Về quê nuôi hươu, kỹ sư xây dựng thu nửa tỷ đồng mỗi năm

Sinh ra trong gia đình có nghề kinh doanh, buôn bán và từng kỹ sư xây dựng làm việc tại Nhật Bản với thu nhập hơn 60 triệu đồng/tháng, năm 2021, anh Trịnh Ngọc Bình, thôn Đa Lộc, xã Thiệu Quang (Thanh Hóa) lại quyết định khiến nhiều người bất ngờ: bỏ phố về quê nuôi hươu.

Khi ấy gia đình ai cũng phản đối. Tuy nhiên, ý tưởng có phần “khác người” ấy của anh không đến trong một sớm một chiều mà đã xuất hiện từ năm 2018 sau một lần anh vào Nghệ An và biết đến mô hình nuôi hươu lấy nhung.

Sau khi trở về nước, anh dành nhiều tháng rong ruổi đến các vùng nuôi hươu nổi tiếng ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Lạng Sơn… để học nghề. Từ cách xây chuồng, phối giống, chăm sóc, thu hoạch nhung đến tìm đầu ra sản phẩm anh đều ghi chép tỉ mỉ trước khi quyết định đầu tư.

Ban đầu, anh mua 8 con hươu giống về nuôi thử. Trong suốt quá trình chăm sóc, anh quan sát thói quen, khả năng sinh trưởng, các bệnh thường gặp của hươu một cách kỹ lưỡng. Để có thêm nguồn thu trong thời gian đàn hươu chưa cho sản phẩm, anh chủ động thu mua nhung hươu của người dân Nghệ An, Hà Tĩnh rồi tìm khách tiêu thụ. Công việc vừa giúp xoay vòng vốn, vừa mang lại cho anh những kinh nghiệm thực tế về thị trường.

Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, công việc nuôi hươu của anh Bình tiến triển nhanh chóng. Có thời điểm tổng đàn hươu phát triển lên 120 con. Hiện anh duy trì tổng đàn hơn 50 con (hơn 30 con cho nhung, còn lại là hươu sinh sản). Đồng thời cung cấp giống cho các hộ nuôi trong và ngoài tỉnh.

Theo anh Bình, sở dĩ anh chọn nuôi hươu vì đây là loài vật nuôi không quá khó chăm sóc, chỉ cần hiểu tập tính, chủ động nguồn thức ăn và quản lý tốt thời điểm khai thác nhung, người nuôi hoàn toàn có thể tạo nguồn thu ổn định.

Ưu điểm lớn nhất của hươu sao là sức đề kháng khá tốt, ít mắc bệnh hơn nhiều vật nuôi khác. Khẩu phần ăn cũng đơn giản, chủ yếu là cỏ tươi, lá cây và một lượng nhỏ thức ăn tinh từ ngô hạt. Mỗi con hươu trưởng thành chỉ tiêu thụ khoảng 3 - 5kg thức ăn xanh mỗi ngày, vì vậy chi phí thức ăn không quá lớn nếu hộ nuôi chủ động được nguồn cỏ và phụ phẩm nông nghiệp.

Tuy nhiên, để đàn hươu sinh trưởng ổn định quanh năm, mỗi vụ thu hoạch ngô anh đều tận dụng thân cây, băm nhỏ rồi trộn với muối và rỉ mật để ủ chua làm thức ăn dự trữ. Những thùng thức ăn lên men được sử dụng vào mùa đông hoặc những đợt mưa kéo dài khi thức ăn xanh khan hiếm. Đây là cách làm không chỉ giúp ổn định khẩu phần ăn mà còn tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp tại địa phương, giảm đáng kể chi phí chăm sóc.

Một yêu cầu quan trọng khác là thiết kế chuồng trại phù hợp với tập tính của hươu. Dù đã được thuần hóa nhưng hươu vẫn giữ bản năng hoang dã, rất nhạy cảm với tiếng động và có sức bật lớn. Vì vậy, chuồng phải xây cao, chắc chắn, có mái che, nền nên lát gạch hoặc láng xi măng để dễ vệ sinh và cần được quét dọn thường xuyên nhằm giữ môi trường khô ráo, hạn chế mầm bệnh. Hươu đực cần nuôi tách riêng để tránh đánh nhau, gây thương tích trong mùa động dục.

“Một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến hươu nhảy thoát, gây thiệt hại lớn về kinh tế. Chính tôi trong một lần đưa hươu giống lên Bá Thước cách đây vài năm, trong lúc mở hé cửa kiểm tra, một con hươu bất ngờ nhảy xuống rồi chạy vào vườn mía, huy động nhiều người hỗ trợ quây đuổi nhưng vẫn không thể bắt được”, anh Bình kể.

Anh Bình cho biết hươu cái từ 15 - 16 tháng tuổi có thể phối giống, thời gian mang thai khoảng 7 tháng, mỗi năm sinh một lứa. Hươu con sau 3 - 4 tháng có thể tách mẹ để bán giống nếu đạt tiêu chuẩn.

Đối với hươu đực, khoảng hai năm tuổi bắt đầu cho thu hoạch nhung. Đây là công đoạn đòi hỏi người nuôi phải theo dõi sát quá trình phát triển của cặp nhung. Thời điểm thích hợp để cắt là sau khoảng 50 - 55 ngày kể từ khi nhung bắt đầu mọc. Nếu thu hoạch quá sớm, nhung chưa đạt trọng lượng, ngược lại nếu để quá già, nhung hóa xương, giảm giá trị kinh tế. Những năm đầu sản lượng nhung còn thấp, nhưng từ năm thứ 6 - 8, mỗi con có thể cho khoảng 700 - 800 gam nhung mỗi năm. Cá biệt tại trang trại của anh Bình từng có cặp nhung đạt tới 1,8kg.

Với giá bán nhung hươu dao động khoảng 15 - 20 triệu đồng/kg (tùy thời điểm) kết hợp với nguồn thu từ bán con giống, sau khi trừ chi phí, mỗi năm anh Bình thu về khoảng 500 - 700 triệu đồng. Đặc biệt, anh đang từng bước nghiên cứu các sản phẩm chế biến như rượu sâm nhung, nhung ngâm mật ong và nhiều dòng sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác nhằm kéo dài thời gian bảo quản, nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu nhung hươu Thanh Hóa.