Xã Sơn Tiến gom đất, mở hướng làm nông nghiệp hàng hóa

Ở xã Sơn Tiến, tỉnh Hà Tĩnh, xây dựng nông thôn mới đang được gắn với yêu cầu tổ chức lại sản xuất, chuyển dần từ nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp có giá trị cao hơn. 9 tháng đầu năm 2026, xã có gần 3.900 ha gieo trồng, sản lượng lương thực đạt khoảng 13.800 tấn. Cùng với duy trì sản xuất, địa phương triển khai Đề án sản xuất nông nghiệp liên kết gắn với tích tụ, tập trung ruộng đất giai đoạn 2026-2030; xây dựng 2 mô hình dược liệu, ổi liên kết trên 11 ha và từng bước tìm kiếm doanh nghiệp tham gia vào các vùng sản xuất.

Chủ động tìm doanh nghiệp để mở đường cho nông sản

Sản xuất nông nghiệp ở Sơn Tiến trong những năm qua vẫn còn không ít khó khăn. Quy mô hộ nhỏ, phương thức canh tác chủ yếu theo kinh nghiệm, khả năng liên kết giữa người dân với doanh nghiệp chưa nhiều. Sản xuất cũng chịu tác động trực tiếp của thời tiết, thị trường, trong khi tâm lý ngại thay đổi vẫn tồn tại ở một bộ phận người dân.

Ông Trần Bình Thân, Bí thư xã Sơn Tiến thẳng thắn: Nếu chỉ dựa vào cách sản xuất truyền thống thì rất khó nâng cao giá trị nông nghiệp. Vì vậy, địa phương xác định cùng với tích tụ ruộng đất phải tìm kiếm, kết nối doanh nghiệp để hình thành các chuỗi sản xuất có đầu ra rõ ràng.

Khi tôi hỏi vì sao một xã vùng bán sơn địa như Sơn Tiến có thể thu hút doanh nghiệp đến khảo sát? ông Thân cho rằng: Ngoài sự quan tâm, định hướng của tỉnh, địa phương cũng chủ động làm việc với doanh nghiệp để giới thiệu tiềm năng, quỹ đất và định hướng phát triển sản xuất. Theo ông Thân, điều quan trọng là phải cho doanh nghiệp thấy được dư địa phát triển vùng nguyên liệu, khả năng tập trung đất đai cũng như sự sẵn sàng đồng hành của chính quyền trong quá trình triển khai.

“Địa phương không thể chỉ chờ doanh nghiệp đến, mà phải chủ động kết nối, giới thiệu những lợi thế của mình và cùng doanh nghiệp tìm hướng phù hợp để khai thác lợi thế của vùng đất”, ông Thân cho biết.

Theo kết luận của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành tại cuộc họp ngày 23/3/2026 về triển khai Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa tỉnh và Công ty Cổ phần Nafoods Group, tỉnh định hướng khảo sát, phát triển vùng nguyên liệu lõi quy mô từ 500-1.000 ha.

Tại Sơn Tiến, tỉnh đề nghị Nafoods Group khảo sát khu đất khoảng 30 ha để nghiên cứu xây dựng Tổ hợp Trung tâm giống gắn với Viện nghiên cứu, nhà máy chế biến và kho lạnh; đồng thời đề xuất thành lập cụm công nghiệp. Nếu được triển khai, mô hình này sẽ hình thành chuỗi liên kết khép kín, từ nghiên cứu, cung ứng giống, sản xuất đến bảo quản và chế biến.

Để hình thành một vùng nguyên liệu lớn, bài toán đặt ra cho xã Sơn Tiến là lựa chọn quỹ đất, tổ chức sản xuất, xây dựng hạ tầng đến phương án liên kết cụ thể với người dân. Đây cũng là cơ sở để xã Sơn Tiến đẩy mạnh thực hiện kế hoạch tập trung, tích tụ ruộng đất, từng bước hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn. Năm 2026, địa phương lựa chọn vùng Ba Triều với diện tích 22 ha để triển khai kế hoạch. Trước đó, tại thôn Đồng Hà, khoảng 25 ha đất nông nghiệp đã được tích tụ để xây dựng vùng sản xuất tập trung, tạo điều kiện đưa cơ giới hóa và phương thức sản xuất hàng hóa vào đồng ruộng.

Từ những thửa ruộng được tổ chức lại, địa phương có thêm điều kiện để lựa chọn cây trồng, xây dựng mô hình liên kết và tiếp cận doanh nghiệp theo hướng bài bản hơn.

Từ chỉnh trang nông thôn đến tổ chức lại sản xuất

Phát triển nông nghiệp ở Sơn Tiến không tách rời quá trình xây dựng nông thôn mới. Những con đường được mở rộng, hệ thống thủy lợi được chỉnh trang, môi trường được cải thiện cũng chính là điều kiện để tổ chức lại sản xuất và đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng.

Trong 9 tháng đầu năm, địa phương huy động nội lực trong nhân dân để cứng hóa 3,1 km đường giao thông nông thôn, giao thông nội đồng và rãnh thoát nước. Công tác thu gom, xử lý rác thải được duy trì, tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý đạt 95%.

Cùng với chỉnh trang khu dân cư, Sơn Tiến xác định tập trung xây dựng các mô hình sản xuất liên kết gắn với tập trung, tích tụ ruộng đất. Địa phương cũng triển khai 2 mô hình dược liệu, ổi liên kết trên 11 ha, qua đó từng bước đưa các hình thức sản xuất có liên kết vào thực tế.

Bên cạnh đó, theo nội dung hợp tác giữa tỉnh và Nafoods, doanh nghiệp sẽ phối hợp với các địa phương khảo sát vùng sản xuất dứa, xác định phương án, kế hoạch triển khai, hình thức liên kết và chính sách hỗ trợ trong liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Với cây ăn quả, các nội dung được định hướng gồm đánh giá chất lượng đất, lập bản đồ vùng trồng, xây dựng mã số vùng trồng, số hóa dữ liệu vùng trồng liên kết và quản lý diện tích, sản lượng, nguồn cung nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu.

Cùng với đó là chuyển giao khoa học công nghệ về giống, nuôi cấy mô tế bào giống dứa; hướng dẫn quy trình canh tác, kiểm soát dư lượng và chất lượng nông sản theo yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Định hướng xây dựng các vùng trồng đạt tiêu chuẩn GlobalGAP và một số chứng nhận quốc tế cũng được đưa vào nội dung hợp tác.

Ông Trần Bình Thân đánh giá, khi có doanh nghiệp tham gia, bài toán nông nghiệp sẽ không chỉ dừng ở việc trồng cây gì mà sẽ đi theo hướng sản xuất theo tiêu chuẩn nào, quy mô ra sao và thị trường tiêu thụ ở đâu.

Những bước đi này được hiện thực hóa trên nền tảng kinh tế mà Sơn Tiến đã tạo dựng trong những năm qua. Năm 2025, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn đạt khoảng hơn 1,1 nghìn tỷ đồng, thu nhập bình quân đạt 57,12 triệu đồng/người/năm; cả 33/33 chỉ tiêu kinh tế-xã hội đều hoàn thành và vượt kế hoạch.