🌾 Cập nhật giá cà phê và nông sản mới nhất mỗi ngày
Nông sản

Truy xuất nguồn gốc tạo nền tảng nâng tầm giá trị nông sản Việt - Báo Tin tức và Dân tộc

Cập nhật: Báo Tin tức và Dân tộc - TTXVN
Truy xuất nguồn gốc tạo nền tảng nâng tầm giá trị nông sản Việt - Báo Tin tức và Dân tộc

Truy xuất nguồn gốc tạo nền tảng nâng tầm giá trị nông sản Việt

Từng bước hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc

Là địa phương có nhiều nông sản đặc sản, sản phẩm OCOP và vùng cây ăn quả tập trung, đặc biệt là nhãn, Hưng Yên đã chủ động xây dựng, triển khai và duy trì hệ thống truy xuất hàng hóa. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương chuẩn hóa dữ liệu, kết nối và chia sẻ thông tin với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Bà Trịnh Kim Uyên, Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hưng Yên) cho biết, công tác truy xuất nguồn gốc cơ sở, sản phẩm luôn được tỉnh quan tâm, triển khai đồng bộ trong hoạt động chỉ đạo, điều hành và thực thi nhiệm vụ quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm. Trong quá trình xây dựng hệ thống, địa phương có sự phối hợp, đồng hành của đơn vị cung cấp giải pháp để hoàn thiện các trường dữ liệu, bảo đảm yêu cầu quản lý và thuận tiện cho người sử dụng.

Tuy nhiên, theo bà Trịnh Kim Uyên, quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách khuyến khích truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ, chưa đủ mạnh để thúc đẩy thực thi. Nguồn nhân lực phục vụ công tác công nghệ thông tin, xây dựng dữ liệu, xử lý sự cố an ninh và nâng cấp phần mềm tại địa phương còn hạn chế, trong khi yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao.

Ở phía người sản xuất, một số doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân còn gặp khó khăn về nhận thức, kinh phí và điều kiện chuẩn hóa trang thiết bị. Đặc biệt, việc thống nhất cấu trúc, tiêu chuẩn và phương thức kết nối dữ liệu giữa hệ thống của địa phương với hệ thống quốc gia vẫn cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện.

Thực tế này cho thấy, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ là câu chuyện đầu tư phần mềm hay tạo mã QR cho sản phẩm. Quan trọng hơn là phải hình thành được dữ liệu đầy đủ, thống nhất và phản ánh đúng quá trình sản xuất thực tế, từ cơ sở sản xuất, vùng nguyên liệu, chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế, chế biến, đóng gói và lưu thông.

Từ ngày 1/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa vào vận hành thử nghiệm Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, thông tin về việc vận hành hệ thống, đây là nền tảng dùng chung, bước đầu kết nối sự tham gia của nhiều địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.

Bà Trịnh Kim Uyên đánh giá, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường là công cụ giúp thay đổi phương thức quản lý chất lượng nông sản từ thủ công, phân tán sang quản lý dựa trên dữ liệu số.

Ông Nguyễn Quang Tin, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết, Bộ đang phối hợp với các cục chuyên ngành, đơn vị cung cấp giải pháp, doanh nghiệp truy xuất nguồn gốc và người sản xuất để xây dựng các chuỗi sản phẩm có khả năng truy xuất đầy đủ, xuyên suốt quy trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Đây là công việc phức tạp, đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể và việc cập nhật dữ liệu ở từng công đoạn.

Ngay từ đầu chu kỳ sản xuất, các thông tin về vùng trồng, quá trình canh tác hoặc chăn nuôi phải được khai báo. Quy trình kỹ thuật cần được chuẩn hóa thành quy trình nghiệp vụ, đồng thời cập nhật đầy đủ theo từng khâu cho đến khi thu hoạch.

Sau thu hoạch, dữ liệu tiếp tục được kết nối với doanh nghiệp thu mua, đơn vị chế biến và xuất nhập khẩu. Chỉ khi thông tin được cập nhật liên tục, đồng bộ giữa các khâu, chuỗi dữ liệu truy xuất mới bảo đảm tính đầy đủ, minh bạch và có giá trị. Đây là quá trình phức tạp, đòi hỏi sự tham gia và phối hợp của nhiều chủ thể. Nếu một khâu bị gián đoạn hoặc dữ liệu không thống nhất, toàn bộ quá trình truy xuất sẽ bị ảnh hưởng.

