trung Quốc (CAU) đang triển khai hiệu quả. Hai bên mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác về phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, khởi nghiệp nông thôn và hỗ trợ thanh niên nông thôn. Hai trung tâm hợp tác đặt tại Việt Nam và Trung Quốc được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa giới khoa học và cộng đồng hai nước, thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm, phối hợp nghiên cứu và triển khai chính sách. Qua đó, Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm chấn hưng nông thôn của Trung Quốc, đồng thời chia sẻ những mô hình và thực tiễn của Việt Nam để cùng tìm kiếm giải pháp phù hợp với điều kiện mỗi nước.