Ông Nguyễn Quang Tin nhấn mạnh, cơ quan quản lý nhà nước phải phối hợp xây dựng, hướng dẫn và đôn đốc thực hiện quy trình nghiệp vụ; doanh nghiệp cần chủ động tham gia, còn người dân phải hiểu và thực hiện đúng việc cập nhật dữ liệu. Thời gian đầu, nhiều người sản xuất chưa quen với việc nhập liệu nên có thể gặp khó khăn, mất thêm thời gian. Tuy nhiên, nếu các bên cùng phối hợp và kiên trì thực hiện, việc này sẽ từng bước đi vào nền nếp.

Đối với những vướng mắc phát sinh, Bộ sẽ phối hợp với địa phương, doanh nghiệp và người dân để tổng hợp, đề xuất điều chỉnh, bổ sung về kỹ thuật cũng như cơ chế, chính sách, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình triển khai.

Minh bạch chuỗi sản xuất, nâng cao giá trị nông sản

Gắn liền với truy xuất nguồn gốc là dữ liệu từ gốc, bao gồm mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và nhật ký sử dụng vật tư đầu vào. Đây là những thông tin quan trọng để xác định nguồn gốc, quá trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Ông Bùi Xuân Phong, Trưởng phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, cần nhìn nhận đúng bản chất của truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng. Mã số vùng trồng không phải là tấm “hộ chiếu” tự động giúp sản phẩm bán được giá cao, mà là công cụ hỗ trợ đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Giá trị cốt lõi của truy xuất nguồn gốc nằm ở chính quá trình sản xuất, từ thực hành canh tác đến việc ghi chép nhật ký của người nông dân. Những dữ liệu thực tế này mới là cơ sở để xác định nguồn gốc, quá trình hình thành sản phẩm; còn mã số vùng trồng là công cụ hỗ trợ ở bước tiếp theo nhằm đáp ứng yêu cầu của bên nhập khẩu.

Theo ông Phong, các quy định pháp luật về quản lý chất lượng hàng hóa ngày càng được siết chặt. Dù là bó rau, quả trứng hay một kilôgam gạo do người dân sản xuất, khi lưu thông trên thị trường đều được coi là hàng hóa thương mại. Vì vậy, việc xây dựng hệ thống thông tin minh bạch cần được chú trọng ngay từ khâu sản xuất ban đầu.

Truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng là những yếu tố không thể thiếu khi nông sản hướng tới các thị trường lớn. Tuy nhiên, trước khi đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, người sản xuất phải bảo đảm canh tác đúng quy chuẩn, an toàn thực phẩm, chất lượng nông sản và duy trì ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất.

Một sản phẩm có thông tin truy xuất rõ ràng, minh bạch và chính xác sẽ góp phần gây dựng uy tín với người tiêu dùng, từng bước nâng tầm thương hiệu nông sản của địa phương, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Một vấn đề khác được ông Bùi Xuân Phong đề cập là sự phân tán của các nền tảng truy xuất nguồn gốc. Hiện có nhiều phần mềm do doanh nghiệp, hợp tác xã tự phát triển, khiến người tiêu dùng có thể phải sử dụng nhiều ứng dụng khác nhau để kiểm tra thông tin sản phẩm. Do đó, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc dùng chung cấp quốc gia hoặc trong toàn ngành nông nghiệp là cần thiết, vừa hỗ trợ cơ quan quản lý, vừa tạo thuận lợi cho người tiêu dùng.

Do đó, truy xuất nguồn gốc chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, thống nhất và phản ánh đúng thực tế sản xuất. Việc hoàn thiện hệ thống dùng chung, chuẩn hóa quy trình và nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi không chỉ phục vụ công tác quản lý chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu mà còn tạo nền tảng xây dựng uy tín, thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Theo dõi Nông Dân Việt trên Facebook

Nhận giá cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và tin thị trường mới mỗi ngày.

Theo dõi fanpage